III SA/Kr 875/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną odwołaniem przez J. C. decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] o nr [...] orzekającą o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] nr [...] w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu nr [...] dotyczącego J. C. i I. J. Na uzasadnienie podano, że organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku J. C. odmówił uchylenia w trybie art. 154 § 1 kpa wyżej wymienionej ostatecznej decyzji z dnia [...] w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu nr [...] dotyczącego J. C. i I. J., które to wykreślenie było konsekwencją nie wywiązania się przez J. C. i I. J. z obowiązku dostosowania formy prowadzonej działalności do wymogów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, gdyż przedsiębiorcy nie dokonali indywidualnych wpisów do ewidencji oraz nie przekształcili spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego. Organ ten stwierdził, że wykreślenie z rejestru przedsiębiorców było też wynikiem ich zaniedbań, albowiem mimo obowiązku, nie poinformowali o zmianie swoich adresów zamieszkania, przez co wszystkie pisma urzędowe, uznane zgodnie z przepisami za doręczone, faktycznie nie zostały przez nich odebrane. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji podkreślając, że zgodnie z przepisem art. 154 § 1 kpa decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeśli zostaną spełnione dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie – po pierwsze: nie może ona tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania i po drugie: za jej wzruszeniem muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a takich organy nie dopatrzyły się. Nadto organ II instancji zwrócił uwagę, iż J. C. dokonał w dniu [...] nowej rejestracji swojej działalności gospodarczej w ewidencji prowadzonej przez Prezydenta Miasta pod nr [...], a tym samym uchylenie wykreślenia poprzedniego wpisu spowodowałoby, ze w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwa wpisy dotyczące tego samego podmiotu gospodarczego. Z decyzją tą nie zgodził się J. C., który w skardze przedstawił argumenty jak w odwołaniu zarzucając, iż jego wspólnik I. J. – według jego wiedzy - zrezygnował z początkiem lat dziewięćdziesiątych ze "współprowadzenia" tej firmy, że ten sam organ rozpatrzył pozytywnie jego indywidualną prośbę o zmniejszenie powierzchni przeznaczonej na działalność w siedzibie firmy, że pobiera się nieprzerwanie podatek od powierzchni budynku związanej z działalnością gospodarczą prowadzoną w siedzibie firmy, a także zarzucił, iż wobec nie odebrania przez niego korespondencji na podany adres zamieszkania organ miał obowiązek wysłać mu korespondencję na adres siedziby firmy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p. p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, a tym wypadku przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną, chociaż nie ze względów w niej podniesionych. Z akt administracyjnych wynika, że organ administracyjny przed wydaniem Decyzji z dnia [...] dysponował danymi dotyczącymi J. C. i I. J. oraz prowadzonej przez nich działalności gospodarczej według zaświadczenia z dnia [...] zalegającego na k. 12. Z zaświadczenia tego wynika, że "podmiot gospodarczy": J. C. ma "siedzibę – miejsce zamieszkania podmiotu": [...], a "podmiot gospodarczy": I. J." ma "siedzibę – miejsce zamieszkania podmiotu": [...], natomiast "miejsce wykonywania działalności gospodarczej": [...]. Sąd stwierdza, że Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] (Nr [...]) dotyczy wykreślenia wpisu o nr ew. [...] z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta. Wpis ten dotyczył dwóch podmiotów – J. C. i I. J. Decyzja z dnia [...] została im doręczona zgodnie z przepisami o doręczeniu zastępczym - na adresy zamieszkania przedsiębiorców podane przez nich, przy czym w stosunku do I. J. istnieje w aktach dodatkowa informacja doręczyciela z daty [...]: "Adresat wyprowadził się bez podania adresu" i "Adresat nie mieszka pod podanym adresem". Z akt wynika, że decyzja organu I instancji - Prezydenta Miasta z dnia [...] o nr [...] - orzekająca o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] nr [...] w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu nr [...] dotyczącego J. C. i I. J., według rozdzielnika zawartego w tej decyzji miała być doręczona J. C. i I. J., przy czym na stronie [...] akt administracyjnych zalega dowód doręczenia tej decyzji J. C., natomiast na k.40 i k. 41 akt zalega zwrot korespondencji dla I. J. wysłanej na adres z 2003r. z adnotacją o dwukrotnym awizowaniu i nie podjęciu korespondencji w terminie. Z powyższych akt administracyjnych wynika też, że decyzja organu II instancji nie została doręczona I. J., albowiem z wraz ze zwrotem korespondencji wysłanej na adres z 2003r. na k. 47 akt figuruje adnotacja listonosza Urzędu Pocztowego wyjaśniająca powód nie doręczenia pisma: "Adresat wyprowadził się". Zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 20 grudnia 2007r. I. J. nie stawił się, a zwrot korespondencji dla tego uczestnika i powód nie doręczenia I. P. pisma zawiadamiającego o terminie rozprawy został przez doręczyciela opatrzony adnotacją: "Adresat wyprowadził się". Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że poprzestanie organu administracyjnego na faktycznym nie doręczeniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] I. J. miało swoje uzasadnienie w treści art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 18 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.): "Art. 8. 1. Podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymaga, z zastrzeżeniem art. 9-11, zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją"." "Art. 16. 1. Zgłoszenie, o którym mowa w art. 15 ust. 1, powinno zawierać: 1) oznaczenie przedsiębiorcy i jego siedziby (miejsca zamieszkania), a w razie ustanowienia pełnomocników do dokonywania czynności prawnych w imieniu przedsiębiorcy - również ich imiona i nazwiska, 2) określenie przedmiotu działalności gospodarczej, 3) wskazanie miejsca wykonywania działalności gospodarczej, 4) wskazanie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej. 2. Ewidencja działalności gospodarczej jest jawna." "Art. 18. Przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi ewidencyjnemu, w ciągu 14 dni, zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i działalności gospodarczej, powstałe po wpisie do ewidencji, objęte danymi zawartymi w zgłoszeniu. Do zgłoszenia zmian stosuje się odpowiednio przepisy art. 13-17." Z treści powyższych przepisów wynika, że mimo adnotacji doręczyciela Urzędu Pocztowego: "Adresat wyprowadził się bez podania adresu" i "Adresat nie mieszka pod podanym adresem" odnośnie I. J. przy zwrocie organowi bez doręczenia decyzji z dnia [...] (Nr [...]) organ miał prawo uznać doręczenie za prawidłowe, albowiem przedsiębiorca – mimo obowiązku zgłoszenia w ciągu dni 14 o zmianie dotyczącej danych z art. 16 ust. 1 przytoczonej wyżej ustawy o działalności gospodarczej - nie zgłosił organowi zmiany stanu faktycznego w przedmiocie zmiany swego miejsca zamieszkania. Jednakże w sposób odmienny kształtuje się sprawa przeprowadzenia niniejszego postępowania z wniosku J. C. odnośnie uchylenia decyzji ostatecznej. Należy stwierdzić, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało prawidłowo zakwalifikowane przez organ administracyjny jako postępowanie w trybie art. 154 § 1 kpa z wniosku J. C. z dnia 25 kwietnia 2007r. (zatytułowanego odwołanie) o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] nr [...]. Zgodnie z treścią art. 28 kpa i art. 10 § 1 kpa: "Art. 28. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." "Art. 10. § 1. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań." Jest niewątpliwym, że postępowanie z wniosku J. C. z dnia 25 kwietnia 2007r. w sprawie uchylenia i zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] dotyczącej także I. J. z tego właśnie powodu dotyczy interesu prawnego I. J. i w związku z tym I. J. jest stroną (uczestnikiem) tego postępowania. Jednakże jest to postępowanie nowe i zarówno o wszczęciu, czy o prowadzeniu takowego winien być tenże uczestnik powiadomiony z pouczeniem o treści art. 41 kpa: "Art. 41. § 1. W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. § 2. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny." Jak wynika z akt - organ I instancji bez wzywania wnioskodawcy J. C. o podanie adresu I. J. wysłał I. J. Decyzję z dnia [...] o nr [...] orzekającą o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] na adres z 2003r. pomimo tego, że już w 2003r. miał informację Urzędu Poczty, że uczestnik ten "wyprowadził się bez podania adresu" i "nie mieszka pod podanym adresem". Wobec zwrotu korespondencji i adnotacji o dwukrotnym awizowaniu i nie podjęciu korespondencji w terminie - w sytuacji istnienia opisanej wyżej adnotacji z 2003r. - organ ten winien jednoznacznie ustalić, czy pod tym adresem uczestnik faktycznie zamieszkuje, czego z niewiadomych powodów nie uczynił. Z nieznanych powodów organ II instancji uznał Decyzję odwoławczą z dnia [...] Nr [...] za prawidłowo doręczoną temu uczestnikowi, pomimo tego, że winien powziąć uzasadnioną wątpliwość, co do prawidłowości takiego doręczenia nie tylko z uwagi na adnotację Urzędu Poczty o niemożności jej doręczenia z uwagi na to, że "adresat wyprowadził się", ale z uwagi na ciąg adnotacji doręczycieli, co najmniej od 2003r. wskazujących na to, że uczestnik ten kilka lat wcześniej wyprowadził się bez podania adresu. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydały zaskarżone decyzje w warunkach art 145 § 1 pkt kpa, tj. w warunkach prowadzących do wznowienia postępowania, albowiem I. J. będący stroną tego postępowania nie brał w nim udziału bez swojej winy. "Art. 145. § 1. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu," Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wziąć po uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów proceduralnych i przeprowadzić postępowanie z udziałem wszystkich stron tego postępowania. Już na marginesie Sąd zwraca uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie możliwości stosowania art. 154 kpa zawarte w wyroku z dnia 27 września 2002r. sygn. akt III SA 330/01 opublikowane w OSP 2004/9/111 oraz w LEX nr 120260: "Zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej na mocy art. 155 k.p.a. (oraz art. 154 k.p.a.) jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy obowiązują przepisy prawne, na podstawie których decyzja została wydana." Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, albowiem organy naruszyły przepisy postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a przeto na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - jak w sentencji wyroku.