III SA/Kr 875/18

Sygn. akt III SA/Kr 875 /18 POSTANOWIENIE Dnia 6 września 2018 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 czerwca 2018 r znak: [...] w przedmiocie warunkowego zatwierdzenia zakładu żywienia zbiorowego typu zamkniętego postanawia oddalić wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o zwolnienie od kosztów sadowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek MOPS o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 czerwca 2018 r. We wniosku strona skarżąca oświadczyła, iż jest jednostką organizacyjną podległą Gminie. Cały majątek oraz dochody jakie skarżąca uzyskuje są majątkiem i dochodami Gminy. Na koncie strony skarżącej w Krakowskim Banku Spółdzielczym zgromadzona jest kwota [...] zł. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych bowiem Ośrodek posiada środki finansowe zgromadzone na koncie bakowym przeznaczone na realizację zadań nałożonych różnymi ustawami. Z tych środków MOPS nie może opłacić kosztów sądowych, gdyż stanowiłoby to naruszenie przepisów prawa i naruszałoby dyscyplinę finansów publicznych. Środki pieniężne, którymi dysponuje MOPS są ściśle rozdysponowane uchwałami budżetowymi Rady Miejskiej. Znajdująca się na rachunku kwota pieniężna przewidziana jest na wypłatę świadczeń rodzinnych, wychowawczych, fundusz alimentacyjny, świadczeń wynikających z ustawy o pomocy społecznej a także wynagrodzeń dla pracowników MOPS. Referendarz zważy, co następuje : Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady ponoszenia przez strony kosztów związanych z prowadzeniem postępowań sądowoadministracyjnych, które są dochodami budżetu państwa. Jest to zatem swoista forma dofinansowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w toczącym się postępowaniu sądowym. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie prawo pomocy powinno być przede wszystkim udzielane osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. H. Knysiak-Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kom., Wydawnictwo Prawnicze. LexsisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej a także jednostce organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca argumentuje swój wniosek faktem, iż jako jednostka organizacyjna gminy pobawiona jest możliwości uzyskiwania własnego dochodu i całkowitym podporządkowaniem finansów Gminie i wyznaczonym przez ustawy celom. W tym miejscu przypomnieć należy , iż podstawą gospodarki finansowej jednostki organizacyjnej samorządu terytorialnego w roku budżetowym stanowi jej budżet uchwalony w formie uchwały, który jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki ( art.211 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - o finansach publicznych; Dz. U. z 20017 r., póz. 2077). W budżecie jednostki samorządu terytorialnego mogą być tworzone rezerwy budżetowe. W art. 222 ust. l ustawy o finansach publicznych postanowiono , iż w budżecie jednostki tworzy się rezerwę ogólna, w wysokości nie niższej niż 0,1 % i nie wyższa niż l % wydatków budżetu, zaś w ustępie 2 tego przepisu wskazano możliwość utworzenia rezerw celowych Wykładnia językowa powołanego przepisu wskazuje zatem, iż utworzenie rezerwy ogólnej jest obligatoryjne, zaś rezerwy celowe mają charakter fakultatywny. Rezerwy finansowe tworzone w budżetach na nieprzewidziane wydatki, służą elastycznemu procesowi wydatkowania środków publicznych przy ograniczonych zmianach uchwały budżetowej w toku roku budżetowego. Funkcją rezerw jest przede wszystkim zabezpieczenie właściwego wykonania uchwalonego budżetu. Na etapie tworzenia budżetu rezerwa ogólna nie jest sprecyzowana, a ustanowiony limit może być przeznaczony na jakiekolwiek cele budżetowe tj. na wydatki związane z realizacją zadań publicznych należących do kompetencji danej jednostki samorządu terytorialnego. Zatem jednostka samorządu terytorialnego jaką jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie została pobawiona możliwości kształtowania swojej polityki finansowej oraz wpływu na sposób wykorzystania posiadanych środków pieniężnych, aczkolwiek jej swoboda w dysponowaniu tymi środkami w porównaniu do przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej została znacznie ograniczona. W postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn.. akt II OZ 263/13 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wnosząc skargę jednostka samorządu terytorialnego powinna zabezpieczyć odpowiednie środki na prowadzenie postępowania sądowego lub też zwrócić się do odpowiedniego podmiotu o zabezpieczenie takich środków np. przez ustanowienie funduszu celowego. NSA stwierdził, iż nie podjęcie takich działań świadczy o niewystarczającym dbaniu o własne interesy, a Skarb Państwa, z którego środków pokrywany jest koszt udzielonej pomocy prawnej, nie może finansować jednostki samorządu terytorialnego w związku z jej zaniedbaniami. Prawo pomocy jest szczególną formą wsparcia dla podmiotów, które rzeczywiście w żaden sposób nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W świetle reguł jakimi należy się kierować przy ocenie wniosków o prawo pomocy składanych przez jednostki samorządu terytorialnego, nie można pomijać okoliczności, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej posiadał środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości wielokrotnie przewyższającej należny w sprawie wpis sądowy. W postanowieniu z dnia 8 stycznia 2009 r., sygn.. akt II OZ 1355/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli gmina posiada środki pieniężne na rachunku bankowym, a nadto zaplanowała w uchwale budżetowej rezerwę na nieprzewidziane wydatki, w wysokości przewyższającej ciążącej na niej koszty sadowe to uznać należy, że posiada środki pozwalające na pokrycie kosztów sądowych. Prawo pomocy może być udzielone jednostkom organizacyjnym w sytuacji, w której są one pozbawione możliwości zgromadzenia żądanej opłaty sądowej, a nie w sytuacji gdy środki takie posiadają, jednak są one przeznaczone na spłatę innych zobowiązań. Skoro zatem jednostki samorządu terytorialnego nie są pozbawione źródeł dochodów, a tym samym nie są pozbawione środków finansowych, a co więcej mają możliwość kształtowania swoich budżetów, to pominięcie w planowaniu wydatków budżetowych kosztów postępowania sądowego, bądź ich marginalizacja nie może usprawiedliwiać wniosku o pomoc ze strony państwa. Reasumując w opinii orzekającego wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiące podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. Z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nrl53,poz. 1270).