III SA/Kr 877/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej D. J. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. Z. koszty postępowania sądowego w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 maja 2016 r., znak [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącej A. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r., nr [...], znak sprawy nr [...], przyznającej zasiłek stały od dnia 1 marca 2016 r. do dnia 28 lutego 2018 r. w kwocie 30,00 zł miesięcznie, obejmującej ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,00% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia oraz nadającej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, działając na podstawie art. 7 - 8 ust. 1 pkt. 2 i 3, art. 37, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm.), § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1058) i art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 581) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r., nr [...], znak sprawy nr [...], przyznano skarżącej zasiłek stały od dnia 1 marca 2016 r. do dnia 28 lutego 2018 r. w kwocie 30,00 zł miesięcznie, objęto skarżącą ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,00% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia oraz nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji wskazano na treść art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W dniu 10 marca 2016 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą oraz całkowicie niezdolną do pracy. Organ ustalił, że dochód osiągany przez skarżącą wynosi 628,97 zł. Dochód ten jest niższy od kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej o kwotę 5,03 zł. Biorąc pod uwagę ustaloną sytuację dochodową oraz całkowitą niezdolność do pracy uznano, że skarżąca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku stałego. W uzasadnieniu wskazano, że wysokość zasiłku stałego to różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa od kwoty 30,00 zł i wyższa od kwoty 604,00 zł. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji i podniosła, że nie zgadza się z nią. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie utrzymać się, godnie żyć ani całkowicie zaspokoić podstawowych potrzeb za kwotę przyznaną przez Ośrodek. Wobec powyższego wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zarzuty skarżącej są nieuzasadnione, gdyż organ prawidłowo ustalił jej dochód strony oraz wysokość zasiłku stałego. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca oświadczyła, iż wykupiła na własność mieszkanie od Gminy, a pieniądze na wykup mieszkania otrzymała od rodziny. Z aktu notarialnego nr Rep. A Nr [...] przedstawionego przez skarżącą wynika, że w dniu 4 stycznia 2016 r. kupiła wynajmowany lokal mieszkalny nr [...] w budynku mieszkalnym na os. C w K po zastosowaniu 90% ulgi za kwotę 14.468,00 zł. Pierwszą ratę z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego ustalono w wysokości 2.898,00 zł, a pozostałą kwotę rozłożono na pięć rat półrocznych w wysokości 2.314 zł. Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż strona uzyskała w styczniu dochód jednorazowy w wysokości 5071,90 zł (pierwsza rata za wykup mieszkania 2898 zł, opłata notarialna 1416,70 zł, odsetki od hipoteki 757,20 zł). Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 8 pkt 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości w wysokości 5071,90 zł niewątpliwie przekroczyła 5 - krotność kryterium wynoszącego dla skarżącej 634,00 zł, a co za tym idzie kwotę tę należało rozliczyć w równych częściach na kolejnych 12 miesięcy. Organ odwoławczy podkreślił, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż dochód skarżącej w lutym 2015 r. wyniósł 628,97 zł i składała się na niego: rata z dochodu jednorazowego w wysokości 422,66 zł, tj. 1/12 kwoty 5071,90 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 206,31 zł. Wobec powyższego dochód nie przekraczał kryterium dochodowego wynoszącego 634,00 zł, a zatem zasiłek stały przysługuje w wysokości 30,00 zł. Organ odwoławczy podniósł ponadto, iż skarżąca prowadzi sama gospodarstwo domowe, została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i spełnia kryterium dochodowe. Ponadto zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 581) przyznano skarżącej ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki, którą zgodnie z art. 81 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy stanowi kwota odpowiadająca wysokości zasiłku stałego. Organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 37 ustawy o pomocy społecznej szczegółowo określa zasady ustalania zasiłku stałego oraz jego wysokości, zatem organ administracyjny w tej sytuacji nie ma możliwości przyznania lub nie przyznania tej formy pomocy zgodnie ze swoim uznaniem. Organ odwoławczy podkreślił, iż organ pierwszej instancji odrębną decyzją z dnia 16 marca 2016 r. przyznał stronie zasiłek celowy specjalny w wysokości 200 zł na uregulowanie opłat za gaz oraz w wysokości 46 zł na uregulowanie opłat za energię elektryczną, zatem skarżąca jest objęta pomocą społeczną. Skarżąca A. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wskazując, iż wykupiła, a nie sprzedała mieszkanie, a w wykupie pomogła jej cała rodzina. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu w szczególności o art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 8 powyższej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje w szczególności osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł (zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1058). Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z art. 8 ust. 11 powyższej ustawy w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Bezsporne w sprawie jest, iż skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą i całkowicie niezdolną do pracy. Bezsporne jest również, że skarżąca w dniu 4 stycznia 2016 r. wykupiła lokal mieszkalny za kwotę 14.468 zł, przy czym pierwsza rata została ustalona nas kwotę 2898 zł i podlegała zapłacie nie później niż do dnia zawarcia umowy notarialnej przenoszącej własność lokalu, a pozostała kwota podlegała zapłacie w pięciu ratach półrocznych każda w wysokości 2314 zł płatnych do ostatniego dnia półrocza, licząc od dnia zawarcia umowy sprzedaży. W punkcie XIII aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] podano, że skarżąca zapłaciła na rzecz Gminy część ceny w kwocie 3066,83 zł, z czego kwotę 2898 zł z tytułu pierwszej raty sprzedaży lokalu mieszkalnego i kwotę 168,83 zł z tytułu pierwszej opłaty za użytkowanie wieczyste. Od skarżącej pobrano także kwotę 691 zł tytułem podatku od czynności cywilnoprawnych oraz opłaty sądowej oraz kwotę 615 zł tytułem taksy notarialnej. Nie jest także kwestionowana okoliczność, iż środki na zakup lokalu mieszkalnego pochodzą od rodziny skarżącej. Niezależnie jednak od źródła pochodzenia tych środków stanowią one dochód w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Organ zatem prawidłowo zaliczył kwotę 5071,90 zł do dochodu, choć błędnie wskazał, że jest to kwota pochodząca ze sprzedaży nieruchomości i błędnie podał datę jej uzyskania (2015 r.). Kwota powyższa przekroczyła 5 - krotność kryterium dochodowego wynoszącego dla skarżącej 634 zł, a co za tym idzie kwotę tę należało rozliczyć w równych częściach na kolejnych 12 miesięcy. Istotnie wobec powyższego dochód skarżącej wyniósł 628,97 zł i składała się na niego: rata z dochodu jednorazowego w wysokości 422,66 zł, tj. 1/12 kwoty 5071,90 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 206,31 zł. Jednakże powyższa kwota 422,66 zł podlega rozliczeniu jedynie przez 12 miesięcy (co organ odwoławczy trafnie wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), tymczasem w sentencji decyzji przyznano skarżącej zasiłek stały w wysokości 30 zł na okres 24 miesięcy – od 1 marca 2016 r. do dnia 28 lutego 2018 r. W kontekście poczynionych - trafnych - ustaleń rozstrzygnięcie powyższe jest zupełnie niezrozumiałe. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wynika, dlaczego okres zasiłkowy obejmuje 24 miesiące, a nie 12 miesięcy. Z uwagi na powyższe decyzje te są nieprawidłowe, gdyż poczynione w sprawie ustalenia stanu faktycznego, jak i treść rozważań prawnych, nie odpowiadają rozstrzygnięciu. Powyższe powoduje, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien dokonać analizy stanu faktycznego w wyżej wskazanym kontekście i prawidłowo zastosować wskazane wyżej przepisy prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.