III SA/Kr 879/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka NSA Piotr Lechowski Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej T. P. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 457,00 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 maja 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 11 ust. 4 pkt 1, art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 131 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2013 r. Nr [...] o odmowie wydania prawa jazdy kat. C R. W. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] Starosta orzekł na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów o zatrzymaniu R. W. prawa jazdy kat. B. W dniu 21 maja 2012 r. Ośrodek Pomocy Społecznej złożył wniosek o uchylenie ww. decyzji podając, że R. W. utracił status dłużnika alimentacyjnego i tym samym ustała przyczyna zatrzymania dokumentu prawa jazdy. Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Starosta uchylił decyzję z dnia [...] 2009 r. o zatrzymaniu prawa jazdy kat. B. W dniu 10 stycznia 2013 r. R. W. złożył wniosek o ponowne wydanie prawa jazdy kat. C. Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Starosta odmówił R. W. wydania prawa jazdy kat. C. W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że R. W. wystąpił o wydanie prawa jazdy kat. C po egzaminie państwowym, który odbył się w dniu 7 lipca 2011 r., na którym uzyskał wynik pozytywny. Organ I instancji zauważył dalej, że strona była pozbawiona prawa jazdy kat. B na okres przekraczający rok, wobec czego, stosownie do treści art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 131 ze zm.), zobowiązana była do sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Organ podkreślił, że przy ubieganiu się o prawo jazdy kat. C konieczne jest posiadanie prawa jazdy kat. B. W niniejszej sprawie R. W. nie posiadał prawa jazdy kat. B, bowiem nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji, zatem w konsekwencji nie może ubiegać się o wydanie kat. C. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. W., działający przez pełnomocnika. Wskazał, że przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w oparciu o które została wydana decyzja z dnia [...] 2009 r. [...] są niekonstytucyjne. Jego zdaniem nieprawidłowo dokonano wykładni przepisu art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, gdyż to z winy ustawodawcy i podmiotów stosujących to wadliwe prawo zaistniała przesłanka umożliwiająca dokonanie dowolnej oceny normy prawnej. Odwołujący się wskazał, że dysponuje dokumentem uprawniającym do kierowania pojazdami wydanym przez Wielką Brytanię. Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia 10 maja 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 4 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, warunkiem wydania prawa jazdy: kategorii C1, C, D1 lub D jest spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, określonych dla prawa jazdy kategorii B (odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii oraz zdanie egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii). Organ wskazał, że w niniejszej sprawie R. W. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kat. C, wskazując, że zostało mu wydane prawo kat. B, B1 (data wydania 1 czerwca 2011 r.) - organ wydający DVLA. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie Nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się dla kat. C, orzeczenie lekarskie Nr [...]. Ponadto w dniu 7 lipca 2011 r. R. W. zdał egzamin kat. C z wynikiem pozytywnym. Odnosząc się do zarzutów odwołania, że R. W. dysponuje dokumentem uprawniającym do kierowania pojazdami wydanym przez Wielką Brytanię, Kolegium wskazało, że R. W. posiada polskie prawo jazdy kat. B, które nie utraciło swej ważności, a zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy. Okoliczność zatrzymania stronie prawa jazdy kat. B ostateczną decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] na okres ponad roku obliguje R. W. do poddania się sprawdzenia kwalifikacji w oparciu o art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami. Wobec powyższego w obecnym stanie faktycznym nie ma podstaw prawnych do wydania R. W. prawa jazdy kat. C, gdyż nie poddał się on egzaminowi kwalifikacyjnemu w zakresie kat. B i nie uzyskał pozytywnego wyniku tego egzaminu. Odnosząc się do zarzutu odwołania, że przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w oparciu o które została wydana decyzja z dnia [...] 2009 r. [...] są niekonstytucyjne, organ II instancji zwrócił uwagę, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 22 września 2009 r. P 46/07 orzekł, że niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366, z 2007 r. Nr 192, poz. 1378 oraz z 2008 r. Nr 119, poz. 770), tymczasem podstawą wydania decyzji z dnia [...] 2009 r. [...] był art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2009 r. Nr 1 poz. 7), którego niekonstytucyjność nie została przez Trybunał orzeczona. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł R. W., działający przez pełnomocnika, żądając uchylenia jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podniesiono zarzut naruszenia: - art. 24 i art. 25 Konwencji o ruchu drogowym, podpisanej w Genewie 19 września 1949 r. (Dz. U. 1959 r. Nr 54, poz. 321 ze zm.), z którego wynika, że każde z umawiających się państw udzieli zezwolenia na prowadzenie na swoich drogach, bez ponownego egzaminu, pojazdów samochodowych, - Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. 1988 r. Nr 5, poz. 40 i 44), - postanowień Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (Dz. Urz. WE L 1 z 03.01.1994, s. 3), - art. 14 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierującymi pojazdami (Dz. U. 2011 r. Nr 30, poz.131 ze zm.), - art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2012 r., poz. 1137) - wszystkie wskazane przepisy poprzez ich niezastosowanie lub błędną wykładnię, - art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie, gdyż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie, - art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, bowiem nie zebrano w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji, w szczególności co do faktu, posiadania prawa jazdy przez skarżącego a wydanego przez Wielką Brytanię. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu skutkującym jej uchyleniem. Zgodnie ze wskazanym art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 131 ze zm., zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami) prawo jazdy jest wydawane osobie, która: 1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii; 2) uzyskała orzeczenie: a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T; 3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii; 4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy. Ponadto, jak stanowi ust. 4 ww. przepisu, dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy: 1) kategorii C1, C, D1 lub D - jest spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, określonych dla prawa jazdy kategorii B; Z kolei, w świetle art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Z prawidłowej wykładni art. 11 ustawy o kierujących pojazdami wynika więc, że prawo jazdy kategorii C może być wydane osobie, która oprócz posiadania wymaganego dla danej kategorii wieku uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, orzeczenie o braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy kategorii C, zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy tej kategorii i przebywa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym bądź legitymuje się stosowny zaświadczeniem, że studiuje od 6 miesięcy. Trafnie organy orzekające w niniejszej sprawie co do zasady argumentują, że skoro osoba, której uprzednio zatrzymano prawo jazdy kategorii B na okres przekraczający rok i nie poddała się egzaminowi sprawdzającemu mimo takiego obowiązku wynikającego z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit b) w odniesieniu w tym wypadku do prawa jazdy kategorii B, to nie może skutecznie domagać się wydania jej prawa jazdy kategorii C, skoro warunkiem jego wydania jest spełnienie wymogów, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4 art. 11 ustawy o kierujących pojazdami, określonych dla prawa jazdy kategorii B. Stanowisko takie znajduje też potwierdzenie w regulacji art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w myśl którego zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, co miało miejscy w tym stanie faktycznym. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął co najmniej rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które ma orzekać powtórnie w danej sprawie administracyjnej, odnosząc się do podniesionego w odwołaniu od decyzji I instancji zarzutu mającego istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia – posiadania przez skarżącego prawa jazdy wydanego w Wielkiej Brytanii - nie zwróciło jednakże uwagi na całą treść art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Istotnie z przepisu tego wynika, że kierowca, jak słusznie podniosło Kolegium, może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy, lecz przepis ten brzmi dalej następująco: "Przepis ten nie dotyczy międzynarodowego prawa jazdy oraz krajowego prawa jazdy osoby, o której mowa w art. 10 ust. 3 tej ustawy (tj. szefom i cudzoziemskiemu personelowi przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i misji specjalnych państw obcych oraz organizacji międzynarodowych, korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umów międzynarodowych bądź powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych lub na zasadzie wzajemności, oraz innym osobom korzystającym z tych przywilejów i immunitetów). Wobec powyższego w tym zakresie nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności. Nie wiadomym jest jakim dokumentem dysponuje skarżący, uprawniającym go do kierowania pojazdami, wydanym w Wielkiej Brytanii, czy jest to rzeczywiście międzynarodowe prawo jazdy, o którym mowa we wskazanym już przepisie art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, czy też jest to to samo prawo jazdy kategorii B nr [...], nr druku serii [...], wydane 11 września 2006 r. przez Starostę, zatrzymane skarżącemu na okres powyżej roku, które w 2007 r. zostało wymienione w Wielkiej Brytanii. Wobec powyższego, wydanie decyzji bez wyjaśnienia tych okoliczności stanowi naruszenie przede wszystkim przepisów prawa materialnego (art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami) ale i zarazem postępowania – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takim razie rozważenia wymagała też kwestia, czy organ okoliczności związane z prawem jazdy wydanym w Wielkiej Brytanii, może dokonać w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, czy też konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma tak istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, że decyzja organu I instancji jest aktem władczym wydanym z naruszeniem przepisów postępowania, czego konsekwencją jest zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. tj. uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Bez rozstrzygnięcia także i tych aspektów procesowych, kontrolowana decyzja SKO, jest aktem administracyjnym, wydanym z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stąd też podniesione zarzuty naruszenia przepisów postepowania – art. 7 i 77 § 1 k.p.a., okazały się zasadne. W tej sytuacji, gdy nie można stwierdzić bez żadnych zastrzeżeń, że organy podjęły wszelkie niezbędne działania do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszona została również zasada zaufania obywateli do organów państwa, wyrażona w art. 8 k.p.a. W ponownym rozpatrzeniu, SKO weźmie pod uwagę powyższe wskazania, jak również i treść art. 24 i 25 Konwencji o ruchu drogowym, podpisanej w Genewie w dniu 19 września 1949 r. (Dz. U. 1959 r. Nr 54, poz. 321 ze zm.), z których wynika, że każde z umawiających się państw udzieli zezwolenia na prowadzenie na swoich drogach, bez ponownego egzaminu, pojazdów samochodowych, rozważając ich znaczenie dla rozstrzygnięcia co do istoty tej sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).