III SA/Kr 880/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec spr. Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. przy udziale Prokuratora M. C. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2008 r. Nr : [...] w przedmiocie zasiłku celowego I . skargę oddala II . przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. K. – R. – Kancelaria Adwokacka w K. ul. [...] kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] – Prezydent Miasta po rozpoznaniu wniosku A. D. z dnia 16.04.2008r. odmówił przyznania mu świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup prezentu dla córki. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art. 104, art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego – k.p.a. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 8, art.14, art. 17 ust. 1 pkt. 5, art. 39, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2004r. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz .U. nr 135 poz. 950). Zdaniem organu pomimo tego, że skarżący spełnia podstawowe kryteria otrzymania świadczenia z pomocy społecznej (kryterium dochodowe, pozostaje osobą ubogą, bezdomną i bezrobotną) to jednak przeznaczenie zasiłku celowego, które wskazuje skarżący tj. prezent dla córki nie stanowi w świetle powołanych wyżej przepisów niezbędnej potrzeby życiowej i nie odpowiada celom pomocy społecznej. W odwołaniu od w/w decyzji A. D. podniósł, że argumentacja organu została oparta na błędnie ustalonym stanie faktycznym. Dodał, że w rozmowach z pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej niejednokrotnie podnosił gotowość podjęcia pracy, co pomija w ustaleniach organ oraz to, że wniosek o przyznanie zasiłków jest wypełniany przez pracowników MOPS – u w sposób dowolny, bez uwzględnienia jego woli. Samorządowego Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9.07.2008r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art.138 § 1 pkt 1 k.p.a utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji, wskazując w tym zakresie, że wyznacznikami przyznania i ustalenia wysokości zasiłku jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy, ale i cel, na który zasiłek jest przyznawany. Z tego punktu widzenia wniosek skarżącego nie uzasadnia przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku przeznaczonego na zakup prezentu dla córki. Zakup prezentu nie jest niezbędną potrzebą życiową. Ponadto świadczenia z tytułu pomocy społecznej mają stanowić wsparcie dla osób znajdujących się w ciężkim położeniu. W sprawie wzięto pod uwagę również cel i możliwości pomocy społecznej, a zwłaszcza to, że instytucja pomocy społecznej jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudności życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. W skardze z dnia 13.08.2008r. na w/w decyzję A. D. zarzucił błędne ustalenie przez organ stanu faktycznego sprawy i spowodowanie, że jego córka znalazła się w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Na rozprawie w dniu 29.04.2009r. skarżący podniósł, że w istocie zwrócił się do organu o zwrot kosztów podróży do córki do L., natomiast nie wnosił o zasiłek celowy mający być przeznaczony na prezent dla córki. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi i podtrzymując stanowisko w sprawie, stwierdził dodatkowo, że na mocy kolejnych decyzji wydawanych przez organ I instancji A. D. otrzymuje stałą i wszechstronną pomoc ze środków społecznych m. in. kolejnymi decyzjami przyznawana jest pomoc w formie zasiłku celowego czy okresowego. Świadczy to, że organ nie pozostaje obojętny wobec sytuacji życiowej strony oraz, że w miarę swoich możliwości świadczy skarżącemu pomoc. Mimo tego w ocenie organu skarżący posiada możliwości rozwiązania trudnej sytuacji życiowej we własnym zakresie. Aktualnie w miejscu zamieszkania skarżącego jest wiele ofert pracy, z których powinien skorzystać, tym samym poprawiając swoją sytuację życiową i doprowadzając do zamieszkania z córką. Pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła utrzymania, jest jedynie wsparciem w trudnych sytuacjach życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się w/w kryteriami należy stwierdzić, że skarga A. D. nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości przez wspieranie tych osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zarazem pomoc społeczna winna zapobiegać trudnym sytuacjom życiowym przez działania w celu usamodzielnienia życiowego osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. W art. 4 ustawa nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Już z powyższych regulacji wynika, że celem pomocy społecznej nie jest obowiązek zaspakajania wszystkich potrzeb lecz tych tylko, które zaliczyć można do niezbędnych dla życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto, krąg uprawnionych wyznaczony jest przez krąg tych osób, które chcą z organami pomocy społecznej współdziałać w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ustawa wskazuje przykładowo okoliczności, które mogą stanowić podstawę udzielenia pomocy społecznej wymieniając m.in. ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwałą lub ciężką chorobę (art. 7). Zarazem przepisy ustawy określają (art. 36) zamknięty katalog świadczeń pomocy społecznej o charakterze pieniężnym i niepieniężnym. O będącym przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie świadczeniu w formie zasiłku celowego stanowi art. 39 ustawy, w ten sposób, że: w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przy czym zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Istnienie również form pieniężnej pomocy społecznej jak zasiłek stały, czy zasiłek okresowy przyznawany na podstawie okoliczności sprawy przekonuje, że istotą zasiłku celowego specjalnego jest pewna incydentalność potrzeby bytowej, którą ma pokryć. Zasiłek ten, na pokrycie określonej potrzeby bytowej, nie nabiera więc cechy świadczenia o stałym charakterze, a zwłaszcza o stałej wysokości. Zasadą jest, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej powstaje i przysługuje po spełnieniu przez osobę samotnie gospodarującą tzw. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z przedstawionych akt postępowania administracyjnego wynika, iż skarżący został przez organy pomocy społecznej zaliczony do kategorii osób samotnie gospodarujących i nie przekroczył kryterium dochodowego takiej osoby (477 zł), oraz że korzystał z form pomocy pieniężnej w postaci zasiłków okresowych. W związku z zarzutem skarżącego, że nie wnosił o zasiłek celowy na pokrycie kosztów prezentu dla córki a o pokrycie kosztów przejazdu do niej, do L., wskutek czego zakwestionował uzasadnienie zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że dowodem na zawnioskowanie o zasiłek celowy na pokrycie kosztów prezentu dla córki jest pismo skarżącego (karta 502 akt administracyjnych), które wpłynęło do organu I instancji w dniu 16.04.2008r. Skarżący zwraca się w nim o przyznanie zasiłku celowego w związku ze świętami po to, by mógł kupić córce prezent. Zasadnie więc organ prowadził postępowanie pod kątem przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup prezentu dla córki. Sąd podziela stanowisko organów, że pomimo spełnienia przez A. D. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co przemawia za uznaniem skarżącego za osobę ubogą, nie można sformułowanej przez niego we wniosku potrzeby w postaci konieczności zakupu prezentu dla córki uznać za niezbędną potrzebę bytową. Wyliczenie w art. 39 w/w ustawy przykładów przeznaczenia zasiłku celowego nie można oczywiście traktować jako wyliczenia zamkniętego, co oznacza też, że w przedmiocie zasiłku celowego mieści się pewien zakres uznania dla organu orzekającego, niemniej jednak w świetle celów ustawy o pomocy społecznej za niezbędną potrzebę bytową uznać należy potrzebę spowodowania takiego stanu rzeczy, by były zaspokojone minimalne potrzeby człowieka w zakresie czy to wyżywienia, ubrania, inaczej rzecz ujmując, w zakresie codziennych potrzeb. Natomiast wymaganie przez A. D. sfinansowania prezentu dla córki jest w ocenie Sądu wymaganiem wykraczającym poza ramy pomocy społecznej i stąd słusznie nie zostało przez organy uwzględnione. Podsumowując, wobec stwierdzenia, że zaskarżona przez A. D. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta są zgodne z prawem materialnym a Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów również uchybień procesowych - Sąd oddalił skargę A. D. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).