III SA/Kr 884/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu do odbycia zasadniczej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. W dniu 9 czerwca 2008 r. skarżący S. J. złożył pisemny wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste. We wniosku wskazał, że pochodzi z rodziny wielodzietnej, rodzice nie mogli udzielić mu pomocy finansowej w trakcie semestru letniego i nie był w stanie zapłacić czesnego. Z tego względu musiał zrezygnować z nauki. Teraz, gdy jego firma dobrze i szybko się rozwija jest w stanie opłacić czesne oraz pomóc finansowo rodzinie. Chce kontynuować naukę. Do wniosku skarżący dołączył kopie dokumentów wskazujących, że prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą, na którą pobrał kredyty. Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu powyższego wniosku nie udzielił skarżącemu odroczenia zasadniczej służby wojskowej, ze względu na ważne sprawy osobiste. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 39 ust. 1 pkt 6, art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że skarżący złożył pisemny wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej. Orzeczenie o udzieleniu odroczenia należy do wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli poborowy spełnia wymogi określone w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej. Załączona do wniosku dokumentacja nie potwierdza stanu faktycznego określonego w art. 39 ust. 1 pkt 6 ustawy. Zgodnie z pismem z dnia 6.05.2008r. Wyższej Szkoły, z dniem [...] 04.2008r. skarżący został skreślony z listy studentów, co nie wypełnia przesłanek ubiegania się o odroczenie, gdyż zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 6 ustawy odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się ze względu na pobieranie nauki w szkole, na czas pobierania tej nauki. W związku z powyższym w chwili obecnej skarżący nie jest studentem. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż decyzja jest nieuzasadniona, gdyż jest studentem i będzie uczył się w Policealnym Studium. Ponadto wskazał, iż cierpi na skoliozę lędźwiową oraz, że rozpoczął własną działalność gospodarczą w postaci pośrednictwa finansowego. Firma dobrze prosperuje i będzie go stać na dalsze kształcenie. Do odwołania dołączył zaświadczenie lekarskie oraz "Potwierdzenie" z dnia 23 czerwca 2008 r. Zespołu Szkół z którego wynika, że złożył dokumenty do klasy pierwszej Szkoły Policealnej dla Dorosłych na rok szkolny 2008/2009. Programowo nauka trwa 2 lata a planowany termin zakończenia nauki -czerwiec 2010 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 45 ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek, ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem - na czas pobierania tej nauki. Z analizy przedstawionej dokumentacji wynika, iż już po doręczeniu karty powołania skarżący podjął decyzję o zamiarze podjęcia nauki od 1.10.2008 r. Zamiar podjęcia studiów nie stanowi podstawy do udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Uprzednio skarżący otrzymał odroczenie ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej, jednakże skreślenie z listy studentów spowodowało utratę udzielonego odroczenia. W związku ze zgłoszonymi dolegliwościami zdrowotnymi, skarżący został skierowany do Wojskowej Komisji Lekarskiej, celem ustalenia zdolności do służby wojskowej. S.J. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej zmianę przez udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowe ze względu na ważne sprawy osobiste. Skarżący wskazał, iż jest studentem tj. będzie uczył się w Policealnym Studium od 1.09.2008. r. na co przedstawił kopię "Potwierdzenia" dołączonego do odwołania. Przyznał, iż od dnia 5.05.2008 r. zrezygnował z kontynuowania nauki z Wyższej Szkoły, ponieważ zrozumiał, że kierunek, który sobie obrał nie jest odpowiedni. Ponadto podniósł, że prowadzi firmę zajmującą się fachowym doradztwem finansowym a odbywanie służby wojskowej, przekreśli definitywnie jego plany zawodowe. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów pozwalających organom wojskowym na udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej. W przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę akt postępowania wynika, że Komisja Lekarska orzeczeniem w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej z dnia [...] nr [...] określiła wobec skarżącego kategorię B- czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 kpa). Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§2). Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Podstawowe regulacje prawne dotyczące m.in. zasad udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej określone zostały w przepisach ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., nr 241, poz. 2416, ze zm.) oraz w wydanym na podstawie art. 39 ust. 8 ustawy, rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. z 2006 r., nr 118, poz. 800). Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy, odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek ze względu na: 4) pobieranie nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem - na czas pobierania tej nauki; 6) pobieranie nauki w szkole ponadgimnazjalnej, a do dnia 31 sierpnia 2008 r. także w szkole ponadpodstawowej - na czas pobierania tej nauki. Odroczenia zasadniczej służby wojskowej można udzielić również ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej (art. 39 ust. 3 ustawy). Skreślenie z listy studentów, słuchaczy lub uczniów albo wydalenie ze szkoły wyższej, zakładu kształcenia nauczycieli lub szkoły ponadgimnazjalnej, a do dnia 31 sierpnia 2008 r. także szkoły ponadpodstawowej, a także niewywiązywanie się poborowego z umowy, o której mowa w art. 132a ust. 3, lub z obowiązku określonego w skierowaniu wskazanym w art. 132b ust. 2, powodują utratę udzielonego odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu pobierania nauki (art. 39 ust. 6 ustawy). Zgodnie z art. 42. ust 1 ustawy orzekanie o udzieleniu poborowym odroczeń zasadniczej służby wojskowej należy do wojskowych komendantów uzupełnień. Odmowa udzielenia odroczenia lub udzielenie odroczenia w treści innej niż żądanie poborowego, określone w jego wniosku o udzielenie tego odroczenia, a także udzielanie odroczeń, o których mowa w art. 39 ust. 3, następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą doręcza się poborowemu na piśmie wraz z uzasadnieniem (ust.2). Od orzeczenia wojskowego komendanta uzupełnień przysługuje poborowemu odwołanie do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego w terminie czternastu dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje powołania poborowego do zasadniczej służby wojskowej (ust 3). Orzeczenie wojskowego komendanta uzupełnień może być zmienione przez szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego również z urzędu, jeżeli zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa (ust. 4). Wskazane powyżej rozporządzenie określa szczegółowe warunki i tryb udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej oraz dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o udzielenie odroczenia (§1 ). Warunkiem wszczęcia postępowania o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej jest złożenie przez poborowego pisemnego, udokumentowanego i uzasadnionego wniosku do wojskowego komendanta uzupełnień (§ 2 ust. 1). We wniosku o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne, zamieszcza się: 1) imię i nazwisko poborowego; 2) datę i miejsce urodzenia poborowego; 3) adres zamieszkania albo inny adres do korespondencji, pod który skutecznie można doręczyć dokumenty związane z odroczeniem zasadniczej służby wojskowej; 4) numer ewidencyjny PESEL poborowego; 5) informacje o okolicznościach uzasadniających udzielenie odroczenia ( § 7 ust. 1 rozporządzenia). W tym stanie prawnym kontrola decyzji wojskowego komendanta uzupełnień w przedmiocie odroczeń zasadniczej służby wojskowej oraz decyzji wydanych przez organ odwoławczy dokonywana przez Sądy administracyjne, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości wydanych decyzji, a w szczególności, czy decyzje odnoszą się do informacji o okolicznościach uzasadniających udzielenie odroczenia wskazanych we wniosku oraz czy w związku z tym prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania. W sprawie poddanej kontroli Sądu należy uznać, iż naruszono powyżej przedstawione przepisy a także art. 7 i 77 kpa oraz 107 §3 kpa. Przede wszystkim należy zauważyć, że organ I instancji odmawiając udzielenia odroczenia nie odniósł się do wniosku skarżącego, który domagał się odroczenia ze względu na ważne sprawy osobiste polegające na rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej i trudnej sytuacji finansowej, co stosownie udokumentował. Skarżący we wniosku przyznał, że przerwał naukę z uwagi na brak środków na jej opłacanie. Dlatego też przywołanie w podstawie prawnej decyzji art. 39 ust. 1 pkt 6 ustawy a także §5 rozporządzenia było oczywiście błędne skoro nie z powodu pobierania nauki w szkole ponadgimnazjalnej skarżący domagał się odroczenia. Ponadto należy zauważyć, że sentencja decyzji pozostaje w sprzeczności z tak określoną podstawą prawną oraz z uzasadnieniem, skoro odnosi się do odmowy udzielenia odroczenia ze względu na ważne sprawy osobiste. Świadczy to również o tym, że organ nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału. Tych wad decyzji organu I instancji nie zauważył organ odwoławczy naruszając art. 138 kpa, również odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do zamiaru skarżącego pobierania nauki w szkole wyższej, co zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy zdaniem tego organu, nie daje podstawy do udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Skarżący domagał się odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej (art. 39 ust. 3 ustawy). Do tych ustawowych przesłanek oraz podnoszonych przez skarżącego we wniosku okoliczności, winny odnosić się decyzje, co zdaniem Sądu, nie miało miejsca w sprawie poddanej kontroli na skutek skargi wniesionej przez skarżącego. Ponadto wskazywana podstawa prawna rozstrzygnięcia, treść sentencji decyzji i jej uzasadnienie nie mogą być ze sobą sprzeczne. Dlatego też uznając, że organy naruszyły w zakresie powyżej wskazanym przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a także przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt 1 a, c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd określił, ze uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy rozpatrzą wniosek skarżącego o odroczenie zasadniczej służby wojskowej uwzględniając powyżej wyrażone wskazania i oceny prawne (art. 153 ustawy).