III SA/Kr 884/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata D. G. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Pismem z dnia 10 lutego 2016 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej zwrócił się do Starosty z wnioskiem o skierowanie W. R. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania przez niego pojazdami. W uzasadnieniu wniosku Prokurator podał, że w toku prowadzonego postępowania karnego ustalono, iż W. R. w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego miał całkowicie zniesioną poczytalność. Prokurator stwierdził również, że znajdująca się w aktach postępowania karnego opinia sądowo-psychiatryczna stanowi jedynie o stanie zdrowia psychicznego W. R. w czasie popełnienia czynu zabronionego i nie odnosi się do aktualnej sytuacji zdrowotnej badanego. Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Starosta skierował W. R. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z treści wniosku Prokuratora Rejonowego wynika, że w toku prowadzonego postępowania karnego ustalono, iż W. R. w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego miał całkowicie zniesioną poczytalność, a biegli psychiatrzy rozpoznali u niego chorobę psychiczną w rozumieniu psychozy pod postacią [...]. Organ I instancji uznał zatem, że istnieją poważne i uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia W. R. mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji W. R. wniósł o jej uchylenie. Odwołujący się przyznał, że wiele lat temu ujawniła się u niego choroba natury psychicznej, ale leczy się regularnie i regularnie zażywa lekarstwa, a choroba w żaden sposób nie wpływa na jego zachowanie. Zdaniem odwołującego się, potwierdza to fakt, że Prokuratura Rejonowa umorzyła postępowanie jakie toczyło się przeciwko niemu. Odwołujący się dodał, że prawo jazdy ma od ponad 16 lat i nigdy nie spowodował wypadku ani nie dostał mandatu, czy punktów karnych. Decyzją z dnia 14 kwietnia 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r. poz. 949) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2016 r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, że w świetle opinii sądowo-psychiatrycznej zaburzenia osobowości odwołującego się mogą nasuwać uzasadnione i poważne przypuszczenia, że jego uczestnictwo w roli kierowcy w ruchu drogowym będzie stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa. Zdaniem Kolegium, fakt umorzenia śledztwa wobec odwołującego się nie przesądza o braku występowania poważnych i uzasadnionych okoliczności, zobowiązujących organ do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Jak wynika bowiem z akt sprawy biegli stwierdzili, że wprawdzie w stosunku do odwołującego się nie zachodzi wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia czynu zabronionego związanego z chorobą psychiczną, jednak nadal potwierdzili, że cierpi on na psychozę w postaci [...], która występuje w stanie remisji. W skardze na powyższą decyzję SKO W. R. wniósł o jej uchylenie podnosząc te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 884/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę W. R., gdyż nie uzupełnił on braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, a postanowieniem z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 884/16 Sąd odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 525/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie W. R. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 29 września 2016 r., a postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 526/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Krakowie z dnia 19 października 2016 r. i przywrócił skarżącemu termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu, skarga W. R. jest całkowicie nieuzasadniona. Podstawę prawną skierowania skarżącego na badania lekarskie stanowią przepisy art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz.155), które stanowią: "Art. 75. 1. Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega (...) 5) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia;" "Art. 99. 1. Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: (...) 2) badanie lekarskie, jeżeli: (...) b) istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia;" Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika więc, że w sytuacji zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy starosta ma obowiązek wydać decyzję administracyjną o skierowaniu tej osoby na badania lekarskie. Z uwagi na to, że pojęcie "uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia" jest pojęciem nieostrym należy, zdaniem Sądu, interpretując to pojęcie mieć na względzie cel ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych uczestników dróg, a dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest czuwanie na tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o to uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają i kiedy ich predyspozycje zdrowotne mogą ulec zmianie. Sąd zwraca uwagę na to, że niewątpliwie interes publiczny, którym jest bezpieczeństwo osób poruszających się po drogach wymaga większej ochrony niż interes osoby kierowanej na badanie, która – tak jak w niniejszej sprawie – z uwagi na chorobę psychiczną i stwierdzoną całkowitą niepoczytalność nie poniosła odpowiedzialności w postępowaniu karnym. Nie może być takiej sytuacji, gdzie dla braku ponoszenia odpowiedzialności ta sama osoba uznana jest za osobę chorą psychicznie i odpowiedzialności faktycznie nie ponosi, a jednocześnie dla prowadzenia pojazdów po drogach jej choroba psychiczna nie ma znaczenia nawet w celu przeprowadzenia stosownych badań lekarskich, które istotnie mogłyby na brak znaczenia tej choroby wskazywać lub przeciwnie – wykluczać możliwość bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które stanowi: "Regulacja prawna art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami nie wskazuje precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Nie ulega jednak wątpliwości, że chodzi tu o wiarygodne informacje a za takie co do zasady można uznać informacje zawarte w wytworzonej przez lekarzy specjalistów kliniki neurologicznej dokumentacji medycznej (wyrok z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1195/15, opubl. LEX nr 2260544). Tak więc analogicznie, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie za wiarygodne można co do zasady uznać informacje zawarte w wytworzonej przez lekarzy psychiatrów opinii sądowo – psychiatrycznej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/16 (opubl. LEX nr 2118707): "Przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "zastrzeżenia uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań." Także orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje na prawidłowe stanowisko sądu orzekającego w tej kwestii. W szczególności Sąd wskazuje na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. II SA/Gl 622/16 (opubl. LEX nr 2175891): "1. Z użytego przez ustawodawcę w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami sformułowania "istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" wynika, że starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy w sprawie istotnie mają miejsce takie okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. 2. Skierowanie na badania lekarskie może nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom"; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 461/16 (opubl. LEX nr 2206475): "zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów"; oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1709/15 (opubl. LEX nr 2085780): "Dokument w postaci postanowienia o umorzeniu, aczkolwiek lakoniczny z uwagi na tajemnicę lekarską, stanowi wystarczającą podstawę do skierowania skarżącego na badania lekarskie, gdyż pochodzi z Sądu i powołuje się na orzeczenie biegłego lekarza psychiatry, który znając stan zdrowia skarżącego wiarygodnie potrafił ocenić jego aktualny stan zdrowia." Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że informacje biegłych lekarzy psychiatrów o stanie zdrowia skarżącego, którzy z racji choroby psychicznej skarżącego stwierdzili jego działanie w stanie całkowitej niepoczytalności są wystarczające do stwierdzenia, że "istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego", o jakich mowa przytoczonych wyżej przepisach art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym albowiem organy administracyjne obu instancji nie naruszyły prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani nie naruszyły przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono – jak w pkt I wyroku. Sąd w punkcie II wyroku orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego, działającemu na zasadzie prawa pomocy, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – stosownie do art. 250 p.p.s.a. Zasądzona kwota wynika z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801).