III SA/Kr 885/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2010r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] Wójt Gminy G. na podstawie art. 8 ust. 1, art. 38 , art. 106 ust. 1 i art.147 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm.) przyznał skarżącemu J. J. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby w wysokości 238,50 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r. Na uzasadnienie organ podniósł, iż w dniu 1 lipca 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu pomocy społecznej ze względu na trudną sytuację materialną. Organ wskazał, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, do 31 marca 2010 r. miał ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i do tego okresu pobierał zasiłek stały. Od 1 kwietnia 2010 r. skarżący nie posiada dochodu ustalonego zgodnie z art.8 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego, zdaniem organu skarżący spełnia kryterium określone w art.7 pkt 1 ustawy tj. ubóstwo. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, który podniósł, że jego wniosek o przyznanie zasiłków celowych z dnia 25 czerwca 2010 r. nie został rozpatrzony. Decyzją z dnia 28 grudnia 2010 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania skarżącego na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. t. j. ze zm.); - art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64,poz. 593 z 2004 r. ze zm.); utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Na uzasadnienie organ odwoławczy podniósł, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną, pobierał z tego tytułu zasiłek stały w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G., który był jego jedynym dochodem. Orzeczenie utraciło ważność w dniu 31 marca 2010 r. Postępowanie dotyczące wydania dla skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest kontynuowane. Obecnie skarżący nie posiada żadnego źródła dochodu bowiem zasiłek stały nie jest wypłacany od 1 kwietnia 2010 r. z powodu braku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżący korzysta z pomocy finansowej w postaci zasiłków celowych, a zatem spełnia warunek - nieprzekraczania kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - uzasadniający przyznanie świadczenia z pomocy społecznej . Kolegium wskazało, iż, organ I instancji, ustalił wysokość zasiłku okresowego na kwotę 238,50 zł która to kwota jest nie niższa aniżeli 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (477 zł) a dochodem tej osoby (0,00 zł ) co jest zgodne z treścią art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej . Organ odwoławczy podniósł, iż wprawdzie uzasadnienie nie jest zbyt rozbudowane, jednakże mając na względzie fakt, iż decyzja była dla wnioskodawcy pozytywna - w ocenie organu odwoławczego - okoliczność ta nie może stanowić samoistnej podstawy do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie sytuacji materialnej strony na dzień składania wniosku poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ ustalił, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ zasiłek stały stanowił jedyne źródło jego utrzymania. Dochody skarżącego organ ustalił na podstawie wspomnianego wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego z dnia [...] 2010 r. w którym to oświadczeniu skarżący podał, iż zajmuje część domu jednorodzinnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, iż w istocie skarżący złożył w piśmie ( które wpłynęło do organu w dniu 25 czerwca 2010 r. ) kilka wniosków o przyznanie rozmaitych świadczeń w formie zasiłków celowych i wnioski te nie zostały przez organ merytorycznie - tj. poprzez wydanie decyzji w stosunku do każdego z nich - rozpoznane . Okoliczność ta nie może jednak być podstawą do wzruszenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek okresowy. Postanowieniem z dnia [...] 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie: - art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego; - art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych; - § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r. Nr 198, póz. 1925 ); postanowiło przekazać organowi l instancji wnioski skarżącego o: 1. udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na opłatę miesięczną ubezpieczenia pracowniczego w kwocie 45,10 zł, 2. opłaty miesięcznej składki ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 18 czerwca 201Or. do czasu zakończenia postępowania w sprawie przyznania renty inwalidzkiej, 3. zakupu żywności w miesiącu czerwcu 2010 r., 4. opłacenie zażalenia w kwocie 30 zł w sprawach sądowych, które zostały wniesione do Sądu Rejonowego [...] pod sygn. [...] i [....], 5. kwoty 200 zł na poczet opłacenia informacji z Wydziału Ewidencji Ludności Urzędu Miasta, 6. pokrycie kosztów przejazdu do Sądu Rejonowego [...] w dniu 20 lipca 2010 r. w kwocie 11 zł. Organ odwoławczy podniósł, iż ustalił, że wnioski skarżącego o przyznanie zasiłków celowych nie zostały przez organ I instancji rozpoznane, co skarżący podniósł w odwołaniu od decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję złożył skarżący. W uzasadnieniu podkreślił, że organ nie rozpoznał merytorycznie jego wniosku z dnia 25 czerwca 2010 r. Ponadto podniósł, iż kwota 238,50 zł jest kwotą nie zabezpieczająca mu życia na poziomie minimum egzystencji. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżący spełnia kryteria ustawowe uprawniające go do otrzymania zasiłku okresowego. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 0 zł. Ponadto skarżący jest osobą niepełnosprawną. Sąd podzielił ustalenia organów w tym zakresie. Kwestią sporną jest wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia. Skarżący podniósł, iż kwota 238,50 zł jest kwotą nie zabezpieczająca mu życia na poziomie minimum egzystencji, natomiast organy stwierdziły, iż dostosowały ją do możliwości pomocy społecznej. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej zwanej dalej ustawą. Zgodnie z artykułem 36 ust. 1 pkt b ustawy, świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne w tym zasiłek okresowy. Artykuł 38 ust. 1 pkt 1 ustawy określa, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ustęp 2 pkt 1 precyzuje, iż zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Ponadto okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ust. 5). Sąd badał czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty uzasadniono orzeczenie o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego w tej a nie innej wysokości. Odnośnie przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ustawy, to decyzja ta ma charakter częściowo uznaniowy. Tzn. organ zobowiązany jest przyznać zasiłek okresowy w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów ustawowych. Natomiast decyzja w zakresie wysokości oraz okresu na jaki zostanie przyznany zasiłek okresowy ma charakter uznaniowy. Ustawodawca określił jedynie górną i dolną granicę w jakiej może być przyznany zasiłek. Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności, a organ związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Jak wynika z akt sprawy, skarżący znajduje się pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej. Ośrodek przyznając skarżącemu pomoc ma na względzie jego trudną sytuację życiową, którą monitoruje poprzez wywiady środowiskowe. Wysokość zasiłku okresowego określona jest zgodnie z treścią art. 38 ust. 3 pkt 1, który stwierdza, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodami tej osoby. Tak więc skoro kryterium dochodowe wynosi 477 zł to 50% z tej sumy to kwota 238,50 zł. Sąd dostrzega, iż kwota przyznanego świadczenia została przyznana skarżącemu w najniższej wysokości, jednakże nie można uznać, iż zakres uznania administracyjnego został przekroczony. Organy zmuszone są uwzględniać przy orzekaniu nie tylko trudną sytuację życiową skarżącego, ale także ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej, jak i ilość osób pozostających pod opieką ośrodka. Sąd chce z całą mocą podkreślić, iż ośrodek pomocy społecznej dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi. W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego. Należy zauważyć, że obowiązkiem organów pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich wszystkich żądań. Organ pomocy społecznej nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich istotnych potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Organ zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby skarżącego, przyznając mu w miarę możliwości stosowną pomoc. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż decyzja uznaniowa może być uchylona jedynie gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. Odnośnie zarzutu, nie rozpatrzenia merytorycznie przez organ wniosku z dnia 26 czerwca 2010 r. wskazać należy, iż postanowieniem z dnia [...] 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ustaleniu, że wnioski skarżącego o przyznanie zasiłków celowych nie zostały przez organ I instancji rozpoznane, przekazało je organowi I instancji do rozpoznania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 , poz. 270 ) orzekł, jak w sentencji wyroku.