III SA/Kr 886/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skarg S. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2015 r. nr [....] z dnia 27 maja 2015 r. nr [....] i skarg M. R. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2015 r. nr [ ] z dnia 27 maja 2015 r. nr [ ] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek. Wnioskodawczyni M. R. działając poprzez swojego pełnomocnika p. M. R. w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła brak osób z którymi pozostawałaby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podała, że należy do niej dom o powierzchni 200 m2 i wartości ok. 600 tyś. zł oraz nieruchomość rolna o pow. 0,4 ha. Zadeklarowała brak zasobów i przedmiotów wartościowych Swoje stałe miesięczne dochody oszacowała na kwotę 8000 zł netto z prowadzonej działalności gospodarczej. Uzasadniając swoje starania podniosła, że w wyniku niekorzystnie zakończonych dla niej spraw cywilnych zmuszona była swego czasu opuścić dotychczasowe mieszkanie, zapłacić kwotę 70 tyś. zł za bezumowne korzystanie z niego, rozpocząć budowę domu. To wszystko oraz wieloletnie procesy zdaniem wnioskodawczyni pozbawiały ją zasobów finansowych i w obecnej sytuacji nie stać jej na dalsze opłacenia adwokatów. Wymieniając stałe zobowiązania i wydatki podała, ze spłaca dwa kredyty. Jeden w złotych na kwotę 130 tyś z miesięczną ratą 1500 zł a drugi we frankach szwajcarskich na kwotę 100 tyś. z miesięczną ratą 2012 zł. Wedle oświadczenia wnioskodawczyni miesięczne opłat za gaz, prąd, wodę i wywóz nieczystości zamykają się kwotą 1200 zł. Na swoje utrzymanie wnioskodawczyni przeznacza dalszych 1000 zł. Roczne ubezpieczenie domu to wydatek 700 zł. Nadmieniła, że za "leasing auta" płaci 1600 zł miesięcznie i że wobec ZUS podsiada zadłużenie ok. 20 tys. zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. ustanowienie adwokata o ile złoży oświadczenie, którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa). Zestawienie powołanych przepisów pozwala jednak dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony umożliwia zorientowanie się w sytuacji strony to nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Wnioskodawczyni złożyła wymagane oświadczenie, które pomimo pewnego niedomówienia gdy chodzi o jej sytuację rodzinną (pozostawienie niewypełnionej rubryki 6) jest wystarczające do oceny jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Nie zmienia bowiem decydującego spojrzenia. To zaś jest takie, że wnioskodawczyni jest osobą zamożną jak na polskie warunki. Ma bowiem zapewnione stałe źródło dochodu z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Swoje potrzeby mieszkaniowe zaspakaja zaś we własnym wybudowanym przez siebie domu. Poza tym proste zestawienie przedstawionych przez wnioskodawczynię miesięcznych dochodów netto z wykazanymi zobowiązaniami i wydatkami prowadzi do wniosku, że po zapłaceniu rat kredytów (łącznie 3512 zł), uregulowaniu opłat za gaz, prąd, wodę i wywóz nieczystości (łącznie 1200 zł), pokryciu wydatków na swoje utrzymanie (1000 zł), wnioskodawczyni pozostaje do swobodnego rozporządzenia kwota ok. 2300 zł (z wyliczenia 8000-5700=2300). Sprzeciwić należało się zaliczeniu do stałych miesięcznych wydatków opłat za "leasing auta". Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że ustalone opłaty leasingowe wchodzą w koszty uzyskania przychodu, które wraz z pozostałymi kosztami (m.in. zadłużeniem wobec ZUS) pozwalają wnioskodawczyni wykazywać niższy dochód z prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej. Nie ma więc powodów aby uwzględniać to jeszcze raz. Skoro zaś sytuacja materialna wnioskodawczyni przedstawia się w ten sposób, to przyznanie jej w takich warunkach prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata na koszt Skarbu Państwa (a więc wszystkich podatników) nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zaś praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Wnioskodawczyni posiada zaś wystarczające środki pieniężne. Nadto jeśli zaszłaby taka potrzeba nie będzie mieć większych problemów z pozyskaniem odpowiednich środków. Możliwość leasingowania przez nią "auta" z miesięczną ratą 1600 zł oznacza bowiem ni mniej ni więcej jak tylko, że jej zdolność do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań jest oceniana pozytywnie. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.