III SA/Kr 887/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych z tytułu opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. S. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2021 r. znak: [...] zobowiązał skarżącego P. S. do zapłaty kwoty 34.003,23 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę za pobyt jego ojca S. S. w Domu Pomocy Społecznej w R w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 maja 2020 r. oraz ustalił termin zwrotu poniesionych wydatków w ciągu 30 dni od daty, gdy decyzja stanie się ostateczna. W odwołaniu P. S. nie zgodził się z decyzją organu I instancji i wniósł o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, względnie o zawieszenie postępowania. W piśmie z dnia 11 marca 2021 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do pisma. SKO decyzją z dnia 15 kwietnia 2021 r., znak: [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, wskazało na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, oraz dokonało szczegółowego wyliczenia opłaty za pobyt ojca skarżącego – S. S. w Domu Pomocy Społecznej w R w ww. okresie. Zdaniem SKO, mając na uwadze art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.) – dalej u.p.s., organ I instancji miał podstawę do wydania decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę J w kwocie wskazanej w decyzji. W konsekwencji powyższego, w tym wobec uznania bezzasadności zarzutów odwołania, SKO nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] 2021 r. W skardze do WSA w Krakowie P. S. zarzucił naruszenie: - art. 64c § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciwu od decyzji organu z 30 grudnia 2020 r. wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, a przekazanie akt sprawy wraz z ww. decyzją do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J, co doprowadziło do wydania [...] 2021 r. decyzji przez organ I Instancji, a w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji, pomimo iż ww. sprzeciw został uwzględniony, a decyzja organu z dnia [...] 2020 r. (będąca decyzją pierwotną w stosunku do kolejnych zależnych decyzji - w tym zaskarżonej decyzji) została uchylona przez WSA (data wydania wyroku przez WSA oraz data widniejąca na zaskarżonej decyzji jest tożsama). W konsekwencji ww. zachowanie organu poprzez naruszenie ww. przepisu ma istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do sytuacji, w której w chwili obecnej nie istnieje w obrocie prawnym decyzja, na podstawie której została wydana decyzja organu I instancji z [...] 2021 r., jak również zaskarżona decyzja, a która powinna zostać ponownie wydana przez organ z uwzględnieniem wytycznych zawartych w ww. wyroku WSA. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2021 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia 7 października 2021 r. skarżący wskazał na wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 319/21 i wniósł o uchylenie decyzji I, II instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo, w związku, z czym skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2021 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy J z dnia [...] 2021 r. znak: [...] zobowiązującą skarżącego do zapłaty kwoty 34.003,23 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę J za pobyt jego ojca S. S. w Domu Pomocy Społecznej w R w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 maja 2020 r. oraz ustalającą termin zwrotu poniesionych wydatków w ciągu 30 dni od daty, gdy decyzja stanie się ostateczna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.), dalej w skrócie: u.p.s. Zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.s., w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 u.p.s. stosuje się odpowiednio. Rozpoznając przedmiotową skargę należy mieć przede wszystkim na względzie, że Sąd związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 323/21 wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od decyzji SKO z dnia 30 grudnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Z powyższego wyroku wynika, że orzekając w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłat, które zastępczo poniosła gmina, organy I i II instancji, powinny były przy ustalaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy uwzględnić uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r. (sygn. I OPS 7/17, CBOSA). Zgodnie bowiem z powołaną uchwałą, obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 u.p.s. Następnie w wyroku z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 323/21 Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 266/20 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 grudnia 2019 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J w sprawie ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt jego ojca S. S. w DPS w R. Ww. wyrok został doręczony Kolegium w dniu 5 października 2020 r. Organ II instancji wydając zatem decyzję z dnia 30 grudnia 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłat miał wiedzę na temat treści rozstrzygnięcia WSA w Krakowie, powinien zatem uwzględnić tę okoliczność z urzędu przy wydawaniu decyzji odwoławczej. Nie można przy tym również tracić z pola widzenia, że zaskarżoną decyzję z dnia 15 kwietnia 2021 r. oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] 2021 r., a dotyczącą zobowiązania skarżącego do zapłaty kwoty 34.003,23 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę J na poczet opłat za pobyt S. S. w DPS w R w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 maja 2020 r. - organy wydały nie tylko nie czekając na rozstrzygnięcie przez WSA w Krakowie wniesionego sprzeciwu od decyzji z dnia [...] 2020 r. ale też przed rozpoznaniem skargi na decyzję SKO z [...] 2020 r. o ponownym ustaleniu wysokości opłat od skarżącego za pobyt jego ojca w DPS. Sprzeciw, jak już wyżej wskazano, został rozpoznany wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 323/21, a wyrokiem z dnia 27 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 319/21 WSA w Krakowie uchylił decyzję SKO z dnia [...] 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J z dnia [...] 2019 r. w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w DPS, uznając, że akty te zostały wydane z naruszeniem prawa. W wyroku z dnia 27 września 2021 r. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, że informacja o istnieniu córki S. S. była znana organowi I instancji już w lipcu 2020 r., co oznacza, w razie potwierdzenia powyższej okoliczności, że w kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt S. S. w DPS jest więcej osób niż tylko skarżący, co z kolei obliguje do prowadzenia jednego postępowania, w którym poczynione zostałyby ustalenia dotyczące sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia opłaty za pobyt w DPS wszystkich zstępnych, jako osób znajdujących się w kręgu podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty pobyt ojca w DPS. Uchylenie prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 27 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 319/21 decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt ojca skarżącego w DPS, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej w nin. postępowaniu decyzji w zakresie zobowiązującym skarżącego do zapłaty ww. kwoty. Skoro bowiem nie ustalono osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt S. S. w DPS w R w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 maja 2020 r. oraz wysokości należnych opłat, to wydanie decyzji z dnia [...] 2021 r., a następnie decyzji z dnia 15 kwietnia 2021 r. było przedwczesne. Co do żądania skarżącego umorzenia przedmiotowego postępowania, to wskazać należy że wniosek ten jest bezzasadny. Jak trafnie wskazał w wyroku z dnia 27 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 319/21 WSA w Krakowie nie jest zasadne twierdzenie, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia osób zobowiązanych i wysokości opłat przez nich ponoszonych winno zostać umorzone z uwagi na śmierć S. S., gdyż obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt w DPS ma charakter majątkowy i nie wygasa wraz ze śmiercią osoby przebywającej w DPS. Oczywiście obowiązek ten ustał w dacie śmierci tejże osoby, zatem osoby zobowiązane do ponoszenia opłaty za pobyt S. S. w DPS winny ponosić tę opłatę jedynie do daty jego śmierci. Powyższe odnosi się także do kwoty, jaka ustalona zostanie do zapłaty z tytułu zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę J na poczet opłat za pobyt S. S. w DPS w R. Dlatego ponownie rozpoznając sprawę ustalenia ww. kwoty z tytułu odpłatności ojca skarżącego za jego pobyt w DPS, organy winny w pierwszej kolejności ustalić osoby zobowiązane oraz wysokość opłat/opłaty ustalonych/ej za pobyt ich ojca w DPS, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyrokach z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 323/21 oraz z dnia 27 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 319/21, uwzględniając powołaną wyżej uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r. (sygn. I OPS 7/17, opubl. W CBOSA) . Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 kpa w zw. z art. 153 p.p.s.a i art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.), jak w pkt l sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.