III SA/Kr 888/08

Kraków, 30 marca 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Lechowski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku spółki Zakłady [...] SA w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki Zakłady [...] SA. w K. na decyzję Inspektora Pracy z dnia 27 czerwca 2008r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku natychmiastowego wypłacenie pracownikom nagród jubileuszowych postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym tj. poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia 1/2 wpisu od skargi, 2.w pozostałej części wniosek oddalić. W dniu 26 września 2008r. Zakłady [...] SA złożyły wniosek o przyznanie prawa pomocy i zwolnienia do kosztów sądowych, gdyż nie są w stanie ich ponieść ze względu na trudną sytuację finansowa spółki. Dnia 21 października 2008 roku strona została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń dotyczących głównych wskaźników płynności finansowej spółki oraz o przedłożenie dokumentacji konkretyzującej jej sytuację materialną. Strona oświadczyła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 9.466.780,00 zł, wartość środków trwałych szacuje na 7.582.535,20zł, a wysokość strat za ostatni rok obrotowy według bilansu określa się na 2.858.852,69zł. Uwidoczniła, że posiada 3 rachunki bankowe. W chwili składania wniosku na koncie prowadzonym w BPH ma zapisane 920,14zł, na koncie prowadzonym [...] Banku SA ma 243,28zł, a na koncie prowadzonym w [...] Banku SA ma 806 zł. Wskazała, że jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości wyjaśniając równocześnie, że są jednak obciążone zajęciami i hipotekami na rzecz ZUS, US i UM. Strona wskazała również na wieloletnie problemy finansowe i trudności z pokrywaniem najpotrzebniejszych i najważniejszych bieżących zobowiązań oraz poniesione straty w związku z pożarem i podtopieniem przedsiębiorstwa. Spółka wezwana do uzupełnienia wniosku określiła żądane wskaźniki i przedstawiła wymaganą dokumentację. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2008r., sygn. akt III SA/Kr 888/08 referendarz sadowy oddalił wniosek, uznając iż polityka spółki dotycząca finansowania zapasów, przy prowadzeniu działalności gospodarczej na dość znaczną skalę oraz przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego wskazuje, że spółka jest w stanie ponieść opłaty sądowe i wydatki nawet przy zaciągnięciu kredytu. Pismem z dnia 22 grudnia 2008r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 24.10.2008r., domagając się uchylenia postanowienia i zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu strona przedstawiła ponownie swoja trudną sytuację finansową. Wskazując na prowadzone egzekucje komornicze, zajęcie ruchomości i nieruchomości na poczet zaległości publicznoprawnych i wyjaśniła, że w obecnej sytuacji nie ma możliwości otrzymania wsparcia ze strony instytucji finansowych. Zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2009r. wezwano stronę do uzupełnienia wniosku przez złożenie opisanych w wezwaniu dokumentów. W odpowiedzi strona załączyła następujące dokumenty: • Wykaz ruchomości zajętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na poczet zobowiązań podatku VAT opiewający na kwotę 198.437,16 zł • Zestawienie zobowiązań dot. egzekucji z nieruchomości z dnia 4 lutego 2009r. opiewające na kwotę 24.448.601,51 zł • Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem o - z dnia 29 października 2007r. opiewające na kwotę 8.081.924,09zł, o - z dnia 13 września 2007r. opiewające na kwotę 154.280,51zł. • Wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w [...] Bank Polska SA: o - z dnia 28 listopada 2008r. opiewające na kwotę 207,05zł, o - z dnia 31 grudnia 2008r. opiewające na kwotę 317,05zł o - z dnia30 stycznia 2009r. opiewające na kwotę 209,05zł. • Wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w BPH: o - z dnia 30 listopada 2008r. opiewające na kwotę 18.332,16zł, o - z dnia 30 grudnia 2008r. opiewające na kwotę 6.867,35zł, o - z dnia 31 stycznia2009r. opiewające na kwotę 11.413,88zł • Informację z dnia 3 lutego 2009r. o średniej wysokości składek na ubezpieczenie społeczne opiewające na kwotę 180.933,56zł oraz podatek dochodowy tytułem wynagrodzenia pracowników opiewający na kwotę 42.789,00zł, przy średniej ubezpieczonych 253 osobach i średniej miesięcznej płacy 2213,oo zł. • Deklaracja rozliczeniowa z ZUS (wersja robocza) z dnia 12 stycznia 2009r. opiewająca na kwotę 155.055,01zł. • Informacja o pobranych zaliczkach miesięcznych na podatek dochodowy od osób fizycznych w miesiącu grudniu 2008r. z dnia 15 stycznia 2009r. opiewającą na kwotę 39.610,00 zł. • Odpis zwykły księgi wieczystej, stan z dnia 4 lutego 2009r., zgodnie z którym objęte tymi księgami nieruchomości zostały zajęte na poczet wierzycieli hipotecznych, • Kopie deklaracji dla podatku od towaru i usług VAT – 7, opiewające na kwoty 2.89204 zł oraz 4.92564zł Skarżący podniósł także, iż nie zaciąga żadnych kredytów ani nie bierze pożyczek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W myśl art. 246 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poz. zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej: w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania a także w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O zakresie przyznanej pomocy stronie orzeka sąd w zależności od rzeczywistej sytuacji finansowej strony postępowania. Potrzebę tę natomiast należy rozważać uwzględniając charakter sprawy oraz możliwości finansowe strony. Dodatkowo podkreślić należy, że zakres przyznanego prawa pomocy powinien być kształtowany obiektywnymi potrzebami strony uwarunkowanymi względami racjonalnego prowadzenia swoich spraw. W przypadku gdy sąd dojdzie do przekonania, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, a spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, powinien wydać postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Badając sytuację finansową skarżącej sąd stwierdził, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania w całym zakresie. Za takim wnioskiem przemawia przede wszystkim wysoki stopień zadłużenia skarżącej oraz koszty bieżącej obsługi firmy. Skarżąca skutecznie wykazała, iż uzyskane przez nią przychody są przeznaczone na realizację zobowiązań wobec pracowników firmy oraz jej zobowiązań publicznych. Posiadane przez nią nieruchomości i ruchomości, nie mogą stanowić przedmiotu swobodnego rozporządzania w celu pokrycia ewentualnych kosztów postępowania sądowego albowiem zostały one zajęte przez wierzycieli hipotecznych lub przez komornika egzekwującego posiadane przez wierzycieli tytuły egzekucyjne. Niemiej jednak wskazać należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której osiąga pewne środki finansowe, które może przeznaczyć na pokrycie połowy wpisu sądowego odpowiadającej kwocie 750 zł bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadając się w odniesieniu do udzielanie prawa pomocy osobą prawnym podkreślał wyjątkowy charakter prawa pomocy. Należy też podkreślić, że skarżąca była wezwana o przedstawienie wyciągów bankowych obrazujących stan środków zgromadzonych na rachunkach bankowych spółki na przestrzeni 3 miesięcy. Natomiast złożone wyciągi obrazowały stan rachunków w trzech wybranych dniach podczas gdy już z tych dokumentów wynika, ze w międzyczasie dokonywane były operacje bankowe. Sąd zwraca także uwagę, że zapobiegliwości i przezorności zakresie prowadzenia działalności gospodarczej należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd uznał, iż skarżąca spełnia wyłącznie warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z powyższym na zasadzie art. 243 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt. 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poz. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.