III SA/Kr 888/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 15 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 1 września 2010r. skarżąca B. B. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na Prezydenta Miasta w przedmiocie omowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na bardzo zły stan zdrowia, z czym związane są ogromne wydatki, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata z wyboru. Podnosi, iż ma znaczny stopień niepełnosprawności, utrzymuje się jedynie z renty wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Dodatkowo wskazuje, iż nie zna przepisów prawa i nie poradzi sobie sama z obroną swych interesów w postępowaniu przed sądem. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, orzekający umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organów w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych i rehabilitacyjnych, ze stosunków pracy i stosunków służbowych itp. Ponieważ przedmiotowa sprawa należy właśnie do katalogu spraw zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczania przez skarżących kosztów sądowych – orzekający na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 239 cyt. ustawy umorzył postępowanie w tej kwestii. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zważono, co następuje. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. W dniu 18 września 2010r. zmarła jej matka, z którą zamieszkiwała. Aktualnie utrzymuje się z renty ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości – wg. oświadczenia - 815 zł. Przedstawia rachunki za prąd, gaz łącznie określane na kwotę 188 zł, wydatki na leki – 160 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu, o pow. 40 m2, którego najemcą była jej zmarła matka. Nie wykazuje żadnych nieruchomości będących jej własnością. We wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowym piśmie nadesłanym na wezwanie Sądu, nie wykazuje również faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego z wyboru. Wnioskodawczyni posiada bardzo niski dochód, nie ma własnych nieruchomości ani oszczędności. Przedstawia ponadto szereg faktur poświadczających jej wydatki na utrzymanie i media, aktualnie znalazła się w bardzo trudnej sytuacji życiowej po śmierci mamy. Orzekający przy uznaniu i ocenie czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony w pełni i bez wątpliwości uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 161, 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).