III SA/Kr 891/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/234/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z 9 stycznia 2024 r., Burmistrz W. odmówił skarżącemu (P. P.) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że matka skarżącego zmarła 1 grudnia 2023 r. dlatego nie było możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego mającego na celu ustalenie czy sprawowana przez skarżącego opieka miała charakter stały, jaki był jej zakres i częstotliwość. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 27 listopada 2023 r. wynikało natomiast, że matka skarżącego przebywała w szpitalu od 21 do 27 listopada 2023 r. Do szpitala została przyjęta odwodniona, niedożywiona i w stanie skrajnego zaniedbania higienicznego. Z dokumentacji otrzymanej od pracownika socjalnego wynikało, że w związku z interwencją zgłoszoną telefonicznie przez sąsiadów o zaniedbaniu opieki wobec matki, pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania skarżącego i jego matki w celu ustalenia sytuacji rodziny. Na miejscu zastali matkę skarżącego leżącą w brudnej odzieży, nieumytą; unosiła się ostra woń moczu; materac na którym leżała również był brudny. Pracownik socjalny podczas wizyt (8 grudnia 2023 r., 12 września 2023 r. oraz 20 września 2023 r.) pouczył skarżącego o konieczności zapewnienia matce odpowiedniej higieny, podawaniu leków oraz posiłków. Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy wskazywał, że skarżący nie zapewniał matce właściwej opieki. Ponadto nadal podejmował prace dorywcze (notatka pracownika socjalnego z wizyty z 21 i 28 listopada 2023 r. oraz z rozmowy ze skarżącym na terenie Ośrodka). Organ podsumowywał więc swoje ustalenia wskazując, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, ponieważ brak było bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją czy niepodejmowaniem przez skarżącego z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką. Ponadto niepełnosprawność matki nie powstała przed 18. rokiem życia, ani w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W odwołaniu skarżący, reprezentowany przez [profesjonalnego pełnomocnika-adwokata - zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 32 ust. Konstytucji, art. 17 i art. 17 ust.1b u.ś.r., art. 7 i 77 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z 3 kwietnia 2024 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wskazało, że w orzecznictwie przesądzone jest, że okoliczność, że niepełnosprawność powstała w wieku dorosłym nie stoi na przeszkodzie przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak podstawową przesłanką przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W odniesieniu do skarżącego - wbrew twierdzeniom pełnomocnika - przesłanka ta nie została spełniona. W aktach sprawy zalegały dokumenty będące sprawozdaniem z interwencji pracowników socjalnych MOPS, a także funkcjonariuszy Policji, z których wynikało, że matka skarżącego była zaniedbana, niedożywiona, nie miała zachowanej należytej higieny osobistej (brak zmiany pampersów, nieprzebrana pościel itp.). Z powodu złego stanu zdrowia była po interwencji pracowników socjalnych i funkcjonariuszy Policji hospitalizowana. Nadto w aktach sprawy znajdowały się również relacje z przeprowadzonych rozmów z lekarzem prowadzącym matki skarżącego, który potwierdzał fakt zaniedbania matki, a także istnienie problemu alkoholowego wśród domowników zamieszkałych wspólnie z wymagającą opieki (k. 41-50 akt adm.). Nie zasługują na uwzględnienie podnoszone przez pełnomocnika twierdzenia, że skarżący nie mógł podjąć żadnego zatrudnienia, bowiem w sposób ciągły i nieprzerwany sprawował opiekę nad matką. Z relacji konkubiny skarżącego z 21 listopada 2023 r. wynikało, że skarżący faktycznie pracował (k. nr 45 akt adm.). Kolegium zwróciło też uwagę, że organ I instancji wadliwe przywołał w podstawie prawnej przepisy specustawy covidowej, które w momencie orzekania nie znajdowały zastosowania, a także nie przywołał art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym. Niemniej jednak wskazane uchybienie nie jest takiego rodzaju, aby skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący reprezentowany nadal przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata - wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8 § 1, 77, 78 § 1, art. 80, 107 § 3, 108 k.p.a przez: – brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego; – przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy; – niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący – nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji; 2. naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię i wskazanie, że skarżący się mógł podjąć pracę, bowiem nie sprawował nad matką opieki w sposób ciągły i nieprzerwany. W treści skargi zostały obszernie przytoczone fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych, z podkreśleniem, że nie usprawiedliwia odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego brak aktywności zawodowej wnioskodawcy przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia. Podobnie, zdaniem pełnomocnika skarżącego, sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie uniemożliwiało przyjęcia, że opieka ta była rzeczywiście sprawowana. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ organy w sposób przekonujący uzasadniły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący w ogóle nie opiekował się swoją matką; doprowadzając nawet do sytuacji zagrażającej jej życiu i zdrowiu. Z akt wynika ponad wszelką wątpliwość, że matka skarżącego niejednokrotnie znajdowała się w bardzo ciężkiej sytuacji (brak podawania leków; brudna pościel; brak jakichkolwiek zabiegów higienicznych) spowodowanej brakiem należytej opieki jej syna lub jego konkubiny – wspólnie zamieszkujących w jednym gospodarstwie domowym. Opisywane w notatkach okoliczności faktyczne dotyczące wizyt pracowników pomocy społecznej były tak drastyczne, że w wizytach tych asystowali również funkcjonariusze Policji. Z akt wynika m.in., że niepełnosprawna matka została przyjęta na oddział ratunkowy szpitala ze wskazań socjalnych, ponieważ pracownicy socjalni zastali matkę skarżącego "we własnych fekaliach, skrajnie zaniedbaną, a opiekujący się nią syn pozostawał w upojeniu alkoholowym". Co więcej, skarżący w rozmowach z pracownikiem socjalnym nie ukrywał, że pracuje dorywczo. Podkreślić należy, że ani skarżący, ani jego pełnomocnik nie kwestionowali w żaden sposób ustalonych faktów. Argumentacja odwołania i skargi do sądu administracyjnego całkowicie pomijała wskazane przez organy okoliczności faktyczne sprawy Z tych to powodów Sąd uznał, że organy z zachowaniem wymaganych reguł procesowych dokonały prawidłowej interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. wymaga, aby opiekun niepełnosprawnej osoby faktycznie nie podejmował zatrudnienia (co nie miało miejsca w sprawie) i faktycznie opiekował się niepełnosprawnym podopiecznym. Skarga w ogóle nie odnosi się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tylko powołuje orzeczenia sądów administracyjnych, które oderwane są od istoty spornych kwestii. Sąd stwierdza, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób bezsporny wynika całkowity brak jakichkolwiek synowskich uczuć skarżącego. Notatki pracowników socjalnych (matka skarżącego zmarła więc nie było możliwe przeprowadzenie z nią wywiadu rodzinnego po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia), a także dokumenty z pobytu niepełnosprawnej matki skarżącego w szpitalu w sposób kompletny i spójny potwierdzają prawidłowość dokonanej przez organy oceny stanu faktycznego. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w skardze art. 7, 8 § 1, 77, 78 § 1, art. 80, 107 § 3, 108 k.p.a oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r. są więc całkowicie bezzasadne. Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935).