III SA/Kr 892/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście-Zachód w Krakowie Danuty Jantas sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania rodzinie zastępczej świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 poz. 1257 ze zm.) oraz art. 80 ust. 1a, art. 87 ust. 1, ust. 1a, ust. 4, art. 88 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2017, poz. 697 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Z. M. od decyzji Prezydenta Miasta T z dnia [...] 2018 r., znak: [...] w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w niezawodowej rodzinie zastępczej za okres od dnia 01 października 2017 r. do dnia 15 listopada 2017 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie i odmowy przyznania Z. M. świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w rodzinie zastępczej za okres od dnia 16 listopada 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wyżej opisaną decyzją organ l instancji w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przyznał skarżącej Z. M. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. przebywającego w niezawodowej rodzinie zastępczej za okres od 1 października 2017 r. do 15 listopada 2017 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie, odmawiając jednocześnie przyznania tego świadczenia za okres od 16 listopada 2017 r. Organ wypłacił stronie świadczenie za powyższy okres w łącznej wysokości 1500 zł. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która w odwołaniu od decyzji wniosła o jej zmianę w zakresie punktu pierwszego poprzez zasądzenie ustawowych odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczenia, zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie punktu drugiego poprzez przyznanie świadczenia za okres od 16 listopada 2017 r. do maja 2018 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wypłacie świadczenia w związku z zaniedbaniem swoich obowiązków przez Dyrektora MOPS w T oraz zmianę w zakresie punktu trzeciego rozstrzygnięcia i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w odniesieniu do wszystkich zaskarżonych punktów. Skarżąca podniosła, że MOPS w T prowadził postępowanie przez okres 7 miesięcy, a świadczenie zostało jej wypłacone po rażąco długiej i niczym nieuzasadnionej zwłoce dopiero w maju 2018 r., co uzasadnia jej zdaniem przyznanie ustawowych odsetek za opóźnienie. Zdaniem skarżącej organ l instancji na skutek opieszałego prowadzenia postępowania w sprawie powinien wypłacić świadczenie także za okres od 16 listopada 2017 r. do maja 2018 r., tj. do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji, ponieważ na skutek jego opieszałości nie mogła uzyskać świadczeń za pośrednictwem innych organów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję podniosło, że jak wynika z akt sprawy, małoletni P. R. ur. [...] 2001 r., postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt [...] został umieszczony w niezawodowej rodzinie zastępczej u skarżącej. Z załączonych do akt sprawy decyzji wydawanych przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B wynika, że skarżąca w dniu 5.09.2017 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w niezawodowej rodzinie zastępczej oraz dodatku w wysokości świadczenia wychowawczego z uwagi na zamieszkiwanie na terenie miasta B. Po przyznaniu powyższych świadczeń przez PCPR w B począwszy od 1.09.2017 r. tamtejszy organ decyzjami z dnia [...] 2017 r. uchylił wcześniejsze decyzje z mocą od 1.10.2017 r., wskazując w uzasadnieniu, że w dniu 5.10.2017 r. skarżąca złożyła oświadczenie, iż od dnia 1.10.2017 r. zamieszkuje wraz z umieszczonym w pieczy zastępczej dzieckiem w T przy ul. K. Następnie wnioskami z dnia 26.10.2017 r. skarżąca zwróciła się do MOPS w T o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej oraz dodatku w wysokości świadczenia wychowawczego, uzasadniając to faktem, że od 1.10.2017 r. zamieszkuje na terenie miasta T. W trakcie prowadzonego przez organ postępowania skarżąca w dniu 16.11.2017 r. złożyła oświadczenie, iż wycofuje wniosek złożony 26.10.2017 r. o przyznanie świadczeń na P. R., informując dodatkowo, iż od 16.10.2017 r. zamieszkuje na terenie miasta D, gdzie będzie ubiegać się o przedmiotowe świadczenia. Z pisma MOPS w K z dnia 15.11.2017 r. wynika zaś, że w tym dniu skarżąca zgłosiła się do Ośrodka informując, że za dwa dni planuje zamieszkać na terenie K. Oświadczyła także, że jej poprzednim miejscem zamieszkania był T. Organ odwoławczy wskazał, że w związku z oświadczeniem skarżącej z dnia 16 listopada 2017 roku w sprawie wycofania złożonego wniosku z dnia 26.10.2017 r. w przedmiocie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w niezawodowej rodzinie zastępczej organ l instancji umorzył postępowanie w całości jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła odwołanie, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2018r., sygn. akt. [...], uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ pomocowy powinien szczegółowo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić, odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącą, czy skarżąca miała miejsce zamieszkania na terenie miasta T, a jeżeli tak, to w jakim konkretnie okresie i dopiero wydać w sprawie stosowne rozstrzygnięcie, biorąc pod uwagę prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Organ odwoławczy wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ l instancji zwrócił się pismem z dnia 29.01.2018 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B w trybie art. 52 k.p.a. z prośbą o wezwanie skarżącej celem odebrania pisemnego oświadczenia, w jakim dokładnie okresie zamieszkiwała razem z małoletnim P. R. w T i pod jakim adresem, nadto kiedy zmieniła wraz z dzieckiem miejsce zamieszkania oraz gdzie zamieszkała z małoletnim po opuszczeniu mieszkania w T. Dodatkowo organ zwrócił się do MOPS w B z prośbę o rozpytanie skarżącej, czy posiada jakieś materialne dowody potwierdzające fakt zamieszkiwania w T (np. umowa najmu lokalu mieszkalnego, bilety MPK, rachunki, faktury za zakupy spożywcze, opłacone media, itp.). W odpowiedzi MOPS w B w dniu 5.03.2018 r. poinformował, iż dnia 14.02.2018 r. wystosował pismo do skarżącej z prośbą o zgłoszenie się do Ośrodka. Zgodnie z przekazaną informacją skarżąca nie stawiła się jednak na wezwanie w Ośrodku w B, nadto po nawiązaniu z nią osobistego kontaktu przez pracownika socjalnego nie wyraziła zgody na współpracę. Następnie organ l instancji przesłał do Z. M. na adres: R, N oraz T, ul. K pisemne prośby o przesłanie informacji potwierdzających fakt zamieszkiwania przez skarżącą na terenie T. Również w tym piśmie ww. została poproszona o przesłanie dowodów potwierdzających jej zamieszkiwanie w T. Pismo kierowane na adres w T, ul. K nie zostało odebrane przez skarżącą i zalega w aktach sprawy z adnotacją, że osoba, która zamieszkuje pod wskazanym adresem nie zna Z. M. Pismo adresowane: R, N zostało odebrane przez M. R. - bratanka skarżącej. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie uzyskano jednak od skarżącej żadnej odpowiedzi, nie przedstawiła ona też jakichkolwiek dowodów, że zamieszkiwała bądź zamieszkuje na terenie miasta T. W tak ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy uznał, że odwołanie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organ wskazał, że zgodnie ze złożonym przez skarżącą w dniu 26.10.2017 r. oświadczeniem, z dniem 01.10.2017 roku skarżąca zmieniła miejsce zamieszkania na mieszkanie w T. Powyższe znajduje także potwierdzenie w zalegających w aktach sprawy decyzjach nr [...] i [...] Starosty B wydanych w dniu 09.10.2017 roku, gdzie w uzasadnieniu wskazano, iż skarżąca w dniu 5.10.2017 roku złożyła oświadczenie, iż od dnia 1.10.2017 roku zamieszkuje w T, wraz z umieszczonym w pieczy zastępczej dzieckiem P. R. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K pismem z dnia 15.11.2017 roku poinformował, że w dniu 15.11.2017 roku do tamtejszego Ośrodka zgłosiła się Z. M. informując, iż jest rodziną zastępczą dla 17-letniego chłopca, jak również, że za dwa dni planuje zamieszkać na terenie Gminy Miasta K. Potwierdzenie zamiaru zmiany miejsca zamieszkania znajduje się także w oświadczeniu skarżącej złożonym w dniu 16.11.2017 roku w MOPS w T, w którym skarżąca oświadczyła, iż od 16.10.2017 roku (w ocenie organów administracji jest to błąd pisarski i powinno być "16.11.2017 roku") zamieszka na terenie miasta D z zamiarem osiedlenia się. Zdaniem organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca nie zamierzała i nie przebywała w T z zamiarem stałego pobytu po dniu 15.11.2017 roku. W ocenie organu odwoławczego biorąc pod uwagę zebrane w sprawie dowody należało przyjąć, iż skarżąca zgodnie z jej oświadczeniem zamieszkiwała wraz z małoletnim P. R. na terenie T w okresie od 1.10.2017 roku do 15.11.2017 roku, zaś po tym okresie miasto to nie było już dla niej centrum osobistych i majątkowych interesów. Tym samym organ l instancji prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w niezawodowej rodzinie zastępczej za okres od 1 października 2017 roku do 15 listopada 2017 roku w wysokości 1.000 zł miesięcznie, odmawiając jednocześnie w punkcie 2 decyzji przyznania świadczenia za okres od 16 listopada 2017 r. Odnosząc się do żądania strony zawartego w odwołaniu, dotyczącego wypłaty odsetek od przyznanego dodatku wychowawczego, organ odwoławczy podniósł, że wniosek w tym zakresie skarżąca powinna w pierwszej kolejności złożyć w organie l instancji, a organy orzekające w niniejszej sprawie nie są uprawnione do naliczenia i wypłaty żądanych odsetek za opóźnienie w wypłacie przyznanego stronie świadczenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła skarżąca Z. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie zmiany zaskarżonej decyzji i wypłaty kwoty 10500 zł wraz z odsetkami. Skarżąca wskazała, że zmuszona była zaciągnąć pożyczkę na potrzeby małoletniego oraz wyraziła niezadowolenie z powodu czasu trwania postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta T z dnia [...] 2018 r., znak: [...] w sprawie: 1. przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w niezawodowej rodzinie zastępczej za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 15 listopada 2017 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie; 2. odmowy przyznania Z. M. świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w rodzinie zastępczej za okres od dnia 16 listopada 2017 r. Podstawą materialnoprawną zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 998 ze zm.) – w świetle których piecza zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców (art. 32 ust. 1) i jest sprawowana w formie rodzinnej, bądź instytucjonalnej (art. 34). Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 58 ust. 1 i art. 103 ust. 2 (art. 35). Formami rodzinnej pieczy zastępczej są rodzina zastępcza (w tym niezawodowa), bądź rodzinny dom dziecka (art. 39 ust. 1). Zgodnie zaś z art. 80 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy na każde umieszczone dziecko w rodzinie zastępczej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie niższe niż kwota: 1) 660 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej; 2) 1000 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Zdonie z art. 80 ust. 1a powoływanej wyżej ustawy rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka do świadczenia, o którym mowa w ust. 1, na każde umieszczone dziecko w wieku do ukończenia 18. roku życia przysługuje dodatek w wysokości świadczenia wychowawczego określonego w przepisach o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwany dalej "dodatkiem wychowawczym". Jak wynika z art. 87 ust. 1 ustawy świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a oraz art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a w przypadku dodatku wychowawczego nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w art. 88. Artykuł 88 ust. 1 ustawy stanowi, iż świadczenia, dodatki i dofinansowanie do wypoczynku, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 i art. 84, są udzielane na wniosek odpowiednio rodziny zastępczej, rodziny pomocowej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka. Właściwość miejscowa określona jest w ust. 3 art. 88 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którym wniosek, o którym mowa w ust. 1, rodzina zastępcza, rodzina pomocowa oraz prowadzący rodzinny dom dziecka składają w powiatowym centrum pomocy rodzinie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej posługując się w art. 88 pojęciem "miejsce zamieszkania" nie definiuje go, co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Przepis art. 26 § 1 k.c. stanowi, że miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zgodnie z § 2 tego przepisu, jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. W niniejszej sprawie miejscem zamieszkania P. R. jest miejsce zamieszkania skarżącej Z. M., będącej dla małoletniego rodziną zastępczą. Wskazać należy, iż organy przeprowadziły szczegółowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, w szczególności w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej. Sąd w całości podziela ustalenia organów, że skarżąca nie zamierzała i nie przebywała w T z zamiarem stałego pobytu po dniu 15.11.2017 roku. Organy prawidłowo oceniły oświadczenie skarżącej z dnia 16.11.2017 roku, że zamieszkuje ona na terenie miasta D, jak również pismo z MOPS w K z dnia 15.11.2017 roku, z którego wynika, że skarżąca za 2 dni planuje zamieszkać na terenie gminy miasto K. Podkreślić należy, że korespondencja kierowana do Z. M. na wskazany adres w T wróciła z adnotacją, że osoba która zamieszkuje pod wskazanym adresem nie zna Z. M. (data 20 marca 2018 r. Nadto sama skarżąca w skardze na Kierownika MOPS w T z dnia 23 stycznia 2018 r. wskazała adres "R, N" jako adres do korespondencji. Zgodnie z zebranymi w sprawie dowodami oraz oświadczeniem samej skarżącej należało przyjąć, że skarżąca zamieszkiwała wraz z małoletnim P. R. na terenie miasta T w okresie od 1.10.2017 roku do 15.11.2017 roku, zaś po tym okresie miasto to nie było już dla niej centrum osobistych i majątkowych interesów. Tym samym organy prawidłowo przyznały skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego P. R. w niezawodowej rodzinie zastępczej za okres od dnia 1 października 2017 roku do dnia 15 listopada 2017 roku w wysokości 1.000 zł miesięcznie odmawiając jednocześnie w punkcie 2 decyzji przyznania świadczenia za okres od 16 listopada 2017 r. Mając powyższe na uwadze i nie dostrzegając wad zaskarżonej decyzji, Sąd – działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.