III SA/Kr 893/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Zaskarżoną decyzją z dnia 20 maja 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 8 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 4, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2015 r., poz.163, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze. zm.), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy z dnia [...] 2015 r. nr [...], odmawiające przyznania A. M. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na naprawę dachu i balkonów. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ I instancji - Wójt Gminy - decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...], odmówił stronie przyznania przedmiotowego świadczenia. W toku postępowania ustalono, że A. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerem A. K., zamieszkując w jednorodzinnym domu (stanowiącym współwłasność z bratem wnioskodawczyni i jej matką). Rodzina użytkuje jeden poziom domu, tj. dwa pokoje, kuchnię i łazienkę, zaś brat i matka wnioskodawczyni zamieszkują w Domu Pomocy Społecznej. Ustalono, że A. M. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a A. K. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ich dochód stanowi renta socjalna strony w wysokości 765,75 zł otrzymywana z ZUS i zasiłek stały otrzymywany z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej GOPS). Ponadto rodzina korzysta ze świadczeń pomocy społecznej otrzymywanych z GOPS w formie zasiłków celowych, okresowych, posiłków i żywności. Wyszczególniono, w jakich formach i w jakiej wysokości rodzina otrzymała pomoc z GOPS w 2014 r. i w 2015 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. M. wnosząc o przyznanie pomocy na konieczny remont dachu. Odwołująca wyjaśnia, że w ciągu ostatnich lat wykonała remont domu na kwotę ok. 16 rys. zł, a oszczędzanie na ten cel było bardzo trudne. Strona wskazuje, że A. K. leczy się psychiatrycznie i nie jest w stanie podjąć pracy, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności i stara się o rentę. Zatem obecnie oboje utrzymują się z renty skarżącej i zasiłków z pomocy społecznej. Strona wyjaśnia, że przeciekający dach w domu powoduje wilgoć, która z kolei powoduje pękanie tynków i grozi naruszeniem konstrukcji budynku. Z kolei odpadający z balkonów tynk stanowi zagrożenie. Jednocześnie odwołująca wyjaśnia, że katastrofalne warunki mieszkaniowe (grzyb, wilgoć, zimno) nie pozwalają na wynajęcie części domu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy opisaną na wstępie, zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 maja 2015 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Następnie Kolegium wskazało, że zasiłek celowy o który wystąpiła. strona ma charakter pomocniczy. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej - zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W ocenie SKO nie ulega wątpliwości, że A. M. objęta jest pomocą ośrodka pomocy społecznej w stopniu i wysokości wskazującej na udzielanie tej pomocy na zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych, jak żywność, opał. Natomiast przyznanie pomocy finansowej na wnioskowany przez stronę cel, tj. całkowity remont dachu, w tym wymianę jego pokrycia oraz na remont balkonów, zdaniem organu II instancji, nie stanowi drobnego remontu, o jakim mowa w art. 39 ustawy, ale poważny i kosztowny remont domu. Przy tym organ wyjaśnił stronie, że rozpatrując wniosek o udzielenie pomocy finansowej w tak dużym rozmiarze miał na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej i jej potrzeby, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, które występują o pomoc finansową na żywność czy leczenie. Zaznaczono także, że ośrodek pomocy społecznej dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i musi jednocześnie ważyć wysokość przyznawanej pomocy przy rozpatrywaniu każdej sprawy, jak i hierarchię zgłaszanych potrzeb. Skargę na powyższą decyzję złożyła A. M., wnosząc o jej zmianę. Skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, utrzymuje się wraz z partnerem z renty socjalnej i zasiłków z GOPS. Wskazuje także na trudną sytuację zdrowotną swojej rodziny. Strona wyjaśniła, że kosztem ogromnych wyrzeczeń wyremontowała dom, jednak nie jest w stanie ponieść tak wielkich kosztów, jakich obecnie wymaga remont domu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2015 r., poz.163, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten, jak stanowi ust. 2 ww. przepisu, może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodzić się należy z orzekającymi organami, że przez "niezbędną potrzebę bytową", o której mowa w tym przepisie rozumieć należy przede wszystkim potrzeby, bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia osoby (żywność, leki, leczenie, opał, odzież). W ten kanon wpisują się również potrzeby w postaci niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, jednak chodzi tu tylko o takie naprawy i remonty, które zabezpieczają byt, a nie które podnoszą jakość życia. Rzeczą zatem organów w niniejszej sprawie było dokonanie ustaleń, czy przedmiotowy remont dachu jest konieczny dla zabezpieczenia mieszkania jako niezbędnej potrzeby bytowej, w jakim zakresie i jakie to stanowi obciążenie uprzednio obliczonego dochodu rodziny skarżącej, w rozumieniu ustawy, z uwzględnieniem kwestii jej niepełnosprawności i niezdolności do pracy, dochodów i sytuacji życiowej i materialnej skarżącej, a także jej partnera. Tego jednak, wbrew postanowieniom art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), organy nie uczyniły. Dopiero bowiem skonfrontowanie tych ustaleń z zasadami i celami pomocy społecznej, wskazującymi, że pomoc ta ma służyć osobom w przezwyciężeniu sytuacji życiowych, których nie są w stanie sami pokonać, a także ma być adekwatna do sytuacji konkretnej osoby o nią się ubiegającej, da podstawę do oceny, czy sytuacja w jakiej znalazła się skarżąca nie stanowi przesłanki do udzielenia jej pomocy w żądanej formie. Organy dokonały, co należy podkreślić, przedwczesnej oceny materiału dowodowego, zebranego w niewystarczającym zakresie, naruszając tym samym art. 80 k.p.a. Podkreślić jednakże należy, że celem ewentualnie przyznanego świadczenia ze środków pomocy społecznej nie może być wsparcie finansowe na podniesienie standardu zamieszkania, czy remont substancji prywatnego budynku, stanowiącego współwłasność skarżącej, jej brata i matki. Z tych względów podanie o przyznanie pomocy na remont dachu, w którym akcentowano konieczność przeprowadzenia remontu dachu, który ma zapobiec przeciekom wody, zawilgoceniu i zagrzybieniu budynku winno być rozpatrzone na płaszczyźnie oceny czy udzielona pomoc służyła by zaspokojeniu konkretnego celu bytowego – zapewnienia godziwych warunków normalnego zamieszkania, czy też poprawy komfortu zamieszkiwania. Wymaga to uprzedniego odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji ustaleń opartych na materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy, a w szczególności ustaleń, czy rzeczywiście dach przecieka oraz jaki byłby zakres i koszt niezbędnej naprawy dachu tylko by usunąć tę wadę. Nie jest wystarczające ograniczenie się do stwierdzenia, że w grudniu zeszłego roku dokonano naprawy przedmiotowego dachu. Zweryfikować więc należało podnoszone przez skarżącą okoliczności we wniosku o przyznanie jej pomocy finansowe o przeciekaniu dachu. Nie mogą też organy ograniczać się do stanowiska, że za taką potrzebę bytową, o której mowa w art. 39 ustawy, nie można uznać remontu dachu, czy też taki zakres remontu, nie stanowi "drobnego remontu, w rozumieniu tego przepisu. Strona może domagać się od państwa udzielenia jej adekwatnej pomocy z tym jednakże zastrzeżeniem, że rzeczywiście pomoc ta jest jej niezbędna i nie może jej przezwyciężyć przy pomocy własnych zasobów i starań. Istotnie z opisu dołączonego do akt sprawy kosztorysu robót budowlanych zdaje się wynikać, że kwota w nim odzwierciedlona obejmuje wymianę całego poszycia dachowego, a nie tylko niezbędną naprawę dachu przed jego przeciekaniem. Kwestie te należało także jednoznacznie wyjaśnić. Ustalenia więc wymagało od organów jaki byłby koszt, o ile występuje rzeczywiście taka konieczność, jak twierdzi skarżąca, jedynie naprawy poszycia dachowego przedmiotowego budynku. Dopiero to ustalenie winno być podstawą oceny, czy w tej konkretnej sytuacji, przy wynikającym z ustawy (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej) obowiązku skarżącej przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej w ramach swoich uprawnień, zasobów i możliwości, zasiłek celowy na naprawę dachu może być jej przyznany, a jego przyznanie nie koliduje z celami pomocy społecznej i interesem społecznym. W ocenie zatem Sądu zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i Wójt Gminy niedostatecznie uzasadniły odmowę przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, czym naruszyły art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie uchybienia organów przepisom postępowania administracyjnego, artykułów 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł - jak w sentencji wyroku.