III SA/Kr 898/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2009r., sygn. akt III SA/Kr 898/09 w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 22 czerwca 2009r. Nr [...] w przedmiocie powiadomienia o zaksięgowaniu kwoty długu celnego p o s t a n a w i a : przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata W dniu 1 września 2009r. skarżący J. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Opisując swoją sytuację rodzinną i majątkową skarżący wyjaśniła, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 2100 zł tytułem wynagrodzenia za pracę jakie otrzymuje jego żona. Wyjaśnił, że po powrocie z USA zamierzał budować dom jednak w związku z perturbacjami celnymi pieniądze przeznaczone na budowę pochłonął domiar. Obecnie nie mając gdzie mieszkać i za co budować zamieszkał u siostry. Wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy skarżący oświadczył, że za pobyt w domu swojej siostry ponosi odpłatność rzędu 500 zł miesięcznie. Nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Działka, na której zamierza realizować budowę należy do żony. Nie prowadzi budowy, bo czeka na wydanie pozwolenia. Nie zakupił jeszcze żadnych środków, gdyż pieniądze, które na to miał musiał przeznaczyć na opłaty. Nie sprzedał żadnych przedmiotów zgłoszonych jako mienie przesiedleńcze. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009r., sygn. akt III SA/Kr 898/09 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnił go od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi. W uzasadnieniu postanowienia referendarz stwierdził, że do małżonki skarżącego należy działka, na której planują budowę domu, skarżący ma cały czas sprowadzone quady, skutery i motocykle, jego gospodarstwo domowe dysponuje stałym miesięcznym dochodem, którego wysokość mniej więcej odpowiada przeciętnym wynagrodzeniom, a więc nie można uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem referendarza nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że cześć dochodów pochłaniają wydatki związane z zamieszkiwaniem w domu siostry skarżącego. Nie można też zapominać o bieżących cenach produktów życia codziennego. Po drugie, skarżący inicjuje przed tutejszym wojewódzkim sadem administracyjnym równocześnie dwie sprawy. Po trzecie, trudno byłoby wymagać od skarżącego nakłonienia małżonki do sprzedaży działki, na której planują jednak budowę domu. Równocześnie pamiętać też trzeba, że przywiezione mienie miało służyć przede wszystkim finansowaniu tych planów. Ponadto aktualnie skarżący jest jednak bez pracy. Uwzględniając to wszystko udzielono skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go z wpisu od skargi. Zdaniem referendarza rozstrzygnięcie takie uchroni wymiar sprawiedliwości przed nieuzasadnioną roszczeniowością strony, bo udzielenie wymiernej pomocy powinno podziałać na skarżącego mobilizująco uzmysławiając mu, że w przypadku chęci, czy to dalszego popierania sprawy, czy też skorzystania na etapie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym z usług kwalifikowanego zastępcy procesowego powinien bądź to zintensyfikować swoją działalność zawodową bądź też zaplanować określone rozporządzenia częścią sprowadzonego mienia, które posiada określoną wartość sprzedażną względnie podkładową albowiem sytuacja majątkowa i dochody jego gospodarstwa nie uzasadniają przerzucenia wszystkich ciężarów prowadzonego procesu na Skarb Państwa, czyli resztę społeczeństwa. Skarżący J. B. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Podniósł w nim, iż postanowienie to jest dla niego niekorzystne i pozbawia go prawa do właściwej obrony. Nie stać go na adwokata lub radcę prawnego z wyboru, a bez jego pomocy skarżący nie poradzi sobie ze sprawą z uwagi na jej zawiłości prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Instytucja prawa pomocy zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Wiąże się ona ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245 § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego." "Art. 246 § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". Analiza sytuacji materialnej skarżącego wskazuje, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący jest bowiem osobą bezrobotną niezarejestrowaną w Urzędzie Pracy. Na dochód jego rodziny składa się jedynie pensja jego żony w wysokości 2100 zł z czego ok. 500 zł miesięcznie jest przeznaczone na koszty związane z mieszkaniem skarżącego u jego siostry. Skarżący posiada wprawdzie pewien majątek ruchomy, ale nie ma gwarancji, że udana mu się znaleźć na niego kupca zanim Sad wyznaczy termin rozprawy, i że uzyskane ze sprzedaży środki wystarczą na zatrudnienie adwokata lub radcy prawnego. Tym samym zasadne jest zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych z uwagi na ich znaczną wielkość oraz to, że skarżący zainicjował postępowanie w dwóch sprawach. Pozbawienie z kolei skarżącego pomocy profesjonalnego pełnomocnika naruszałoby z kolei jego prawo do sądu. Jeżeli bowiem skarżący uważa, że nie jest w stanie w sposób właściwy przedstawić swoich argumentów z uwagi na zawiłości prawne sprawy należy ustanowić dla niego adwokata lub radcę prawnego z urzędu, po warunkiem, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżący J. B. spełnia te przesłanki i dlatego Sąd zwolnił go z kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.