III SA/Kr 899/09

WyrokWSA w Krakowie2010-11-09

Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Bożenna Blitek, Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyroki sądów powszechnych, które nie rozstrzygają bezpośrednio o prawie własności lub granicach nieruchomości, mogą stanowić podstawę do wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków?
Ratio decidendi
Wyroki sądów powszechnych, które nie rozstrzygają bezpośrednio o prawie własności lub granicach nieruchomości, a jedynie stanowią przesłankę do rozstrzygnięcia sporów o charakterze cywilnym (np. o zakaz przechodzenia), nie mogą stanowić podstawy do wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów ma charakter wtórny i odzwierciedla stan prawny ukształtowany na podstawie dokumentów wskazanych w przepisach, a nie tworzy go samodzielnie.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym dotyczącym działki nr 806/1, poprzez uwidocznienie na mapie ewidencyjnej działki stanowiącej odpowiednik dawnych parcel katastralnych, które według ich twierdzeń stanowiły ich własność i miały być drogą dojazdową. Organy administracji odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując, że obecny stan prawny działki jest zgodny z zapisami księgi wieczystej, a wyroki sądów powszechnych, na które powołują się skarżący, nie rozstrzygają bezpośrednio o prawie własności czy granicach działki w sposób umożliwiający zmianę w ewidencji. Skarżący zarzucili organom odrzucanie prawomocnych orzeczeń sądów i nieprawidłowe rozumienie pojęcia własności.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi B. F., J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 4 czerwca 2009 r., [...], na podstawie art. 138 par 1 ust. 1 kpa , art. 7b ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. Nr 240 z 2005 r., poz. 2027), oraz par. 10, 12, 35, 36, 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38 , poz. 454) utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2008 r. znak [...] odmawiającą wprowadzenia zmiany w operacie ewidencyjnym w jednostce rejestrowej numer : [...], obręb A, gm. B, pow. B, woj. [...], obejmującej m. in. działkę ewidencyjną numer 806/1 o pow. 0,48 ha. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: B. i A. F. wnioskiem z dnia 21.04.2008 r. zwrócili się do Starosty o "sprostowanie wyrysu z mapy ewidencyjnej dotyczącej działki 806/1, położonej w A, objętej KW [...], własności A. P., poprzez uwidocznienie działki stanowiącej odpowiednik parcel katastralnych 3284/7 i 3286/2 stanowiących własność B. i A. F., objętych Lwh 899 gminy katastralnej A". Zdaniem wnioskodawców działka 806/1 winna ulec podziałowi na działki 806/4 i 806/5, gdzie 806/5 będzie wykazana jako ich droga dojazdowa do działek nr 807, 808. Do wniosku załączono kopie wyroków : SR [...] , SO [...], SR [...], SO [...], oraz opinii biegłego sądowego w zakresie geodezji wraz ze szkicami sytuacyjnymi. W toku postępowania przed organem l instancji wnioskodawcy załączyli do akt kserokopię umowy z dnia 4 czerwca 1979 r. znak [...] przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego składającego się z parcel gruntowych l. kat. 3283/4, 3284/2, 3286/2, 3250/2, 3251/1, 3252/2 dawnej gm. kat. A o pow. 1, 05 ha, przez S. i J. K. na rzecz córki B. i zięcia A. F. Identycznej treści wniosek złożyli w toku postępowania przed organem l instancji, w dniu 25 sierpnia 2008 r. G. i J. M. W toku postępowania organ l instancji ustalił, że aktem własności ziemi z dnia 15 listopada 1977 r. Nr [...] Naczelnik Gminy stwierdził nabycie przez E. P. s. J. i S. z mocy prawa działek ewidencyjnych nr nr 653, 668, 670, 806, 949, 952, 957, 959, 962, 2226, 3101, 3102, 3149, 3109, 3114 o pow. 6,87 ha, położonych w obrębie A , gm. B. Na skutek odwołania S. P., Wojewódzka Komisja ds. Uwłaszczenia przy Wojewodzie, decyzja z dnia [...] 1979 r. znak [...] uchyliła w/w decyzję Naczelnika Gminy i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie Naczelnik Gminy w dniu 22 czerwca 1979 r. wydał dwa akty własności ziemi: - [...] stwierdzający, że E. P. s. J. i S. stał się właścicielem działek ewidencyjnych o nr 653, 668, 670, 806, 962, 2226, 3101, 3102, 3149, 3109, 3114 o pow. 6, 03 ha położonych w obr. A, gm. B, oraz - [...] (pomyłka tekście uzasadnienia dec. l inst.: jest ../2180/... powinno być .../2180a/... ), stwierdzający że S. P. c. B. i A. stała się właścicielką działek ewidencyjnych o nr 949, 952, 957, 959 o pow. 0,84 ha, położonych w Obr. A , gm. B. Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych, na wniosek E. P. z dnia 24 lutego 1986 r. i na podstawie aktu własności ziemi z dnia 22 czerwca 1979 r. [...] założył księgę wieczystą numer [...] dla m. In. Działki ewidencyjnej nr 806 o pow. 0, 57 ha, położonej w obrębie A, gm. B a w dziale drugim jako właściciela ujawnił E. P. Na podstawie przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...] mapy uzupełniającej z dnia 9 maja 1995 r., oraz decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 27 lipca 1995 r. znak [...], na wniosek z dnia 24 stycznia 2006 r. , w księdze wieczystej nr [...] ujawniono podział działki ew. nr 806 o pow. 0,57 ha , na działki ew. nr 806/1 o pow. 0,48 ha, 806/2 o pow. 0,08 ha i 806/3 o pow. 0,01 ha (pomyłka w tekście uzasadnienia decyzji organu l inst.: jest 808/3 powinno być 806/3). Organ podał treść wykazu synchronizacyjnego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 15.04.1992 r. za nr [...] obiekt A gm. B - część l i tom l , zgodnie z którym parcele gruntowe l. kat. 3284/4, 3283/5, 3283/6, 3284/7, 3286/2 dawnej gm. Kat. A stanowią równoważnik dla działki ewidencyjnej numer 806/1 o pow.0, 48 ha położonej w obr. A , gm. B pow. b woj. [...]. Na podstawie aktu notarialnego z dnia 23 stycznia 2006 r. Rep. A nr [...], E. P. darował bratu A. P. m. in. działkę ewidencyjną nr 806/1 o pow. 0,48 ha, położoną w obr. A gm. B. Starosta wskazał, że na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nadawano prawo własności osobom, które w dniu 4 listopada 1971 r. posiadały gospodarstwo rolne na podstawie nieformalnych umów kupna-sprzedaży, darowizn, zniesień współwłasności, działów spadku itp., co w sprawie oznacza, że E. P. stał się właścicielem m. in. działki ewidencyjnej numer 806 od dnia 4 listopada 1971 r., pomimo, iż akt własności ziemi z dnia 15 listopada 1977 r. nr [...] został uchylony a następny akt własności ziemi znak [...] wydany został 22 czerwca 1979 r. Oznacza to, że z dniem 4 listopada 1971 r. poprzedni właściciel parceli gruntowej l.kat. 3286/2, oraz części parceli gruntowej l.kat. 3284/2 dawnej gminy kat. A utracił prawo własności parceli 3286/2, oraz tej części parceli, która weszła w skład działki ewidencyjnej nr 806, czyli części parceli gruntowej l.kat. 3284/7. Wpis w ewidencji gruntów właściciela działki ewidencyjnej nr 806/1 o pow. 0,48 ha jest zgodny z aktualnym stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej numer [...], a podział działki ewidencyjnej 806/1 może nastąpić na wniosek lub za zgodą właścicieli, którymi aktualnie są K. i A. P. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące interpretacji przepisów rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków organ podkreślił, że wprowadzanie zmian na podstawie dokumentów stwierdzających stan wcześniejszy, niż wynikający z aktualnie obowiązującego stanu prawnego nie jest aktualizowaniem ewidencji. Ponadto, wnosząc sprawę o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów w zakresie dotyczącym podziału nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr 806/1 strony nie przedłożyły stosownego w rozumieniu par. 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. dokumentu. Jako podstawę swego rozstrzygnięcia Starosta wskazał przepisy art. 7d, 20, 22, 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzna, oraz par. 10 ust. 10 pkt. 2, 12, 35, 36, 44 pkt. 2, 45, 46 pkt. 1 i 2, 47 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra rozwoju regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W odwołaniu od powyższej decyzji Starosty J. M. przedstawił przebieg postępowania i zarzucił, że w oparciu o przedstawione wyroki Sądu Rejonowego należało dokonać podziału działki 806/1 i wydzielić drogę dojazdową do działek 807 i 808. B. F. w swoim odwołaniu wniosła o wydzielenie drogi dojazdowej przebiegającej przez działkę 806/1 twierdząc, że jest właścicielką tej drogi na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. akt [...]. Nadto zarzuciła nieprawidłowość poz. 888 wykazu synchronizacyjnego polegającą na bezprawnym dopisaniu poz. 535 stanowiącej jej własność. Zarzuciła również przewlekłość postępowania i "wykonanie dokumentów niezgodnych ze stanem rzeczywistym". W wyniku rozpoznania odwołań od decyzji Starosty, organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wskazał, co następuje : działka nr 806/1 o pow.0,48 ha jest jednorodna pod względem własności i prawo własności tej nieruchomości ujawnione jest w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy, gdzie jako właściciel wpisany jest A. P. Własność jest prawem chronionym Konstytucja RP w art. 21 i zmiany prawa własności mogą być dokonywane tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu lub prawomocnej decyzji organu administracji. Z wykazu zmian synchronizacyjnych (równoważnika) wynika, że działka nr 806/1 powstała w miejsce dawnych parcel katastralnych : 3284/4, 3283/5, 3283/6, 3284/7, 3286/2. Prawo własności tej nieruchomości na mocy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 27, poz. 250) aktem własności ziemi nr [...] nabył E. P. - poprzednik prawny obecnego właściciela. Żądanie wnioskodawców sprostowania wyrysu z mapy ewidencyjnej działki 806/1 poprzez uwidocznienie działki stanowiącej odpowiednik parcel katastralnych 3286/7 i 3286/2 stanowiących własność B. i A. F. nie może być wykonane , ponieważ parcele te weszły w skład działki ewidencyjnej nr 806/1 o pow.0,48 ha. Nie jest prawnie dopuszczalne ujawnienie poprzednich stanów prawnych nieruchomości (sprzed uwłaszczenia), albowiem prawomocny akt własności ziemi świadczy o prawie własności do nieruchomości niezależnie od tego z jakich ciał hipotecznych pochodzą parcele, z których powstała uwłaszczona działka a taka sytuacja ma miejsce w przypadku działki nr 806/1. Obecny zapis w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu A działki 806/1 jest zgodny ze stanem wieczystoksięgowym ujawnionym w KW [...]. Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 czerwca 2009 r. znak [...] i poprzedzającą ją decyzje Starosty wnieśli B. F. i J. M. Nie wskazując na naruszenie konkretnych przepisów prawa skarżący zarzucili, że organ odrzuca prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w sprawie własności gruntu, po którym biegnie ich droga, a działania geodetów zmierzają do zanegowania skutków tegoż orzeczenia sądu. Zgodnie z prawem orzeczenia sądów dotyczące nieruchomości wiążą zarówno sądy jak i organy administracji, zaś organ niewłaściwie rozumie pojęcie własności jako prawa chronionego Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027), zwanej dalej Pgik, oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454) zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym. Stosownie do art. 2 pkt. 8 Pgik, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt.1), oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter podmiotowy lub przedmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Dane podmiotowe służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości i potwierdzają zaistniały stan ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą zatem samodzielnie tego stanu kształtować. Informacje powyższe zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów - art. 24 ust. 1 ustawy. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 26 ust.2 ustawy. Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji a nie jej prostowania. Usuwanie błędów lub pomyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać a nie tworzyć (wyrok WSA w Krakowie z dnia 16.04.2008 r., III SA/Kr 119/08, LEX nr 510289). W myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z : -prawomocnych orzeczeń sądowych, -aktów notarialnych, -ostatecznych decyzji administracyjnych, -aktów normatywnych, - opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych, - dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, - ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Zgodnie § 12.1 rozporządzenia: "Prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2". Zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych i nie mogą uzasadniać zmiany danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 19.02.2008 r., II SA/Bk 636/07, Lex nr 480114). Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego, w tym szczególnie prawa własności, mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia wykonawczego. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 18.03.1999 r., II SA 1728/98, Lex nr 46224, z dnia 18.04. 1999 r., II SA 1632/98. Lex nr 46216, z dnia 20.08.1998 r, II SA 766/98, Lex nr 41298, z dnia 19.03.2003 r. II SA 1018/02, Lex nr 156374). Nadto wskazać należy : akty własności ziemi wydane na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. (Dz.U. nr 27, poz. 250 ze zm.) miały charakter decyzji i stwierdzały nabycie określonych w nich nieruchomości z mocy prawa, według stanu istniejącego w dniu 4 listopada 1971 r. 1 stycznia 1992 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 107, poz. 464 ze zm.). Stosownie do brzmienia art. 63 tej ustawy wyłączona została możliwość stosowania postępowań nadzwyczajnych co do decyzji wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Tym bardziej nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organami ewidencji gruntów korygowanie tytułów własności wydanych na podstawie tej ustawy. Uregulowanie własności gospodarstw rolnych na podstawie ustawy z 1971 r. polegające na poświadczeniu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, nie obejmowało ustalenia spornych granic podlegających uwłaszczeniu nieruchomości. Skoro nabycie własności następowało z mocy prawa a decyzja potwierdzająca to nabycie miała jedynie charakter deklaratoryjny, to decyzja taka nie mogła przenosić własności nieruchomości, której rolnik nie nabył z mocy prawa; nabycie własności nieruchomości nie oznacza, że granice te nie mogą okazać niesporne (Postanowienie SN z 31. 01.2001 r. III CKN 1037/98, Lex nr 526696).W postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z 1971 r. organ ustalał jedynie nabycie prawa własności nieruchomości, nie dokonując kontroli granicy i nie miał kompetencji do dokonania rozgraniczenia w toku postępowania uwłaszczeniowego. Samoistny posiadacz nabywał własność nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z 1971 r. w takich granicach, w jakich faktycznie wykonywał władztwo w stosunku do posiadanej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej, nawet jeżeli stan jej posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów (Postanowienie SN z 19.08.2009 r. III CZP 51/09, Lex nr 520036). Powyższe poglądy są odzwierciedleniem ugruntowanego na tle art. 63 ustawy z 19 października 1991 r., oraz przepisów ustawy z 1971 r. orzecznictwa. Dla oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy Pgik, oraz rozporządzenia są one istotne, ponieważ zgodnie z art. 20 ustawy i § 12 wykonawczego, organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji tylko takie prawo do nieruchomości, które w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu. Wszelkie spory dotyczące stwierdzenia nabycia nieruchomości na podstawie ustawy z 1971 r., w tym także związane z ustaleniem zasięgu prawa własności wynikające z zakresu posiadania na dzień 4 listopada 1971 r. rozstrzygane są przez sądy powszechne. Przedmiotem żądania skarżących było wprowadzenie w części kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków zmiany polegającej na uwidocznieniu na mapie ewidencyjnej działki nr 806/1 położonej w A, działki stanowiącej odpowiednik parcel katastralnych 3284/7 i 3286/2, stanowiących własność B. i A. F. Uznać zatem należało, że żądanie to zmierzało do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów, przez wymianę w części jej danych przedmiotowych, dotychczas stanowiących podstawę opisu w księdze wieczystej [...] objętej nią nieruchomości - działki gr 806/1, przy równoczesnym twierdzeniu, iż część obszaru tej działki objęta jest działką stanowiącą odpowiednik parcel katastralnych 3284/7 i 3286/2 objętych Lwh 899 gm. kat A. Następstwem takiej zmiany byłaby zmiana podmiotowa, ponieważ część działki nr 806/1 miałaby zniknąć z opisu nieruchomości obj. KW [...]. Skarżący wywodzili swoje żądanie wprowadzenia wyżej opisanej zmiany w ewidencji gruntów z treści prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego z dnia 30.06.2005 r. sygn. akt [...], oraz z dnia 13.06.2007 r. sygn. akt [...]. Z treści rozstrzygnięć zawartych w powołanych wyrokach mających zdaniem skarżących stanowić podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji wynika, że wyrokiem z dnia 30.06.2005 r. sygn. akt [...] Sąd oddalił powództwo E. P. przeciwko J. M., G. M., A. F. i B. F. o zakaz przechodu i przejazdu. Apelacja E. P. od wyroku Sądu Rejonowego została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 22 grudnia 2005 r. sygn. akt [...]. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wynika, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, iż E. P. nie był samoistnym posiadaczem wschodniej części obecnej działki nr 806/1 na dzień 4 listopada 1971 r. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, poświadczenie przez organy administracji aktem własności ziemi nabycia z mocy samego prawa własności nieruchomości nie rozstrzyga o granicach, w jakich dana osoba uzyskała prawo własności oznaczonej nieruchomości. Jeżeli więc okaże się, że organ administracji określając stan posiadania oraz powierzchnię nieruchomości według danych z ewidencji gruntów nie uwzględnił zmian w stanie samoistnego posiadania, które nastąpiły przed wejściem w życie ustawy uwłaszczeniowej to Sąd jest władny w sprawie o rozgraniczenie lub w innej sprawie o własność poczynić ustalenia w tym zakresie według stanu odmiennego od wynikającego z aktów własności ziemi. Ustalenie obszaru i granic działki objętej postępowaniem uwłaszczeniowym może nastąpić w postępowaniu cywilnym bez konieczności dokonywania jakichkolwiek zmian aktu własności ziemi w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Sądu Okręgowego nastąpiło obalenie domniemania wynikającego z wpisu do księgi wieczystej, tj. udowodnienie, że powodowi nie przysługuje prawo własności do wschodniego pasa działki nr 806/1. Z kolei wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w sprawie z powództwa B. F. i A. F. przeciwko E. P. o wydanie nieruchomości, zakaz naruszania własności i usunięcie ruchomości, zakazał E. P. przejeżdżania, przechodzenia i przepędzania zwierząt pasem drożnym o szerokości 3 metrów przebiegającym wzdłuż wschodniej granicy nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr 806/1, dla której Sąd Rejonowy Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer [...] z nieruchomością stanowiącą działkę ewidencyjną numer 812/1, a w pozostałej części powództwo oddalił. W aktach administracyjnych brak uzasadnienia powyższego wyroku, jak i uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z dnia 22 listopada 2007 r. [...] oddalającego apelację E. P. Nie stanowi to jednak przeszkody w rozpoznaniu niniejszej sprawy. W świetle powołanych przez organy jako podstawa prawna, oraz przytoczonych wyżej przepisów ustawy Pgik i rozporządzenia wykonawczego należało uznać, że zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego lub procesowego, skutkującego koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Organy prawidłowo uznały, że żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów oparte na powołanych wyrokach Sądów powszechnych nie może zostać uwzględnione. Wynika to z analizy rozstrzygnięć zawartych w tych wyrokach, w kontekście regulacji wynikającej z przepisów ustawy Pgik i rozporządzenia wykonawczego. W obowiązującym stanie prawnym podstawą dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków są wyłącznie dokumenty, o których mowa w przepisach rozporządzenia. Wniosek skarżących zmierzał do dokonania zmian podmiotowych w ewidencji gruntów w odniesieniu do działki nr 806/1. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, wprowadzenie zmian podmiotowych może nastąpić jedynie w oparciu o enumeratywnie wskazane w § 12 rozporządzenia wykonawczego podstawy. Warunku takiego nie spełniają jednak powołane przez skarżących wyroki Sądu Rejonowego, mimo, iż należą one do kategorii wskazanych w tym przepisie. Ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy oraz Sąd Okręgowy stanowiły przesłankę rozstrzygnięć zawartych w sentencjach wskazanych wyroków, miały więc charakter wtórny w stosunku do samych rozstrzygnięć. Istotą owych rozstrzygnięć nie było ustalanie zasięgu prawa własności, czy też przebiegu granicy działki 806/1 stanowiącej własność E. P. Nie było to konieczne do rozstrzygnięcia sporów o zakaz przechodzenia, przejeżdżania, oraz przepędzania zwierząt. Podkreślenia wymaga również, że w sprawie o sygn. [...] sąd oddalił powództwo w zakresie żądania wydania przez E. P. Ani ustalenie zasięgu prawa własności, ani ustalenie przebiegu granicy działki 806/1 nie zostało zawarte w sentencjach orzeczeń sądowych, na które powołują się skarżący. Natomiast treść uzasadnienia wyroku nie może stanowić podstawy do ujawnienia zmian podmiotowych w ewidencji. Ujawnienie może dotyczyć danych zawartych w rozstrzygnięciu a nie jego uzasadnieniu. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 19.04.2001 r. , II SA 862/00 (Lex nr 53361) "Zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów". Zmiana taka musi więc wynikać wprost z dokumentu źródłowego, a nie z przesłanek, jakimi kierował się organ administracji lub sąd przy jego wydaniu. Same tylko przesłanki wydania wyroków, na które powoływali się w toku postępowania administracyjnego skarżący nie stanowią więc podstawy do wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji, ponieważ nie mieszczą się w katalogu podstaw wymienionych w § 12 rozporządzenia wykonawczego, który jest katalogiem wyczerpującym. W sytuacji zatem, w której przepisy ustawy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia regulują wyczerpująco kwestie stanowiące przedmiot rozpatrywania przez organy, zarzuty skargi dotyczące błędnego rozumienia przez organy postanowień Konstytucji RP dotyczących ochrony własności nie mogły odnieść pożądanego przez skarżących rezultatu. Przepis art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Skoro zarzuty skargi okazały się nietrafne a sąd nie stwierdził istnienia innych wad, które decydowałyby o konieczności wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, to na podstawie powyższego przepisu należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło