III SA/Kr 905/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 skargę oddala. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 19 czerwca 2013 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacja i Modernizacji Rolnictwa, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2013 r. w przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. We wniosku z dnia 9 maja 2012 r. o przyznanie płatności na rok 2012, S. T. (dalej: skarżący) zaznaczył, iż wnosi o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślinnych przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności do surowca tytoniowego, płatności do krów i płatności ONW. Decyzją z dnia [....] 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR: – przyznał skarżącemu płatności na rok 2012 w wysokości 2.367,08 zł (w tym: jednolitą płatność obszarową w kwocie 1.925,32 zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie 294,40 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w kwocie 147,36 zł), a ponadto płatności do tytoniu na rok 2012 w wysokości 2.934 zł (płatność do tytoniu – Virginia), a ponadto – odmówił przyznania skarżącemu płatności do krów. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że powierzchnia działek rolnych, od których przysługuje jednolita płatność obszarowa wyniosła u skarżącego 2,63 ha, a wysokość opłaty ustalono jako iloczyn tej powierzchni oraz stawki w kwocie 732,06 zł za 1 ha. Do uzupełniającej płatności podstawowej zakwalifikowano 1,39 ha, a wysokość płatności ustalono jako iloczyn tej powierzchni i stawki w kwocie 211,80 zł za 1 ha. Z kolei kwota płatności zwierzęcej została ustalona jako iloczyn powierzchni użytków (0,48 ha) i stawki płatności (306,99 zł). Przyznając płatność do tytoniu organ stwierdził, że skarżący uprawia tytoń jasny odmiany Virginia we właściwym rejonie uprawy i jest związany umową z pierwszym przetwórcą tytoniowym, któremu dostarczył 377,90 kg tytoniu, za co przyznano płatność w kwocie 2.934 zł. Odmawiając przyznania płatności do krów organ stwierdził, że zadeklarowane zwierzę nie spełnia kryteriów uzyskania tej płatności, gdyż nie przebywała w siedzibie stada w dniu 31 maja 2010 r. (zostało sprzedane w dniu 10 maja tego roku). W odwołaniu od tej decyzji skarżący zauważył, że omyłkowo nie zaznaczył we wniosku o przyznanie płatności pozycji odpowiadającej "płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego (płatność niezwiązana do tytoniu)", którą dotychczas otrzymywał. Zwrócił się zatem o przyznanie mu również tej płatności. Zaskarżoną decyzją, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy streścił dotychczasowy przebieg postępowania i przypomniał treść przepisów prawa znajdujących zastosowanie w niniejszym postępowaniu. Następnie w całości podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji i uznał, że wydana decyzja jest prawidłowa. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego podniesionych w odwołaniu wskazał, że niezbędnym warunkiem przyznania płatności niezwiązanej do tytoniu jest złożenie przez rolnika wniosku o jej przyznanie. Nie zaznaczając na wniosku z dnia 9 maja 2012 r. pozycji odpowiadającej tej płatności skarżący postanowił nie ubiegać się o jej przyznanie (organ zaznaczył, że wniosek nie zawierał błędów, które uzasadniałyby je interwencję organu pierwszej instancji w kierunku jego poprawienia). Z kolei organy nie mogą przyznawać rolnikom płatności, o które ci sami nie wnioskują. Także uzyskiwanie takich płatności w poprzednich latach nie może przesądzać o ich uzyskaniu w kolejnym roku. Pismem z dnia 15 lipca 2013 r. S. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz k.p.a. Skarżący podniósł, że omyłkowo nie zaznaczył we wniosku o przyznanie płatności, iż ubiega się również o płatność niezwiązaną do tytoniu. W jego ocenie – uwzględniając, iż pobierał on tę płatność w poprzednich latach, organ pierwszej instancji powinien był wezwać skarżącego do wyjaśnienia tej nieścisłości, a nie pozbawiać go tych środków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacja i Modernizacji Rolnictwa, podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej p.p.s.a.) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są dokonane przez organy orzekające ustalenia faktyczne, których wynikiem jest stan prawny przyjęty przez organy za podstawę kwestionowanych przez skarżącego rozstrzygnięć. W przedmiotowej sprawie w dniu 9 maja 2012 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej jednolitej płatności obszarowej - JPO, uzupełniającej płatności obszarowej - UPO, płatności do surowca tytoniowego - PT, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania – ONW i płatności do samic z gatunku bydło domowe - PK. Natomiast skarżący w złożonym wniosku nie zaznaczył, że wnioskuje również o przyznanie płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego (płatność niezwiązana do tytoniu). Organ I instancji przyznał skarżącemu płatności JPO, ONW, PT, UPO oraz płatność uzupełniającą do powierzchni upraw zielonych przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych PZ, natomiast odmówił skarżącemu przyznania płatności do krów i owiec – PK. W odwołaniu od tej decyzji skarżący kwestionował jedynie fakt nieprzyznania mu przez organ płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego, przyznając, że w wypełniając przedmiotowy wniosek nie zaznaczył, że ubiega się o przyznanie mu tej płatności, podniósł natomiast, że od 35 lat jest plantatorem tytoniu i do 2011 r. otrzymywał taka płatność. W skardze skarżący natomiast wywodził, że w takiej sytuacji, organ nie powinien pozbawiać go przedmiotowej płatności tylko wezwać do uzupełnienia wniosku w tym zakresie ewentualnie zapytać dlaczego na wniosku nie została zaznaczona przedmiotowa płatność. Istota sprawy sprowadza się zatem do ustalenia, czy na organie, który dysponował przejrzyście wypełnionym wnioskiem przez skarżącego (z zaznaczonymi odpowiednimi rubrykami), ciążył obowiązek wzywania skarżącego do złożenia wyjaśnień dlaczego nie zaznaczył we wniosku, że ubiega się również o przyznanie mu płatności, z której korzystał od wielu lat. Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity, Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.; zwanej dalej ustawą o płatnościach), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej (...) organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powołany art. 3 w/w ustawy wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek ten składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja (ust. 2). Termin ten nie podlega przywróceniu (ust. 3). Nie ulega zatem wątpliwości, że termin określony w art. 18 ust. 2 i 3 powołanej ustawy ma charakter materialny. Zachowanie terminu lub jego uchybienie powoduje wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W tym wypadku będzie to brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu są przyznawane w drodze decyzji. Natomiast w myśl art. 24ab ust. 1 ustawy o płatnościach, rolnikowi przysługuje płatność uzupełniająca dla producentów surowca tytoniowego, jeżeli rolnik ten spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i złożył wniosek o jej przyznanie i w dniu 14 marca 2012 r. był wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 33fd ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2011 r. Nr 145, poz. 868) (w brzmieniu z dnia 11 kwietnia 2008 r., Dz. U. Nr 52, poz. 303). Słusznie więc organ wywodzi, że w myśl powyższych regulacji złożenie wniosku po upływie wynikających z nich terminów jest prawnie bezskuteczne. Nie można też uznać, że pominięcie wskazania we wniosku żądania płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego organ powinien potraktować jako brak formalny z art. 64 § 2 k.p.a., skutkujący koniecznością wezwania przez organ skarżącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Wniosek skarżącego był bowiem wypełniony poprawnie (czytelnie, bez żadnych skreśleń) i nie zawierał, żadnych braków formalnych. Skarżący zaznaczył w odpowiednich rubrykach płatności, o które się ubiega i prawidłowo podpisał wniosek. Zatem nie było żadnych podstaw, aby organ po przyjęciu wniosku domagał się złożenia wyjaśnień, dlaczego skarżący nie wnosi o przyznanie uzupełniających płatności do tytoniu. Nie ulega bowiem wątpliwości, ze płatności bezpośrednie są przywilejem rolnika, który dla ich uzyskania musi wystąpić z wnioskiem o ich wypłatę wymieniając wszystkie żądane płatności. Organy ARiMR nie mają obowiązku, ani też uprawnień do zastępowania strony i rozszerzającego interpretowania wniosków wywodząc z nich żądania w nich nieskazane i nie dające się z wniosku wyinterpretować. Zarzuty skargi okazały się zatem bezzasadne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Należy w szczególności zauważyć, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.