III SA/Kr 906/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 28 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. oddalić wniosek w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pięcioma córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 90 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 3 ha. Nie posiadają zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że ma na utrzymaniu pięcioro dzieci. Wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych wyjaśnił, że wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego szacuje na 700 zł. Nadmienił, że ostatnią ratę za prąd zapłacił dopiero po upomnieniu. Przyznał, że we wniosku nie ujął kwoty 441,60 zł z tytułu dopłat rolnych. W załączeniu przedstawił kopię decyzji. Wyjaśnił, że należąca do niego nieruchomość rolna jest wykorzystywana gospodarczo a roczne dochody z niej szacuje na ok. 20 tyś. zł. Miesięczne dochody, ze sprzedaży serków szacuje zaś na ok. 450-500 zł. Ani skarżący ani nikt z domowników nie korzysta ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej. Skarżący posiada rachunek bankowy. Z dołączonej do pisemnych wyjaśnień kopii decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich wynika, że na rok 2011 skarżący otrzymał płatność w łącznej wysokości 441,60 zł. Z dołączonych rachunków wynika że aktualnie na energię elektryczną przeznaczać musi 586,49 zł, a na wywóz śmieci 39 zł. Posiadany przez skarżącego rachunek bankowym wykazuje na dzień 18.09.2012 r. saldo dodatnie z wolnymi środkami w kwocie 5436,71 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że jeśli skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jego wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt. 1 ppsa). Z wyjaśnień skarżącego wynika, że sprzedaż serków przynosi skarżącemu stały miesięczny dochód w wysokości ok. 500 zł, jego gospodarstwo rolne generuje roczny dochód w wysokości ok. 20000 zł, zaś na należącym do niego rachunku bankowym skarżący posiada aktualnie wolne środki w wysokości 5436,71 zł. Okoliczności te siłą rzeczy niweczą więc zasadność ustaleń co do tego, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona sytuacja nie przekreśla jednak starań skarżącego w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym jeśli nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Realia niniejszej sprawy stwarzają podstawy do takich ustaleń. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy miesięcznych dochodach na poziomie ok. 2166 zł [z wyliczenia 500+(20000/12)=2166] i po opłaceniu wykazanych stałych kosztów utrzymania tj. ok. 600 zł, siedmioosobowej rodzinie skarżącego pozostaje do dyspozycji kwota ok. 1566 zł. Przy obecnym poziomie cen oraz usług środki na takim poziomie wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb. Fakt posiadania przez skarżącego wykazanego majątku nie zmienia tego oglądu. Sprzedaż bądź obciążenie domu gdzie zamieszkuje z rodziną albo nieruchomości rolnej na której gospodarzy celem pozyskania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru godziłaby bowiem w podstawę egzystencji rodziny. Jeśli zaś chodzi o posiadane przez skarżącego środki pieniężne na ujawnionym rachunku bankowym to z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy wykazanych dochodach i obciążeniach tak liczna rodzina powinna jednak dysponować pewnym zabezpieczeniem na wypadek jakichś powikłań losowych nawet gdy Państwo deklaruje np. powszechny oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Wszystko to razem wzięte prowadzi więc do logicznej konkluzji, że choć w obecnej sytuacji skarżący nie może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym gdyż będzie w stanie uiścić koszty sądowe obejmujące obecnie tylko wpis od skargi to jednak zasługuje na taką pomoc w zakresie częściowym objawiającą się ustanowieniem na jego rzecz radcy prawnego opłacanego przez Skarb Państwa. Kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru skarżący nie jest bowiem w stanie opłacić bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie oraz rodziny. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).