III SA/Kr 907/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie: WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant: Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2006r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 9 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala. Decyzją z dnia [...].03.2005r. Komendanta Powiatowego Policji w P. nałożono na przedsiębiorcę K. D. na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm. oraz Dz. U. z 2002 r.: Nr 25, poz. 253 i Nr 89, poz. 804) w związku z L.p. 1.4.1. Załącznika do w/w ustawy - karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie tej ustawy w dniu [...].03.2005 r., a w szczególności za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W protokole kontroli z dnia [...].03.2005 r. kontrolowany przedsiębiorca, prowadzący regularny przewóz osób K. D. oświadczył: "Nie zdążyłem kupić opłaty za przejazd po drogach krajowych". Przesłuchany w dniu [...].03.2005 r. w charakterze świadka jeden z kontrolujących policjantów podał, że kontroli dokonywano na drodze wojewódzkiej z uwagi na rejon skrzyżowania i brak bezpiecznego miejsca do kontroli na drodze krajowej, nie mniej przed zatrzymaniem do kontroli samochód jechał po drodze krajowej i zjechał z niej na drogę wojewódzką, czego kierujący nie kwestionował. Podał, że kontrolowany K. D. oprócz braku opłaty za przejazd po drodze krajowej nie posiadał poświadczenia badań lekarskich i legalizacji tachografu, za co został ukarany mandatem karnym. W piśmie pozostawionym w Komendzie Powiatowej Policji w P. w dniu [...].03.2005r. K. D. zarzucił, że w chwili zatrzymania go przez kontrolujących i poddania go kontroli znajdował się na drodze wojewódzkiej, a nie krajowej, że w dniu tym, w związku z awarią samochodu P., który nie wymaga posiadania opłaty drogowej, uruchomił swój drugi samochód I., gdyż obowiązuje go rozkład jazdy, który chciał rzetelnie wykonać. Zaznaczył, że chciał zakupić winietę, jednak nie mógł tego uczynić, gdyż zakup jej możliwy jest na poczcie otwieranej od godziny 8.00. Podniósł, że jest w trudnej sytuacji materialnej, gdyż utrzymuje pięć osób, w tym troje dzieci w wieku szkolnym. Od decyzji z dnia [...].03.2005r. odwołał się K. D., który powtórzył argumenty zawarte w piśmie złożonym w dniu [...].03.2005r. i podniósł, że przedmiotowa decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, gdyż jest wynikiem nieszczęśliwego zbiegu okoliczności, a nadto, że rannymi kursami wozi dzieci do szkoły i nie chciał, aby się spóźniły. Zaznaczył, że w chwili zatrzymania go i poddania kontroli znajdował się na drodze wojewódzkiej i dlatego funkcjonariusze nie mieli prawa ukarać go, albowiem opłata wymagana jest tylko na drodze krajowej. W wyniku odwołania K. D. od decyzji organu l instancji - [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją Nr [...] z dnia 9 czerwca 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium za przejazd Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne obowiązani są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Ponadto na podstawie § 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.) kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Karta opłaty dobowej i siedmiodniowej w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, może być wypełniona przez przedsiębiorcę. Wynika z tego, że obowiązkiem kierującego pojazdem jest nie tylko posiadanie przy sobie i okazywanie na żądanie uprawnionego organu kontroli prawidłowo wypełnionej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, ale także to, że - zdaniem tego organu - nie ma znaczenia fakt przeprowadzenia kontroli na drodze wojewódzkiej, skoro na drogę tę kierujący wjechał bezpośrednio po przejechaniu drogą krajową bez wymaganej opłaty. Z decyzją tą nie zgodził K. D., który w skardze podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu, a nadto podkreślił, że z jego dotychczasowej postawy i okoliczności wynika jego dobra wola w przestrzeganiu przepisów, natomiast wysokość wymierzonej kary jest rażąco surowa i niewspółmierna do rodzaju naruszonych przepisów. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny II instancji - wniósł o jej oddalenie i przedstawił argumenty - jak w zaskarżonej decyzji podkreślając, że skarżący jako przedsiębiorca zobowiązany jest do spełnienia wymaganych przez ustawę o transporcie drogowym warunków wykonywania przewozu, nawet z uwzględnieniem zdarzeń losowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p. p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Podstawę prawną zatrzymania pojazdu samochodowego i kontroli stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.), a między innymi: "Art. 42. 1. Przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych (...)", 3. "Opłata, o której mowa w ust. 1, może być w szczególności wnoszona w: 1) jednostce, o której mowa w art. 17 ust. 2, 2) granicznych urzędach celnych, 3) urzędach celnych wewnątrz kraju, 4) stacjach benzynowych (...), 5) polskich organizacjach zrzeszających przewoźników drogowych o zasięgu ogólnokrajowym (...)", Sąd zauważa, że jednostka, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy to jednostka Poczty Polskiej. Nadto według cyt. wyżej ustawy o transporcie drogowym: "Art. 92. 1. Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z ustawy (...) -podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. (...) 4. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy." Z załącznika, o którym mowa w art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym wynika, że: " Lp. Wyszczególnienie naruszeń Wysokość kary w zł 1.4.1 Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych 3.000" Wyżej przytoczone przepisy - zdaniem Sądu - jednoznacznie wskazują, że to przedsiębiorca, jakim jest K. D. wykonujący transport drogowy (lub przewozy na potrzeby własne) po drogach krajowych winien posiadać przy sobie i okazywać kontrolującym kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych i to niezależnie od tego, gdzie przeprowadzana jest kontrola, o ile tylko faktem jest przejazd przedsiębiorcy po drodze krajowej. Okoliczność, że K. D. w dniu kontroli przejechał po drodze krajowej bez opłaty nie jest kwestionowana także przez skarżącego, który tylko z faktu, że kontrola odbyła się już po zjechaniu przez niego z drogi krajowej na drogę wojewódzką chce wywieść korzystne dla siebie skutki prawne. Jednakże ustawa takowych zwolnień nie przewiduje i nie może przewidzieć, albowiem nie sposób wyobrazić sobie, aby - ze względów bezpieczeństwa użytkowników dróg krajowych - kontrole mogły odbywać się wyłącznie na tych drogach, a nie już po zjechaniu z nich, jak miało to miejsce w tym przypadku. Nawet gdyby przyjąć za prawdziwe wyjaśnienia złożone przez kontrolowanego przedsiębiorcę kilka tygodni po kontroli, a nie ujawnione w dniu kontroli, że wobec awarii samochodu zmuszony był uruchomić drugi samochód, to nie sposób - zdaniem Sądu - przyjąć, aby był to tzw. "stan wyższej konieczności" i z tego względu słusznie organ administracyjny takiego nie przyjął. Nie sposób też nie zgodzić się z twierdzeniem organu II instancji, że przedsiębiorca wykonujący przewóz i zobowiązany do spełnienia wymaganych przez ustawę o transporcie drogowym warunków jego wykonywania winien przewidzieć takie zdarzenie losowe jak awaria jednego z samochodów i konieczność uruchomienia zapasowego samochodu, którym dysponował. Jeśli jednak poruszanie się zapasowych samochodem wymaga spełnienia dodatkowych warunków, jak w tym wypadku - karty opłaty po drogach krajowych, to przedsiębiorca - wobec braku przewidzianych ustawą zwolnień z obowiązku - powinien na taką ewentualność także być przygotowanym. Przytoczone przez organ II instancji przepisy wykonawcze wskazują- zdaniem Sądu - także na możliwość uzupełnienia przez przedsiębiorcę przed samym przejazdem po drodze krajowej wykupionej wcześniej karty opłaty o numer rejestracyjny pojazdu i termin ważności karty, a więc na możliwość dopełnienia przez przedsiębiorcę warunków wynikających z ustawy o transporcie drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na treść art. 92 cyt. wyżej ustawy o transporcie drogowym. Użyte w ust. 1 sformułowanie "podlega karze pieniężnej" oznacza, że organ administracyjny ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie, tj. w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z ustawy lub wskazanych przepisów. Z kolei ścisły wykaz w załączniku do ustawy rodzaju naruszenia i przyporządkowanie do danego rodzaju naruszenia konkretnej kwoty w złotych jako kary pieniężnej nie pozostawia organowi administracyjnemu tzw. "uznania", a w tym wypadku możliwości "miarkowania" kary pieniężnej. Sąd zwraca też uwagę, że trudna sytuacja przedsiębiorcy nie może być brana pod uwagę na tym etapie postępowania, brak jest bowiem przepisu umożliwiającego choćby wskazane wyżej "miarkowanie" kary pieniężnej. Taka sytuacja przedsiębiorcy może być uwzględniona dopiero na etapie postępowania wykonawczego, pod warunkiem złożenia uzasadnionego wniosku o rozłożenie należności na raty jej czasowe odroczenie, czy częściowe lub nawet całkowite umorzenie. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa - a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.