III SA/Kr 91/26
WyrokWSA w Krakowie2026-06-02
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Ewa Michna, Bogusław Wolas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, gdy ugoda sądowa określa naprzemienną opiekę nad dzieckiem, organ administracyjny może odmówić przyznania świadczenia jednemu z rodziców, opierając się wyłącznie na fakcie ustalenia miejsca pobytu dziecka przy drugim rodzicu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ugoda sądowa, która określa naprzemienną opiekę nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, spełnia przesłanki do przyznania świadczenia wychowawczego obojgu rodzicom, nawet jeśli miejsce pobytu dziecka zostało ustalone przy matce. Odmowa przyznania świadczenia przez organ administracyjny, oparta wyłącznie na formalnym ustaleniu miejsca pobytu dziecka, stanowi naruszenie prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego ojcu dziecka, mimo istnienia ugody sądowej i wyroku rozwodowego określających naprzemienną opiekę nad dzieckiem. Organ administracyjny uznał, że opieka ojca nie nosi znamion opieki naprzemiennej lub wyłącznej, a dziecko mieszka z matką, co stanowiło podstawę do odmowy. Ojciec złożył skargę, argumentując, że jego zaangażowanie w opiekę nad dzieckiem jest znaczące i porównywalne z zaangażowaniem matki, a organ błędnie zinterpretował ugodę i pominął faktyczny zakres sprawowanej opieki.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Bogusław Wolas (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 listopada 2025 r., nr 010070/680/228094/2025, postępowanie: 523137257 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 18 listopada 2025 r. po rozpatrzeniu odwołania skarżącego – G. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 czerwca 2025 r. znak sprawy: 010070/680/228094/2025, postępowanie numer: 523137257 o odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 01 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. na dziecko J. J. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe decyzje zapadały w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W okresie świadczeniowym trwającym od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. w odniesieniu do ww. dziecka nastąpił zbieg prawa rodziców do tego świadczenia i prawo do jego pobierania w kwocie 800 zł miesięcznie przysługuje matce ww. dziecka.
Organ powołał art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, i wskazał, że zgodnie z Ugodą zawartą przed Sądem Okręgowym w Krakowie sygn. akt. [...] z dnia 13 grudnia 2023 r. dot. kontaktów skarżącego z dzieckiem wynika, że ustalono spotkania z dzieckiem w:
- każdy poniedziałek od zakończenia zajęć edukacyjnych małoletniego do godziny 18.30;
- w każdy czwartek po zakończeniu zajęć edukacyjnych małoletniego kiedy to odbierze skarżący małoletniego z przedszkola do piątku kiedy zaprowadzi skarżący małoletniego do przedszkola;
-naprzemiennie co drugi weekend począwszy od piątku od zakończenia zajęć przez małoletniego w
w okresie ferii zimowych - l tydzień ferii zimowych do zakończenia zajęć edukacyjnych w piątek do kolejnej niedzieli do godziny 17.00;
w okresie wakacji letnich małoletni spędzi pierwszy tydzień lipca ze skarżącym drugi tydzień lipca z mamą, trzeci tydzień ze skarżącym, czwarty tydzień lipca z mamą, okres od 28 lipca od godziny 17.00 do 11 sierpnia z tatą okres od 11 sierpnia do godziny 17.00 do 25 sierpnia z mama, okres 25 sierpnia od godziny 17.00 do 01 września z tatą;
- Święta Bożego Narodzenia w latach nieparzystych od 22 grudnia po zakończeniu zajęć edukacyjnych do 25 grudnia do godziny 14.00, kiedy to pozwana odbierze małoletniego od powoda, w latach parzystych od 25 grudnia od godziny 14.00 do 28 grudnia do czasu zaprowadzenia małoletniego do placówki edukacyjnej przez powoda;
- Święta Wielkanocne w lata parzyste od Wielkiej Środy po zakończeniu zajęć edukacyjnych do Wielkiej Niedzieli do godziny 14.00 z obowiązkiem odebrania małoletniego przez pozwaną z miejsca zamieszkania powoda, a w latach nieparzystych od Wielkiej Niedzieli od godziny 14.00 kiedy to pozwana przywiezie małoletniego do miejsca zamieszkania powoda do środy po światach do odprowadzenia małoletniego do placówki edukacyjnej przez powoda.
Organ powołał treść art. 4, art. 13, art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dniu 1 lutego 2025 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2025/2026 na ww. dziecko. Wniosek został również złożony przez drugiego uprawnionego wnioskodawcę.
W dniu 12 czerwca 2025 r. została wydana decyzja o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego, ponieważ zgodnie z dostarczoną przez skarżącego Ugodę zawartą przed Sądem Okręgowym w Krakowie sygn. akt. [...] z dnia 13 grudnia 2023 r. i zawartych w niej ustaleń sprawowana przez skarżącego opieka nie nosi znamion opieki naprzemiennej lub wyłącznej. Ustanowiony wymiar kontaktów z dzieckiem nie jest porównywalny do czasu w jakim dziecko przebywa z matką. Dlatego też, zdaniem organu biorąc pod uwagę powyższe jak i fakt ustalenia miejsca pobytu dziecka przy matce nie jest możliwym stwierdzenie, że jest skarżący wiodącym opiekunem dziecka.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 365 par. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec faktu, że w sprawie jest ugoda sądowa, w której określone zostały zasady sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym konkretnie ustalił, że pieczę nad dzieckiem sprawować będzie matka dziecka, ZUS jako organ administracyjny zobowiązany jest do uwzględniania prawomocnych orzeczeń sądu przy rozpatrywaniu uprawnień do świadczenia wychowawczego.
Zdaniem organu świadczenie wychowawcze nie przysługuje skarżącemu na okres świadczeniowy 2025/2026, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust 2a oraz art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga skarżącego – G. J. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem rozstrzygnięcia błędnych ustaleń faktycznych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, tj.:
art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 2a ww. ustawy poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że nie spełniam przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego,
art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyłącznie matka dziecka faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, mimo że opieka sprawowana jest w znacznym i regularnym zakresie również przez ojca,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego i pominięcie rzeczywistego zakresu sprawowanej przeze mnie opieki nad dzieckiem,
art. 80 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego,
art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie odnosi się w sposób należyty do wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Skarżący wskazał, że z ugody zawartej przed Sądem Okręgowym w Krakowie (sygn. akt [...]), na której treści w głównej mierze powinna zostać oparta decyzja, jednoznacznie wynika, że sprawuje on regularną, szeroką i powtarzalną opiekę nad dzieckiem, obejmującą m.in.: cotygodniowe kontakty w dni powszednie, noclegi dziecka w miejscu jego zamieszkania, naprzemienne weekendy, przeważającą część ferii zimowych, wakacji letnich oraz świąt.
Zakres tej opieki wykracza poza sporadyczne kontakty i stanowi faktyczne uczestnictwo w procesie wychowania dziecka oraz zaspokajania jego bieżących potrzeb życiowych. Organ administracyjny ograniczył się jednak do formalnego stwierdzenia, że miejsce pobytu dziecka zostało ustalone przy matce, co nie może automatycznie przesądzać o braku faktycznej opieki sprawowanej przez ojca.
W odrębnym piśmie z dnia 27 listopada 2025 r. (sygn. [...]) zastępca naczelnika Departamentu Świadczeń dla Rodzin, twierdzi iż ze wspomnianej ugody wynika, jakoby ojciec opiekował się synem jedynie w wymiarze ok 35% czasu. Jest to oczywista nieprawda. Biorąc pod uwagę ustalony plan opieki w samym okresie szkolnym z wyłączeniem przerw świątecznych i wakacji, można oszacować, że ojciec dziecka spędza z nim w przybliżeniu 40% czasu jaki pozostaje po odjęciu godzin szkolnych/przedszkolnych. Jest to połowa czasu pozalekcyjnego syna pomniejszona o jeden nocleg tygodniowo z poniedziałku na wtorek, kiedy to syn jest odbierany od ojca przez matkę dziecka, o godzinie 18:30. Przy uwzględnieniu stanu rzeczywistego oraz faktu, że ojciec odbiera syna bezpośrednio po zakończeniu zajęć, na co pozwala mu praca zdalna, jak również faktu, iż matka najczęściej odbiera syna ze świetlicy jako ostatniego, syn pozostaje pod opieką ojca przez ok 43% czasu. Taki podział ma miejsce w ciągu trwania roku szkolnego z wyłączeniem świąt oraz ferii zimowych.
W okresach świątecznych opieka jest podzielona pomiędzy rodziców w taki sposób, że co roku każdy z rodziców sprawuje ją naprzemiennie (okresy 22-28 grudnia oraz od środy przed Świętami Wielkanocnymi do środy po Świętach). W okresie ferii zimowych opieka jest sprawowana przez ojca dziecka przez 9 dni oraz przez matkę dziecka przez 7 dni.
Rozpatrując zapis dotyczący podziału opieki w trakcie trwania wakacji, ojciec sprawuje opiekę nad synem przez 5 tygodni tego okresu, zaś matka zaledwie przez 4 tygodnie.
Zdaniem skarżącego po uwzględnieniu wszystkich tych okresów okazuje się, że ojciec sprawuje opiekę nad swoim synem przez ponad 46% możliwego czasu. Stwierdzenie, iż okresy sprawowania opieki nad dzieckiem przez każdego z rodziców są nieporównywalne jest błędne. Okresy te są jak najbardziej porównywalne i mimo że nie są podzielone dokładnie w stosunku 1:1, są do siebie bardzo zbliżone.
Dodał on, że dokładnie taki sam plan został zatwierdzony wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 19 marca 2025 (sygn. [...]), który w kwestiach dotyczących podziału opieki nad synem uprawomocnił się pod koniec czerwca 2025 r. Złożona przez matkę dziecka apelacja dotyczyła wyłącznie punktów związanych z orzeczeniem jej wyłącznej winy w rozpadzie małżeństwa.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że obecnie to ojciec jest obarczony wszelkimi wydatkami na rzecz syna. W momencie składania wniosku oraz odwołań ojciec płacił matce dziecka alimenty w wysokości 800 zł, opłacał połowę płatności za przedszkole i pokrywał wszelkie bieżące potrzeby dziecka jak wyżywienie, ubranie, opieka zdrowotna w trakcie sprawowania swojej pieczy. Od matki dziecka nie otrzymywał, żadnych wyprawek, ubrań ani żadnej innej pomocy. Co więcej w odróżnieniu od matki dbał o rozwój pasji syna, organizował mu liczne wyjścia, zapewniał odpoczynek w czasie wolnym, zabierał na krótsze i dłuższe wyjazdy w okresie wakacyjnym jak również w weekendy.
W chwili obecnej, na mocy wspomnianego wyroku sądu z dnia 19 marca 2025 r. (sygn. [...]), który w kwestii alimentów również stał się już prawomocny, ojciec dziecka wypłaca matce alimenty w wysokości 1200 zł i nadal zaspokaja wszelkie potrzeby syna w okresie sprawowanej przez siebie opieki. Chcąc załagodzić istniejący konflikt i zakończyć postępowanie, ojciec dziecka nie składał kolejnych odwołań od zasadzonej kwoty, choć przy wyznaczonym zakresie sprawowania opieki była ona krzywdząca.
W przypadku jednak złożonych wniosków o świadczenie wychowawcze, z uwagi na podobny wymiar sprawowanej opieki przez każdego z rodziców jak również fakt, że to ojciec dziecka złożył wniosek o wydanie świadczenia jako pierwszy, uważa, on że odmowa przyznania tegoż świadczenia jak również odrzucenie kolejnych odwołań było niesprawiedliwe i opierało się na nierzetelnym rozpatrzeniu złożonych wniosków tudzież odwołań oraz błędnej ocenie stanu faktycznego.
Skarżący zarzucił, że organ nie przeanalizował proporcji czasu opieki, ani rzeczywistego zaangażowania obojga rodziców w wychowanie dziecka. W konsekwencji doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz wydania decyzji niezgodnej z prawem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 listopada 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 czerwca 2025 r. znak sprawy: 010070/680/228094/2025, postępowanie numer: [...] o odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. na dziecko J. J.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2026 poz.508).
W świetle tych przepisów nie ulega wątpliwości, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy).
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje:
1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo
2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo
3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo
3a) opiekunowi tymczasowemu dziecka, albo
3b) opiekunowi dziecka wskazanemu przez władze kraju pochodzenia, albo
4) dyrektorowi domu pomocy społecznej
5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49 i 1301 oraz z 2026 r. poz. 187 i 203).
W myśl art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się.
Jak wynika z akt, swoje rozstrzygnięcia organy oparły na treści ugody zawartej przed Sądem Okręgowym w Krakowie sygn. akt. [...] z dnia 13 grudnia 2023 r. i zawartych w niej ustaleń. W ocenie organów sprawowana przez skarżącego opieka nie nosi znamion opieki naprzemiennej lub wyłącznej. Ustanowiony wymiar kontaktów z dzieckiem nie jest porównywalny do czasu w jakim dziecko przebywa z matką. Dlatego też, zdaniem organu biorąc pod uwagę powyższe jak i fakt ustalenia miejsca pobytu dziecka przy matce nie jest możliwym stwierdzenie, że jest skarżący wiodącym opiekunem dziecka.
Z postanowień ugody wynika, że syn skarżącego spotyka się z nim:
- każdy poniedziałek od zakończenia zajęć edukacyjnych małoletniego do godziny 18.30;
- w każdy czwartek po zakończeniu zajęć edukacyjnych małoletniego kiedy to odbierze skarżący małoletniego z przedszkola do piątku kiedy zaprowadzi skarżący małoletniego do przedszkola;
-naprzemiennie co drugi weekend począwszy od piątku od zakończenia zajęć przez małoletniego w
w okresie ferii zimowych - l tydzień ferii zimowych do zakończenia zajęć edukacyjnych w piątek do kolejnej niedzieli do godziny 17.00;
w okresie wakacji letnich małoletni spędzi pierwszy tydzień lipca ze skarżącym drugi tydzień lipca z mamą, trzeci tydzień ze skarżącym, czwarty tydzień lipca z mamą, okres od 28 lipca od godziny 17.00 do 11 sierpnia z tatą okres od 11 sierpnia do godziny 17.00 do 25 sierpnia z mama, okres 25 sierpnia od godziny 17.00 do 01 września z tatą;
- Święta Bożego Narodzenia w latach nieparzystych od 22 grudnia po zakończeniu zajęć edukacyjnych do 25 grudnia do godziny 14.00, kiedy to pozwana odbierze małoletniego od powoda, w latach parzystych od 25 grudnia od godziny 14.00 do 28 grudnia do czasu zaprowadzenia małoletniego do placówki edukacyjnej przez powoda;
- Święta Wielkanocne w lata parzyste od Wielkiej Środy po zakończeniu zajęć edukacyjnych do Wielkiej Niedzieli do godziny 14.00 z obowiązkiem odebrania małoletniego przez pozwaną z miejsca zamieszkania powoda, a w latach nieparzystych od Wielkiej Niedzieli od godziny 14.00 kiedy to pozwana przywiezie małoletniego do miejsca zamieszkania powoda do środy po światach do odprowadzenia małoletniego do placówki edukacyjnej przez powoda.
Powyższe ustalenia potwierdzono w wyroku rozwodowym z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt [...]. Z uzasadnień wyroku wynika także, że miejsce pobytu małoletniego J. jest ustalone przy matce K. J.
Z przywołanych regulacji wynika, że przesłanką przyznania uprawnionemu świadczenia wychowawczego jest niewątpliwie wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem i utrzymywanie dziecka. Wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem jest przy tym rozumiane jako fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica (opiekuna), który sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem i faktycznie ponosi koszty utrzymania dziecka. Podkreślić trzeba, że aby matka lub ojciec dziecka uzyskali prawo do świadczenia wychowawczego, to dziecko, którego wniosek dotyczy, musi z danym rodzicem nie tylko zamieszkiwać, ale także pozostawać na jego utrzymaniu. Warunek wspólnego zamieszkiwania i pozostawania przez dziecko na utrzymaniu matki albo ojca musi zostać spełniony jednocześnie, nie wystarczy bowiem jedynie wspólne zamieszkiwanie dziecka z matką albo ojcem albo tylko pozostawanie dziecka na utrzymaniu matki albo ojca (por. M. Kucharska [w:] Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019).
Do takiego samego rezultatu prowadzi wykładnia celowościowa, skoro "Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych." (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.). Komentatorka podkreśla, że "...ustawowe wskazanie celu świadczenia jest wyraźną deklaracją intencji prawodawcy i wskazówką interpretacyjną co do całości ustawy (w zakresie wykładni wspólnego zamieszkiwania - wyrok WSA w Gliwicach z 17.10.2017 r. IV SA/Gl 371/17, Lex 2394394; wyrok WSA w Poznaniu z 28.3.2018 r. II SA/Po 1156/17, Lex 2478245, aprobowane przez M. Kucharską). ... ustawodawca nakłada na organy administracji normę zadaniową obligującą do jak najpełniejszej realizacji tego celu. Nie budzi przy tym wątpliwości, że na podstawie samej normy zadaniowej nie można opierać władczych działań administracji (T. Rabska, Prawny mechanizm kierowania gospodarką, Ossolineum 1990, s. 110). Zadany przez ustawodawcę cel należy wykonać w najpełniejszym możliwym stopniu, wyznaczonym przez faktyczne i prawne możliwości. W zakresie władczych działań administracji możliwości prawne wyznaczają normy kompetencyjne, umożliwiające działanie w określonej prawnej formie. Zatem między zadaniami a kompetencjami zachodzi taka relacja jak między celem a środkiem służącym do realizacji tego celu. ... cel wskazany w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. będzie wyznaczał m.in. granice luzów decyzyjnych decyzji administracyjnych i innych czynności podejmowanych na podstawie komentowanej ustawy. Chodzi tutaj głównie o podkreślenie celowościowych i funkcjonalnych dyrektyw wykładni oraz zawężenie granicy uznania administracyjnego. Jednocześnie normatywne określenie celu świadczenia, a w konsekwencji całej ustawy, uprawnia i zarazem obliguje sądy administracyjne do uwzględnienia tego celu w kontroli administracji sprawowanej na podstawie kryterium legalności" (M. Kucharska - tamże).
Dla uzyskania świadczenia wychowawczego nie zawsze będzie więc decydujące znaczenie miało prawne miejsce zamieszkania dziecka w rozumieniu art. 26 K.c.
W niniejszej sprawie natomiast organ administracyjny oparł się wyłącznie na ugodzie nieprawidłowo ją interpretując i całkowicie pominął okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy.
Zdaniem Sądu, z przywołanych wyżej zapisów ugody wynika, że syn faktycznie znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców, a to z uwagi na jego pobyt przy nich w okresach mając porównywalny i powtarzający się charakter.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, oczywiście błędne jest stanowisko, że tylko wówczas dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców, gdy zwrot "opieka naprzemienna" znajduje się wprost w sentencji orzeczenia sądu. Kwestię tę trzeba oceniać z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, przy wykorzystaniu odpowiednich metod wykładni. Dowodem w zakresie zaistnienia opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym czy ugodą zawartą w postępowaniu mediacyjnym. W sytuacji, gdy nie zawierają one stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 843/20; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z 7 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 690/18, w Kielcach z 1 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 679/22 i z 10 grudnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 384/25).
Sąd w składzie orzekającym podziela wyrażoną w orzecznictwie ocenę prawną, zgodnie z którą wskazówką dla tego, jak rozumieć opiekę naprzemienną, są znowelizowane przepisy Kodeksu postępowania cywilnego: art. 5821 § 4, art. 59822, art. 7562 § 1 pkt 3 wskazujące na stan, w którym dziecko w powtarzających się okresach mieszka z każdym z rodziców. Opieka naprzemienna związana jest z wykonywaniem władzy rodzicielskiej i sprawowaniem pieczy nad dzieckiem, w przypadku pieczy naprzemiennej chodzi o cykliczne, naprzemienne zamieszkiwanie dziecka z każdym z rodziców (A. Pośpiech [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021, art. 107). Opieka (piecza) naprzemienna, jako związana z relacjami między rodzicami i dziećmi nie jest instytucją prawa administracyjnego, ale rodzinnego i z tego powodu uwzględnienia wymaga dorobek doktrynalny prawa rodzinnego. Na tym gruncie za dominujące można uznać stanowisko, że przyjęcie modelu pieczy naprzemiennej jest rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej. Instytucja pieczy naprzemiennej znajduje oparcie w uprawnieniu sądu do rozstrzygnięcia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1161/21, z 27 sierpnia 2025 r. sygn. akt I OSK 1990/23).
Skoro zatem z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że w spornym okresie świadczeniowym, tj. od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. zaistniały przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 2a ustawy, ponieważ zgodnie z ugodą zawartą przez rodziców, zatwierdzona następnie przez sąd wyrokiem z 19 marca 2025 r., sygn. akt [...] dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, to należy uznać że wydane w sprawie decyzje naruszały prawo.
W tym stanie sprawy uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło