III SA/Kr 910/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2008 r. wniosku G. O. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia wniosek oddalić W dniu 4.01.2008 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia w sprawie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała że, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma dorosłymi synami, nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych, a w skład jej majątku wchodzi nieruchomość będąca spadkiem po mężu. Dochody skarżącej wynoszą 600 zł z tytułu renty oraz 200 zł ( tytuł nie czytelny ). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że oświadczenie skarżącej było niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i pismem z dnia 16.01.2008 r wezwał skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie kopii określonych dokumentów źródłowych w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 7.02.2008 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo skarżącej datowane na dzień 21.01.2008r., skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W przedmiotowym piśmie skarżąca wyjaśniła, że w skład dziedziczonego przez nią i synów spadku wchodzi części budynku, przy czym sprawa spadkowa jest w toku. Synowie nie pracują, gdyż pozostają w leczeniu przewlekłych chorób i według wiedzy skarżącej nie posiadają rachunków bankowych. Odnośnie rachunków skarżąca wyjaśniła, że są one oddawane do biura rachunkowego i przedłoży je, jeśli Sąd przedłuży termin na wykonanie tej czynności. Zarządzeniem z dnia 29.02.2008 r. odmówiono skarżącej przedłużenia terminu sądowego do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy , gdyż wniosek ten był spóźniony, z uwagi na wskazanie przez skarżącą nieprawidłowego adresu przesyłki zawierającej przedmiotowy wniosek . W związku z powyższym Zarządzeniem z tego samego dnia tj. 29.02.2008 r. pozostawiono wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata lub radcy prawnego bez rozpoznania z uwagi na to, że skarżąca w zakreślonym terminie nie uzupełniła braków wniosku. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. Zarządzenia i ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata lub radcy prawnego, podnosząc, że cierpi na przewlekłą chorobę oraz ma kłopoty finansowe, które spowodowały m.in. zaległości w opłacie gazu. Sąd pismem z dnia 21.04.2008 r ponownie wezwał skarżącą o uzupełnienie w sposób czytelny złożonego wniosku o dodatkowe informacje i dokumenty ( rachunki), w terminie 7 dni od dnia doręczenia . W odpowiedzi na wezwanie do tut. Sądu wpłynęło nieczytelne pismo skarżącej z dnia 25 lub 28.04.2008r , przesłane przez Naczelny Sąd Administracyjny, w którym skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentacje i oświadczyła , że w skład spadku wchodzi cześć nieruchomości, którą dziedziczy skarżąca wraz z dwoma synami , jednak sprawa spadkowa nie jest zakończona; synowie nie pracują, nie mają prawa do zasiłku; ani skarżąca , ani synowie nie posiadają kont bankowych. Skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów , o które była wzywana. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winna była przekonać Sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Skarżącą pomimo dwukrotnego wezwania nie przedstawiła odcinka renty z ostatniego miesiąca, ani rachunków opłat mieszkaniowych (czynsz), za prąd, gaz, dostawę wody i odprowadzanie nieczystości, wywóz śmieci, telefon (stacjonarny, komórkowy), RTV, Internet z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy (np. gaz). Brak tych dokumentów powoduje, iż Sąd nie ma pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej i nie może przyznać skarżącej wnioskowanego przez nią prawa pomocy. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.