III SA/Kr 910/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. K., Kancelaria Adwokacka, ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] działając na podstawie art. 104 i art. 107 K.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 mara 2004 r. o pomocy społecznej, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. S. z dnia 28 sierpnia 2013 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania wyżej wymienionemu świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków. Organ przedstawił następujący stan prawny i faktyczny sprawy. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że A. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, od dnia 15 lutego 2001 r. jest mieszkańcem DPS w K przy ul. Ł. Organ wskazał, że skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 marca 1998 r. został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy i trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ponadto, orzeczeniem z dnia 17 czerwca 2011 r. A. S. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności 07-S, na stałe. Organ ustalił, iż dochód skarżącego stanowi zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł oraz renta inwalidzka w kwocie 876,98 zł netto, z której dokonywane są potrącenia komornicze niealimentacyjne oraz potrącenia na poczet odpłatności za pobyt w DPS. Do dyspozycji A. S. pozostaje kwota 374,26 zł. Organ wskazał na treść art. 41 ustawy z dnia 12 mara 2004 r. o pomocy społecznej, w myśl którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ ustalił, iż w dniu 11 października 2013 r. A. S. przeszedł zabieg operacyjny usunięcia tętniaka aorty i obecnie jest w stałym leczeniu specjalistycznym, które wymaga ciągłego stosowania specjalistach leków. Dalej organ przytoczył szereg okoliczności faktyczny wskazujący na fakt, iż aktualnie skarżący posiada zabezpieczoną potrzebę związaną z zakupem leków, co sam zresztą zadeklarował. Między innymi organ wskazał na fakt, iż dnia 29 stycznia 2014 r. dyrektor DPS w K poinformował pisemnie organ o bieżącym monitorowaniu przez placówkę sytuacji zdrowotnej A. S., w tym zabezpieczeniu niezbędnych leków zgodnie z art. 58 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto organ wskazał, iż skarżący posiada tytuł "Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi" i w pełni korzysta z ulg płynących z tego tytułu. Jak wskazano w piśmie, miesięczny koszt leków powyżej limitu ceny i leków 100% płatnych (których nie dofinansowuje DPS) obecnie wynosi około 60,13 zł, która to kwotę miałby wnioskodawca pokryć z własnych środków. W roku 2013 Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych pokryło koszt leków na kwotę powyżej limitów ceny leków w wysokości 46,73 zł. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt obniżenia A. S. przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej kwoty odpłatności za pobyt w placówce o kwotę 245,00 zł miesięcznie w okresie od 01.06.2013 r. do 31.05.2014 r., a następnie decyzją z dnia 20.01.2014 r. kwota ta została zwiększona do 300,00 zł. Jak wskazano w piśmie z dnia 29 stycznia 2014 r., ustalono, że A. S. będzie dokonywał jedynie dopłaty do zakupu leków powyżej limitu obecnie jest to kwota 20,00 zł miesięcznie. Organ po przeanalizowaniu sprawy stwierdził, że obecnie A. S. posiada zabezpieczoną potrzebę związaną z zakupem leków. Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie nie znaleziono przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanej formy pomocy. Od powyższej decyzji A. S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu odwołania skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy oraz zwrócił uwagę na swój ciężki stan zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 marca 2014 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło w ten sposób, iż odmówiło A. S. świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków. Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że A. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednak ze względu na całkowitą niezdolność do pracy jak i trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji przebywa w Domu Pomocy Społecznej. Dochód strony obejmuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł oraz rentę inwalidzką w kwocie 876,09 zł, z której dokonywane są potrącenia komornicze niealimentacyjne oraz potrącenia na poczet odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Do dyspozycji A. S. pozostaje kwota 374,26 zł. Oznacza to, iż dochód strony przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 542,00 zł. W związku z tym strona uprawniona jest jedynie do otrzymania świadczeń w postaci bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego i to jedynie w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych (art. 41 ust. l w związku z art. 39 ww. ustawy). Dlatego też organ l instancji błędnie orzekł w przedmiocie zasiłku celowego, podczas gdy powinien orzec w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego. Tym niemniej uchybienie to nie jest na tyle istotne, aby uchylać zaskarżoną decyzję i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, iż organ l instancji podczas rozpoznawania sprawy uwzględnił treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi podstawę przyznawania zasiłku celowego specjalnego. Zdaniem Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala uznać, iż odmowa przyznania A. S. świadczenia pieniężnego na zakup leków była uzasadniona. Organ l instancji dokładnie przeanalizował okoliczności sprawy i w granicach uznania administracyjnego, jakie pozostawia mu zarówno art. 39 jak i art. 41 ustawy o pomocy społecznej odmówił stronie przyznania świadczeń z pomocy społecznej. A. S. oczekuje pomocy w wysokości 5000,00 zł miesięcznie, jako kwoty niezbędnej na pokrycie kosztów zakupu leków "ratujących życie". Z wywiadu środowiskowego z dnia 10 lutego 2014 r. wynika, iż A. S. posiada na bieżąco zabezpieczone leki, które częściowo są finansowane przez Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych "Wspólna Radość", dotyczy to leków 100% płatnych, a częściowo do limitu - dopłaca Dom Pomocy Społecznej. Strona jest zatem zobowiązana do zapłaty różnicy kwoty faktycznej kosztu leków i uzyskanego dofinansowania. Z oświadczenia A. S. wynika, iż kwota dopłaty za miesiąc listopad 2013 r. wynosiła 16,86 zł, z kolei za miesiąc grudzień 2013 r. kwota dopłaty wyniosła 25,40 zł. Sam wnioskodawca stwierdził, że uiszczane dopłaty za leki nie stanowią dużego obciążenia jego budżetu. Z uzgodnień zawartych pomiędzy A. S. a dyrekcją DPS wynika także, iż strona zobowiązana jest do dopłaty do zakupu leków powyżej limitu, obecnie jest to kwota 20,00 zł miesięcznie. Dyrektor DPS zapewnił, iż w dalszym ciągu zabezpieczone będzie wsparcie finansowe ze strony Stowarzyszenia "W" w zakresie zakupu leków 100% płatnych. Dlatego też w sytuacji życiowej w jakiej aktualnie znajduje się A. S. odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup leków jest uzasadniona, gdyż nie występuje w niej "szczególnie uzasadniony przypadek" o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. S., domagając się przyznania mu wnioskowanej pomocy. Podał, że jego stan zdrowia systematycznie się pogarsza. Pełnomocnik z urzędu uzupełnił skargę wskazując, że organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył: art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 K.p.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli; art. 10 K.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się strony przed wydaniem decyzji; art. 11 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ w sposób wystarczający zasadności przesłanek, którymi się kierował przy podjęciu decyzji; art. 15 K.p.a. poprzez brak szczegółowego przeanalizowania przez organ odwoławczy sprawy; art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewykazanie dowodów na których organ administracyjny oparł swoją decyzję; - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W bardzo obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wywodził, że sytuacja materialna A. S. jest bardzo zła i dlatego organ podejmując decyzję powinien wziąć pod uwagę główne cele dla jakich została stworzona instytucja pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, że sytuacja życiowa skarżącego nie wskazuje na zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku, który uzasadniałby przyznanie wnioskowanego dodatku specjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 marca 2014 r., nr [...] jest prawidłowa, a skarga A. S. nie jest uzasadniona. W ocenie sądu, skarżący jest stosunkowo w dobrej sytuacji życiowej, mimo że jest osobą niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji, to przebywa w domu opieki społecznej, gdzie ma zabezpieczone niezbędne potrzeby bytowe i zapewnioną całodobową opiekę i usługi wspomagające. Nadto po potrąceniu na poczet odpłatności za pobyt w DPS do jego dyspozycji pozostaje kwota 374,26 zł. Przy tym zgodnie z art. 58 ustawy o pomocy społecznej dom pomocy społecznej pokrywa oprócz wydatków związanych z zapewnieniem mu całodobowej opieki, opłaty ryczałtowe i częściową odpłatność do wysokości limitu cen za m.in. wykup niezbędnych leków. Poza tym skarżący posiada tytuł "Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi" i korzysta z ulg płynących z tego tytułu. Jego wydatki na wykup niezbędnych leków są także częściowo finansowane przez Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych. W tych warunkach skarżący jest w stanie ze środków, które pozostają w jego dyspozycji współfinansować zakup leków, szczególnie, że jak ustaliły organy orzekające w sprawie i jak wynika to z dołączonych przez skarżącego do skargi wykazu rachunków za recepty, są to małe kwoty. Oczekiwania skarżącego pokrycia kwot leków w wysokości 5000 zł nie znajduje żadnego uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, poza tym skarżący sam stwierdził, że obecnie ma na bieżąco zabezpieczone lekarstwa. Niewątpliwie leczenie pooperacyjne, może być kosztowne więc jeżeli jego koszt wykraczałby poza zakres ubezpieczenia, to skarżący powinien zaświadczeniami lekarskimi o konieczności zakupu konkretnych leków, zaświadczeniami Domu Pomocy Społecznej, w którym przebywa o braku możliwości pokrycia tego rodzaju leczenia przez placówkę w konkretnej wysokości, fakturami "pro forma" itp. wykazać, jaki powstałby orientacyjny koszt leczenia pooperacyjnego, którego nie byłby w stanie ponieść z uwagi na wysokość środków pieniężnych pozostałych do jego dyspozycji, nie może to być jednak gołosłowne twierdzenie, jak w niniejszej sprawie i jedynie obawa skarżącego o przyszłe koszty leczenia. Jego obawa, że w przyszłości w związku ze zmianą jego potrzeb i cen leków powinien otrzymać pomoc nie mogła być uwzględniona bowiem przesłanki te dotyczą przyszłości i mogą się nie zrealizować, a nawet jeżeli zaistnieją to skarżący dopiero wówczas może wystąpić ze stosownym wnioskiem o dofinansowanie zakupu leków. Sąd podkreśla, że podstawę prawną przyznawania pomocy społecznej stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przyznając zasiłek celowy z art. 39 omawianej ustawy o pomocy społecznej organ sprawdza na wstępie, czy osoba starająca się o pomoc finansową spełnia kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł miesięcznie. Kryterium tego nie spełnia wnioskodawca A. S., albowiem jego dochody przekraczają znacznie kryterium dochodowe. W tej sytuacji skarżącemu nie może być przyznany jakikolwiek zasiłek celowy z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu - organy administracyjne obu instancji jednak rozważyły możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego, o którym mówi art. 41 omawianej ustawy. Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego zrobił to także w skrótowy sposób organ l instancji. Zgodnie z art. 41. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Analizując treść powyższego przepisu należy zwrócić uwagę na konieczność zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w tym przepisie. Sąd w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, które wskazuje, że z treści przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. wynika, iż decyzja wydawana w oparciu o tenże przepis prawa ma charakter decyzji uznaniowej, a zgłoszona potrzeba, o zaspokojenie której ubiega się wnioskodawca, winna być oceniana przez organ pomocy społecznej przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku. Natomiast o tym czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Sąd zauważa, że wniosek skarżącego z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe, mógł być uznany wyłącznie za wniosek o przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Skarżący nie wykazał, braku możliwości pokrycia zakupu leków z własnych środków, szczególnie, że dotyczyło to tylko części ich ceny, a organ prawidłowo ustalił, że A. S. takie środki finansowe posiadał. Przypadek skarżącego nie może być uznany, jako szczególnie uzasadniony, gdyż nie wykracza poza jego możliwości regulowani opłat za leki z własnych środków uwzględniają stosowne przysługujące mu ulgi, na które wskazano wyżej. Sąd zwraca nadto uwagę, że ośrodki pomocy społecznej zajmujące się pomaganiem osobom i rodzinom w trudnych sytuacjach życiowych otrzymują na ten cel środki finansowe z budżetu państwa i wydatkowanie tych środków podlega dyscyplinie budżetowej i ustawowym kontrolom, niezależnym od osób, które korzystają lub chcą skorzystać z tej pomocy społecznej. Środki te z reguły są ograniczone i ośrodki pomocy społecznej muszą nimi dysponować w taki sposób, aby wystarczyły dla jak największej liczby osób i w jak najszerszym zakresie. Może to prowadzić do sytuacji, że niektóre osoby otrzymają mniejszą pomoc na zaspokojenie swoich potrzeb niż w rzeczywistości potrzebują, a niektóre w ogóle takiej pomocy nie otrzymają pomimo tego, że spełniają ustawowe kryteria do jej przyznania. W przypadku skarżącego Sąd stwierdza, że nie spełnia on w realiach niniejszej sprawy jakichkolwiek ustawowych kryteriów do przyznania mu świadczenia finansowego, o które się ubiegał. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 K.p.a. gdyż w ocenie sądu materiał dowodowy zgromadzono w sposób prawidłowy i wyczerpujący, organ rozstrzygnął sprawę o całokształt materiału dowodowego, wskazując, że okoliczności sprawy zostały udowodnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w oparciu o powyższe ustalenia i rozważania stwierdza, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa, a przeto Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.