III SA/Kr 916/17
WyrokWSA w Krakowie2018-01-16
Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Hanna Knysiak-Sudyka, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać aktualizacji przebiegu granic działki ewidencyjnej na podstawie mapy załączonej do aktu notarialnego, która nie stanowi dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w postępowaniach wymienionych w § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie może dokonać aktualizacji przebiegu granic działki ewidencyjnej na podstawie mapy załączonej do aktu notarialnego, jeśli nie jest ona dokumentem geodezyjnym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonym w jednym z postępowań wymienionych w § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie rozstrzyga sporów o prawa do nieruchomości, a wszelkie wątpliwości dotyczące stanu prawnego lub przebiegu granic powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne.Stan faktyczny
Skarżący S. S. wniósł o wprowadzenie zmiany przebiegu granicy swojej działki nr [...] z działką nr [...] w operacie ewidencji gruntów i budynków, powołując się na mapę dołączoną do aktu notarialnego. Organy obu instancji odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując na brak odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej zgodnej z przepisami. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniu stanu faktycznego, nieprawidłowe wydanie Aktów Własności Ziemi oraz sfałszowanie dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie może rozstrzygać sporów własnościowych, a do aktualizacji granic wymagane są specyficzne dokumenty geodezyjne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata F. A. - Kancelaria Adwokacka w K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Decyzją z dnia 30 czerwca 2017 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.2016.1629 ze zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpoznaniu odwołania S. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2017 r. ([...]) wydaną na podstawie art. 7 d pkt 1, art. 20, 22 pkt 1 i 24 ust. 2 a pkt 1 oraz ust. 2b pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 44 pkt 2, § 46 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2016.1034 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 i 61 § 4 kpa, o odmowie wprowadzenia na wniosek S. S. do części kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu C, gmina G zmiany przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...].
Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 14 września 2016 r. (wpł. do organu), S. S. wniósł o wprowadzenie zmiany przebiegu granicy swojej działki nr [...] z działką nr [...] – położonych w obr. C, gmina G zgodnie z mapą działki, znajdującą się przy księdze wieczystej, wskazując, iż działkę tę otrzymał na mocy umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego rep. [...]. Wnioskodawca podał, że wniosek w tej sprawie składał w 2003 r., jednak do chwili obecnej sprawa nie została załatwiona. Organ pierwszej instancji potraktował ww. pismo jako wniosek wszczynający nowe postępowanie (brak w aktach administracyjnych dokumentów świadczących o czynnościach organu wywołanych pismem skarżącego z 2003 r., oraz tego pisma). Pismami z dnia 14 października 2016 r., 7 listopada 2016 r. i 15 listopada 2016 r. organ wzywał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku przez przedstawienie dokumentacji geodezyjnej przedstawiającej właściwy przebieg granicy między działkami nr [...] i [...] obr. C gm. G. W odpowiedziach wnioskodawca wskazywał, że wszystkie dokumenty znajdują się w zasobach organu, oraz powoływał się na treść wyrysu z mapy z dnia 10 lutego 1995 r., AWZ [...], i księgę wieczystą [...]. Nadto wnosił o sprawdzenie, czy J. S. posiada akt własności z klauzulą prawomocności na działkę nr [...], gdyż według jego wiedzy aktu takiego nie posiada, a granice jego działki z działką nr [...] zostały zmienione przez wydrapanie, bez jego wiedzy i jakiejkolwiek sprawy administracyjnej.
Organ zgromadził i dokonał analizy pozostającej w jego zasobach dokumentacji dotyczącej stanu faktycznego i prawnego działki stanowiącej własność S. S., oraz graniczącej z nią działki nr [...]. W wyniku powyższego ustalił, co następuje:
Ewidencja gruntów obr. C, gm. G została założona w 1966 r. i w pozycji rejestrowej nr [...] widniała działka nr [...] o powierzchni 3,4550 ha, a jako osoba władająca gruntem wpisany był S. S.
W 1973 r. działka nr [...] uległa podziałowi (w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej brak dokumentacji podziałowej) na działki nr [...] o powierzchni 1,7300 ha i [...] o powierzchni 1,7250 ha. Działka nr [...] pozostała w pozycji rejestrowej nr [...], natomiast działka nr [...] została przepisana do pozycji rejestrowej nr [...] i jako właściciele zostali wpisani S. J. i S. K. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, zgodnie z Aktem Własności Ziemi nr [...]. W 1975 r. działka nr [...] o pow. 1,7300 ha uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. 0,9730 ha oraz działkę nr [...] o pow. 0,7570 ha (w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej brak operatu podziału, zachował się szkic polowy Nr 1 z 24 lipca 1975 r).
W dokumentacji uwłaszczeniowej znajduje się oryginał szkicu polowego nr 1 z dnia 24 lipca 1975 r. wykonany przez Z. T., oraz obliczenie powierzchni i klas wykonane przez geodetę J. Z. Na szkicu polowym podziału błędnie oznaczono działki po podziale na [...] i [...]. Powtórzył się numer [...], który już istniał w ewidencji i obejmował działkę sąsiednią. W obliczeniach powierzchni numeracja działek jest prawidłowa i taka jest w operacie ewidencji gruntów. Podział ten został wykonany do wydania Aktów Własności Ziemi. Na działkę nr [...] o powierzchni 0,7570 ha został wydany akt własności ziemi numer [...] bez zabudowań (w aktach sprawy). Natomiast w 1976 r. w ewidencji gruntów został dopisany jako dokument własności dla działki nr [...] akt własności ziemi nr [...], który został wydany na działkę nr [...] o powierzchni 0,9150 ha wraz z zabudowaniami (w aktach sprawy). Jest to prawdopodobnie błędny numer i powierzchnia, powinno być [...] o powierzchni 0,9730, ponieważ tak jest w obliczeniach do uwłaszczeń wykonanych przez geodetę J. Z.
Część kartograficzna operatu ewidencji gruntów dla przedmiotowych działek w obrębie C jest prowadzona na arkuszu nr [...] w formie:
- pierworysu mapy ewidencyjnej sporządzonego na planszy aluminiowej z 1959 roku. Nie ma wprowadzonej zmiany dotyczącej podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. W latach 1995-1998 znajdował się on w Wojewódzkim Biurze Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej;
- matrycy mapy ewidencyjnej sporządzonej na folii z 1975 roku. Jest wprowadzona zmiana dotycząca podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] zgodnie ze szkicem dołączonym do akt sprawy [...] sporządzonym 24 lipca 1975 r. przez Z. T., w latach 1995-1998 znajdowała się ona w Wojewódzkim Biurze Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej.
- mapy ewidencyjnej sporządzonej na kartonie z 1972 r. Jest wprowadzona zmiana dotycząca podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] zgodnie ze szkicem dołączonym do akt sprawy [...] sporządzonym 24 lipca 1975 przez Z. T. W latach 1995-2002 znajdowała się ona w Urzędzie Gminy.
Przebieg granicy uwidoczniony aktualnie na mapie ewidencyjnej jest zgodny ze szkicem dołączonym do akt sprawy [...] sporządzonym 24 lipca 1975 r. przez Z. T. Powierzchnia wykazana w rejestrze gruntów jest zgodna z obliczeniem wykonanym geodetę J. Z. znajdującym się w aktach sprawy [...].
W 1995 r. małżonkowie J. S. i K. S. przekazali całe swoje gospodarstwo na rzecz syna S. S. Dla działki nr [...] o pow. 0,7570 ha została założona księga wieczysta [...] (poprzedni numer [...]) na podstawie AWZ wydanego przez Naczelnika Gminy dnia 29 grudnia 1978 r. nr [...], oraz mapy wydanej przez Gminy za numerem [...]. Dołączony do aktu notarialnego rep. A nr [...] do założenia księgi wieczystej wyrys z mapy ewidencyjnej jest niezgodny z mapą ewidencyjną oraz dokumentami uwłaszczeniowymi.
Wprowadzona na mapie ewidencyjnej zmiana nie była nową linią graniczną, została ustalona w 1975 r. granicą dla działek [...] i [...] w toku postępowania uwłaszczeniowego, do wydania Aktu Własności Ziemi dla działki [...]. Działka w tych granicach posiada pow. 0,7570 ha - zgodną z powierzchnią ujawnioną w AWZ [...]. Zmiana, jak z tego wynika dotyczyła jedynie sprostowania omyłki graficznej na mapie ewidencyjnej i nie powodowała żadnych zmian w stanie prawnym. Dokonanie tej zmiany doprowadziło do zgodności części opisowej i graficznej operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu C, przy czym powierzchnia działki nr [...] nie uległa zmianie, gdyż była ona właściwa w części opisowej ewidencji gruntów, zgodna z obliczeniami wykonanymi przy wydaniu AWZ dla działki [...] i zgodna z wpisem w księdze wieczystej [...]. Wobec powyższego stan gruntów i budynków jest prawidłowy.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z ustawą z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz.U. 2016 poz. 790) o wieczystych i hipotece, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów (art. 26 ust. 1), a w razie niezgodności danych z ewidencji gruntów z oznaczeniem w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje na właściciela nieruchomości lub na skutek zawiadomienia odpowiedniej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z tej ewidencji (art. 27). Przy każdej księdze wieczystej prowadzi się akta księgi wieczystej. Do akt tych składa się dokumenty i pisma dotyczące nieruchomości (art. 28). Dokonana zmiana w części graficznej nie spowodowała zmian: oznaczenia nieruchomości, jej powierzchni ani właściciela i nie pociągała żadnych zmian w stanie nieruchomości. Wobec powyższego nie zachodziły przesłanki wynikające z art. 27 ww. ustawy w zakresie konieczności wysyłania zawiadomień.
W latach 2002-2003 przed Sądem Rejonowym, II Wydział Karny pod sygnaturą [...] toczyło się postępowanie sądowe o dokonanie wydrapań na mapie ewidencyjnej wsi C i wprowadzenia zmiany przebiegu granicy pomiędzy działkami oznaczonymi nr [...] i [...] należącymi do J. S. i S. S. Postępowanie zakończone zostało uniewinnieniem geodety gminnego od czynu zarzucanego w akcie oskarżenia (wyrok z dnia 23.06.2003 r. w aktach sprawy). Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 15.04.2004 r. sygn. akt [...] utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego (wyrok w aktach sprawy). W toku postępowania sądowego zostały sporządzone dwie opinie techniczne przez biegłych sądowych z zakresu geodezji i kartografii Sądu Okręgowego.
W takim stanie sprawy organ pierwszej instancji uznał, że nie ma możliwości rozstrzygnięcia wniosku pozytywnie, ponieważ na mapie ewidencyjnej granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] przebiega prawidłowo i brak jest podstaw do dokonania zmiany. Ewentualnych roszczeń S. S. oraz ustalenia, dokąd sięga jego prawo własności należy dochodzić na drodze cywilnej.
W odwołaniu od powyższej decyzji S. S. zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego, wniósł o dokonanie zmiany granicy swojej działki, oraz o unieważnienie wydanego na rzecz J. S. AWZ nr [...]. Odwołujący wskazał na istnienie dwóch aktów własności ziemi wydanych na działkę nr [...], oraz szereg nieprawidłowości poprzedzających wydanie ww., "drugiego" AWZ, w stanie istniejącego już AWZ z 1973 r. Zdaniem odwołującego Starostwo winno unieważnić AWZ [...]. S. S. wskazał nadto na okoliczności faktyczne towarzszące wydaniu powtórnie AWZ oraz wolę i zamiary S. S. dotyczące rozporządzeń nieruchomościami. Dodał również, że szkic polowy sporządzony przez geodetę Z. T. jest błędny i fałszywy.
Wymienioną na wstępie decyzją WINGiK utrzymał w mocy decyzję Starosty.
Organ odwoławczy przyjął za własne ustalenia organu I instancji i wskazał, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy należy przede wszystkim uwzględnić te przepisy rozporządzenia, które normują zagadnienie określenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. Według § 36 rozporządzenia regułą jest, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, zaewidencjonowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, sporządzonej w wymienionych w tym przepisie postępowaniach sądowych i administracyjnych, kończących się wydaniem prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Wyjątkiem jest natomiast rozwiązanie przewidziane w § 37, § 38 i § 39, dopuszczające, aby dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskiwać w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Dodał, że przepis § 44 pkt 2 rozporządzenia nakłada na starostę obowiązek utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia).
WINGiK wskazał na istotę ewidencji i jej wtórny charakter, z których wynika brak uprawnień organów do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości. Jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości dotyczące stanu prawnego nieruchomości nie pozwalają na prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym, służącym aktualizacji zapisów widniejących w ewidencji. W takiej sytuacji konieczne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, który będzie władny rozstrzygać spory dotyczące stanu prawnego nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07 (Lex nr 505313) stwierdził, że w razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia, zapadłego w takim procesie wyroku, w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, ani w obowiązujących przepisach prawa. Organ I instancji nie dysponował dokumentami, z których wynikałby inny stan prawny nieruchomości, niż dotychczas ujawniony w ewidencji, wobec tego słusznie nie dokonał zmian żądanych przez wnioskującego. Przebieg wspólnej granicy działek nr [...] i nr [...] wykazany na obowiązującej mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 jest zgodny z materiałem źródłowym tj. szkicem polowym Nr [...] 24 lipca 1975 r. sporządzonym przez Z. T. i obliczeniem powierzchni działek nr [...] i nr [...] powstałych z podziału działki nr [...]1, wykonanym przez inż. J. Z. do akt uwłaszczeniowych (akta sprawy [...]). Nadto wskazał organ, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. sygn. akt III SA/Kr 35/15) konieczność dostarczenia dokumentów niezbędnych do wprowadzenia zmian nie jest przesłanką wniosku o wszczęcie postępowania, lecz przesłanką o charakterze materialnym. Ich złożenie jest konieczne do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony". Kwestionowanie przez skarżącego dokumentów ustalających tytuł własności do nieruchomości to jest AWZ Nr [...] - własność J. S. w postępowaniu ewidencyjnym nie może być uwzględnione i rozpoznane. W postępowaniu ewidencyjnym nie ustala się bowiem zasięgu własności nieruchomości, a jedynie odtwarza ustalony wcześniej przebieg granic dla nieruchomości na podstawie materiałów źródłowych. W żadnym razie rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Błędnym jest zatem oczekiwanie strony skarżącej, że w ramach postępowania ewidencyjnego, o które sama zawnioskowała, nie zaś postępowania rozgraniczeniowego, dojdzie do załatwienia sprawy dotyczącej zasięgu prawa własności. Co więcej, pierwotny stan prawny działek nr [...], [...], [...] został stwierdzony w aktach własności ziemi Nr [...], [...], [...], według faktycznego ich użytkowania w dacie 4 listopada 1971 r., co ujawniono w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków.
Wyjaśniono nadto, że obecnie ani organ odwoławczy, ani Starosta - jako organ ewidencyjny nie posiadają kompetencji do przywrócenia stanu prawnego, jaki istniał przed wydaniem Aktów Własności Ziemi czy też wzruszenia ich na drodze administracyjnej. Z tego powodu zarzut niezgodności danych ewidencyjnych, można traktować jedynie jako podważanie dowodów, na podstawie których wydano ww. akt własności ziemi, co nie pozwala ich weryfikować przez organy służby geodezyjnej i kartograficznej w postępowaniu ewidencyjnym. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107 poz. 464 ze zm.), do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu gospodarstw rolnych nie stosuje się kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia bądź decyzji. Powoduje to, że zarzuty strony skarżącej przed organem odwoławczym nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym przez organy ds. ewidencji gruntów. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków jedynie rejestrują ustanowione stany prawne do nieruchomości, nie mają kompetencji do ich oceny, analizy, podważania i ustalania innych nowych tytułów własności. Przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Deklaratoryjny charakter wpisów w niej zawartych oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów.
W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego okoliczności istotne dla niniejszego postępowania zostały dostatecznie wyjaśnione i udowodnione przez organ I instancji. W sprawie zgromadzono niezbędny materiał dowodowy oraz zapewniono czynny udział stronom na każdym etapie postępowania administracyjnego.
Na powyższe rozstrzygnięcie S. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając :
- brak ustalenia podstawy prawnej do wykonania przez geodetą M. S. przebiegu granic na pierworysie mapy ewidencyjnej (wydrapanie przebiegu części granicy pomiędzy działkami Nr. [...] i [...] i zmianę przebiegu granic pomiędzy tymi działkami), a przez to do przeprowadzenia zasadniczej zmiany konfiguracji działki nr [...] położonej w C, bez zgody i wiedzy właściciela tej nieruchomości;
- bark ustalenia na jakiej podstawie prawnej został dokonany wpis w ewidencji gruntów dotyczący działki Nr [...], prawa własności tej działki na rzecz J. S.;
- na podstawie AWZ Nr.[...], skoro z kserokopii tego AWZ wynika, iż uregulowanie własności działki Nr [...] ,a nie działki Nr. [...] (przy czym bezsporny jest fakt, iż podział działki Nr [...] na działki Nr [...] i [...] został dokonany w 1975 r., więc z czasu przed wpisanej w kserokopii w/w AWZ daty jego wydania);
- bark ustosunkowania się do wiarygodności AWZ Nr. [...] wobec braku zapoznania się z dokumentami akt tej sprawy "oraz pominięcie iż kserokopia AWZ nie może być dokumentem prawnym, a ponadto jak wynika z oględzin tej kserokopii znajduje się tam sfałszowany podpis wydającego tę decyzję Naczelnika Gminy G;
- poczynienie dowolnych ustaleń - iż działanie organu prowadzącego dokumentację ewidencji gruntów polegające na tym, że na żądanie J. S. – geodeta urzędnik Gminy G organu prowadzącego ewidencję – dokonał wydrapania w kartowanej na oryginale mapy ewidencyjnej wpisanej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego - granicy (bez zawiadomienia właściciela nieruchomości wpisanego do ewidencji gruntów, bez wykonania pomiarów w terenie, bez sporządzenia operatu oraz bez wydania decyzji o zmianie przebiegu granic w ewidencji gruntów) było zgodne z prawem;
- pominięcie okoliczności, iż uniemożliwiono skarżącemu udział w czynnościach dotyczącym zmiany granic (wydrapania) nieruchomości w dokumencie stanowiącym mapę ewidencyjną określającą położenie nieruchomości skarżącego;
- zaniechanie podjęcia działań z urzędu w celu przywrócenia poprzedniego stanu działki położonej w C nr. [...].
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] 2017 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
| Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: |
|Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016.718 ze zm.), zwanej |
|dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta |
|sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu |
|zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym |
|granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej|
|przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas |
|obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik |
|sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. |
|145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § |
|1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub |
|postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji |
|lub postanowienia z naruszeniem prawa. |
|Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. |
|Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. |
|Dz.U.2015.520 ze zm.) dalej pgik, oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie |
|ewidencji gruntów i budynków (t.j.Dz.U. 2015.542 ze zm.) dalej rozporządzenie egib. Z przepisu art. 2 ust. 2 pgik wynika, że ewidencja |
|gruntów i budynków jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju|
|informacji o gruntach budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, |
|budynkami lub lokalami, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie |
|nadaje tych praw. Dane o gruntach, budynkach i lokalach gromadzone są w tym systemie w drodze rejestracji stanów prawnych ustalonych w |
|innym trybie lub przez inne organy orzekające. Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej |
|nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a |
|jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Przepisy pgik nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i |
|związanych z tymi stosunkami uprawnień do gruntów. Zmiana granic i powierzchni działek dotyczy stanów własnościowych, a kwestie |
|własnościowe rozstrzygane są przez sądy powszechne. Nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych poprzez samoistne zmiany w |
|ewidencji gruntów, ponieważ ewidencja jest tylko rejestrem danych wynikających z dokumentacji urzędowej. Organy ewidencyjne nie mogą |
|samodzielnie rozstrzygać uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Kwestia ta była wielokrotnie przedmiotem rozważań i |
|wyjaśnień zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA z |
|21.01.1998 r. II SA 725/97, Lex nr 41837, z 20.08.1998 r. II SA 766/98, Lex nr 41298, NSA z 19.03.2003 r. II SA 1018/02, Lex nr 156374,|
|WSA w Łodzi z 3.04.2008 r. III SA/Łd 782/07, Lex nr 510291, WSA w Białymstoku z 19.02.2008 r. II SA/Bk 636/07, Lex nr 480114). |
|Stosownie do art. 24 ust. 2a pgik, dane zawarte w ewidencji mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których |
|mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy, czyli właścicieli nieruchomości lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania. |
|Zgodnie z treścią § 45 ust. 1 rozporządzenia egib, aktualizacja operatu następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy |
|danych ewidencyjnych. |
|Mając na uwadze powyższe regulacje stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżącego, zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia|
|prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zasadnicze zarzuty skargi sprowadzają się bowiem do |
|prezentowanego przez skarżącego we wniosku wszczynającym postępowanie, w toku postępowania oraz w uzasadnieniu zarzutów skargi |
|stanowiska, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, dotyczące przebiegu granicy działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obr. C,|
|gmina G (własność skarżącego) z działką ewidencyjną nr [...] położoną jw. (własność uczestnika) są niezgodne ze stanem, jaki wynika z |
|załączonej do aktu notarialnego Rep. A Numer [...] z dnia 13 kwietnia 1995 r. mapy [...] z dnia 10 lutego 1995 r., sporządzonej przez |
|geodetę uprawnionego M. S., pozostającej w dokumentach księgi wieczystej [...] prowadzonej przez IV Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu |
|Rejonowego. Zarzuca także skarżący naruszenie przez organy przepisów § 39 ust. 2 i 3 rozporządzenia egib przez jego niezastosowanie, |
|oraz § 45 rozporządzenia egib przez przyjęcie, że przebieg spornej granicy wykazany jest na aktualnej mapie ewidencyjnej zgodnie z |
|dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Zaskarżona decyzja jest błędna także z powodu naruszenia przepisów |
|postępowania obligujących organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. |
|Wskazania wobec tego wymaga, że zgodnie § 45 rozporządzenia egib, celem aktualizacji operatu ewidencyjnego, która następuje poprzez |
|wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych jest: |
|1) zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi |
|zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; |
|2) ujawnienie nowych danych ewidencyjnych; |
|3) wyeliminowanie danych błędnych. |
|Na podstawie § 45 ust. 2 rozporządzenia egib, przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio, zaś|
|zgodnie z ust. 3 tego przepisu, przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby |
|aktualizacji operatu ewidencyjnego stosuje się odpowiednio przepisy § 37-39 rozporządzenia egib. Jak wynika z powyższego przepisu, w |
|zakresie wykazywania w ewidencji przebiegu granic działek ewidencyjnych obowiązuje zgodnie z powyższym przepisem regulacja szczególna. |
|Zgodnie bowiem z § 36 rozporządzenia egib, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji |
|geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: |
|1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; |
|2) w celu podziału nieruchomości; |
|3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; |
|4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; |
|5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub |
|ostatecznej decyzji administracyjnej; |
|6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; |
|7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; |
|8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych. |
|Wyliczenie powyższe stanowi zamknięty katalog podstaw wykazywania przebiegu granic działek ewidencyjnych na mapie ewidencyjnej. |
|Dokonanie aktualizacji ewidencji w zakresie przebiegu granic działki ewidencyjnej w oparciu o inne, niż wymienione w § 36 |
|rozporządzenia źródła danych ewidencyjnych byłoby z nim sprzeczne a także naruszałoby podstawowe zasady prowadzenia ewidencji i jej |
|istotę, wynikające z przepisów ustawy. Wnioskując zatem o dokonanie aktualizacji przebiegu granic działki ewidencyjnej na mapie |
|ewidencyjnej (zmianę przebiegu granic), strona winna powołać się na jedno ze źródeł wymienionych w § 36 rozporządzenia jako podstawę |
|żądanej zmiany i doręczyć organowi stosowny dokument. Powyższe zasady dotyczące wykazywania na mapie ewidencyjnej przebiegu granic |
|działek ewidencyjnych ma obowiązek respektować także organ ewidencyjny, dokonując z urzędu aktualizacji danych dotyczących przebiegu |
|granic celem zastąpienia danych niegodnych ze stanem prawnym lub faktycznym, lub celem wyeliminowania danych błędnych. Zasadnie organ |
|stwierdził, że konieczność dostarczenia dokumentów niezbędnych do wprowadzenia zmian nie jest przesłanką formalną wniosku o wszczęcie |
|postępowania, lecz przesłanką o charakterze materialnym. Ich złożenie jest konieczne do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony. |
|Domagając się zatem aktualizacji ewidencji w zakresie przebiegu granicy działki ewidencyjnej, skarżący winien powołać się – stosownie |
|do regulacji wynikającej z § 36 rozporządzenia - na dokumentację geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i |
|kartograficznego, sporządzoną w postępowaniach, względnie w celach wymienionych w tym przepisie, której treść wskazywałaby na odmienny |
|przebieg granicy działki ew. nr [...] z działką ew. nr [...], aniżeli wykazany na aktualnej mapie ewidencyjnej. Realizacji powyższego |
|celu służyły więc wezwania organu pierwszej instancji kierowane do skarżącego. Zmiana przebiegu granicy działki ew. nr [...] z działką |
|ew. nr [...] byłaby uzasadniona również w przypadku wykrycia przez organ prowadzący ewidencję, że jej przebieg wykazany jest w sposób |
|błędny, czyli sprzeczny z dokumentacją pozostającą w zasobach organu. W każdym jednak przypadku - zarówno żądania wnioskującego o |
|dokonanie aktualizacji, jak i w przypadku wykrycia przez organ, że sposób wykazania przebiegu granicy jest błędny tj. sprzeczny z |
|posiadaną dokumentacją, podstawę wykazania przebiegu granicy może stanowić wyłącznie dokumentacja, o której mowa w § 36 rozporządzenia |
|egib. Natomiast prowadzenie przez organ ewidencyjny w toku postępowania aktualizacyjnego czynności na podstawie §§ 37-39 (w zw. z § 45|
|ust. 3 rozporządzenia egib) dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacji, gdy brak jest dokumentacji wymienionej w § 36, lub jeżeli zawarte |
|w niej dane nie są wiarygodne, co jednak nie miało miejsca w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zatem w takim stanie faktycznym i |
|wobec treści przedstawionej wyżej regulacji należało uznać, że organy zasadnie uznały, iż żądanie skarżącego nie może zostać |
|uwzględnione. Odnosząc się do wskazanych podstaw dokonania aktualizacji przebiegu granicy stwierdzić należy, że dokument, na który |
|powołuje się skarżący tj. mapa L.Ks.robót [...] z dnia 10 lutego 1995 r., sporządzona przez geodetę uprawnionego M. S., załączona do aktu|
|notarialnego Rep. A Numer [...] z dnia 13 kwietnia 1995 r., pozostająca w dokumentach księgi wieczystej [...] podstawy takiej stanowić nie |
|może z następujących, niżej podanych przyczyn. Jak wynika z treści przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i |
|hipotece (t.j. Dz.U.2016.790), elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa (art. 3), ani |
|nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5). Przeciwnie, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze |
|wieczystej zgodnie z art. 26 ust. 1 wyżej powołanej ustawy są dane z ewidencji gruntów i budynków. Przepis art. 27 tej ustawy |
|przewiduje tryb postępowania w przedmiocie sprostowania oznaczenia nieruchomości przed sądem prowadzącym księgę wieczystą, w wypadku |
|stwierdzenia niezgodności danych ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, na wniosek właściciela,|
|wieczystego użytkownika lub z urzędu - na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję |
|gruntów i budynków. Ani akt notarialny, ani załączona do niego mapa w nie stanowią o przebiegu granic nieruchomości stanowiących |
|działki ewidencyjne nr [...] i [...], a co za tym idzie nie mogą być podstawą do ujawnienia zmian. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wpisy w |
|dziale I-0 księgi wieczystej (oznaczenie nieruchomości) są pochodną danych ujawnionych w katastrze nieruchomości i nie są objęte |
|rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pgik to dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków są podstawą|
|do oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych. Potwierdza to treść powołanych wyżej art. 26 i 27 ustawy o księgach wieczystych i |
|hipotece Należy podkreślić, że podstawą wykazania przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...] na aktualnej mapie ewidencyjnej, |
|czyli materiałem źródłowym znajdującym się w zasobach organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków jest treść sporządzonego do akt |
|uwłaszczeniowych 24 lipca 1975 r. "Szkicu polowego 1, pierworys Nr 1" wraz z wyliczeniem powierzchni działek [...] i [...] i jest to jedyny|
|materiał źródłowy dotyczący przebiegu granicy, jakim dysponuje organ ewidencyjny. Sąd zwraca uwagę na ustalenie organu, iż dokument ten|
|znajduje odzwierciedlenie już w matrycy mapy ewidencyjnej sporządzonej w 1975 r. Natomiast brak w zasobach jakichkolwiek dokumentów, |
|które stanowiłoby podstawę sporządzonej w dniu 10 lutego 1995 r. mapy L. ks. [...], załączonej do aktu notarialnego Rep. A nr [...], na |
|którą powołuje się skarżący jako podstawę aktualizacji. Jak już wskazano wyżej mapa ta nie stanowi żadnego z dokumentów, o których mowa|
|w przepisie § 36 rozporządzenia egib. Jak prawidłowo ustalił organ na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dowodów, w |
|szczególności na podstawie stanowiącego dokument wyroku Sądu Rejonowego z dnia 23 czerwca 2003 r. sygn. akt [...], mapa ta została |
|sporządzona przy wykorzystaniu mapy ewidencyjnej w części budowlanej obarczonej błędem, natomiast dokonanie przez geodetę na mapie |
|ewidencyjnej poprawek w przebiegu granicy leżało w granicach służbowych kompetencji i nastąpiło zgodnie z przepisami prawa. W świetle|
|powyższych ustaleń, oraz z powodu braku jakichkolwiek innych źródeł mogących stanowić podstawę wykazania przebiegu spornej granicy, za |
|prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że nie miała miejsce nieuprawniona zmiana przebiegu granicy, ale zmiana błędnego jej |
|przebiegu. Działanie to doprowadziło do zgodności owego przebiegu z materiałem źródłowym - po raz kolejny Sąd zwraca uwagę, że przebieg|
|taki widniał już na matrycy mapy ewidencyjnej sporządzonej w 1975 r. Skarżący, twierdząc w skardze, że "zmiana granic bez procedury |
|rozgraniczenia nieruchomości jest działalnością bezprawną" nie dostrzega różnicy między istotą aktualizacji ewidencji i postępowaniem w|
|tym przedmiocie, a postępowaniem o rozgraniczenie nieruchomości, które toczy się przed innym organem i na podstawie przepisów art. 29 i|
|nast. pgik i ma – co najistotniejsze – za przedmiot ustalenie przebiegu granic przez określenie punktów i przebiegu linii granicznych |
|(....) - art. 29 ust. 1 pgik. Rzecz oczywista do postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nie mają zastosowania żadne przepisy |
|dotyczące trybu i podstaw aktualizacji ewidencji. Celem postępowania rozgraniczeniowego jest bowiem ustalenie przebiegu granic |
|nieruchomości, natomiast celem postępowania aktualizacyjnego prowadzonego przez organy prowadzące ewidencję jest gromadzenie dokumentów|
|wytworzonych przez inne podmioty, w innych postępowaniach, celem tylko i wyłącznie odzwierciedlenia aktualnego stanu prawnego |
|nieruchomości. Jeżeli więc skarżący kwestionuje zasięg prawa własności uczestnika i twierdzi, że granica własności jego działki |
|nr [...] jest inna aniżeli wynika to aktualnej mapy ewidencyjnej, to jedyną możliwą drogą dokonania w tym zakresie ustaleń i |
|jakichkolwiek zmian jest postępowanie przed sądem powszechnym. Kwestia ta w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy jest związana z |
|kolejnym zarzutem podnoszonym przez skarżącego a dotyczącym treści wydanych w stosunku do działek stanowiących przedmiot postępowania |
|Aktów Własności Ziemi i tytułu własności uczestnika do działki nr [...]. Również w tym zakresie stanowisko organu jest zgodne prawem. Jak|
|zasadnie bowiem stwierdzono, w związku z regulacją wynikającą z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu|
|nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 107, poz. 464 ze zm.), wyłączają stosowanie |
|przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postepowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia bądź zmiany |
|decyzji do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw |
|rolnych, w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie mogły być rozpatrywane żadne zarzuty dotyczące treści Aktów Własności Ziemi |
|wydanych odnośnie działek powstałych z działki nr [...]. Przedmiotem kontrolowanego postępowania nie było również ustalanie tytułu |
|własności uczestnika do działki nr [...], dlatego żądania skarżącego w tej kwestii pozostawały poza zakresem tego postępowania. |
|Weryfikując twierdzenia skarżącego oraz zgłaszane zarzuty organ zgromadził i przeanalizował dostępną w zasobie dokumentację a także |
|dokumenty związane z zarzutami dotyczącymi "wydrapania" na mapie granicy działki nr [...]. Odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego o |
|dokonanie aktualizacji przebiegu jej granicy działki nr [...] poparł organ treścią zgromadzonych dowodów, prawidłowo zinterpretowaną w |
|świetle obowiązującej regulacji wynikającej z przepisów ustawy pgik oraz rozporządzenia egib. Sąd stwierdza, że powołane przez organy |
|przepisy prawa zostały zastosowane i zinterpretowane w sposób prawidłowy. Zaskarżona decyzja wydana została po przeprowadzeniu |
|postepowania zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 kpa. Organ odwoławczy odniósł się do argumentów przytoczonych przez |
|skarżącego w odwołaniu. Jej uzasadnienie odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 kpa – jest szczegółowe, w ocenie Sądu |
|wyczerpujące i zrozumiałe, zawiera przedstawienie zgromadzonych dowodów i ich omówienie. |
|Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. I sentencji. O kosztach |
|postępowania Sąd orzekł w pkt. II sentencji, na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 p.p.s.a. i § 21 rozporządzenia Ministra |
|Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej |
|przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2016.1715). |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło