III SA/Kr 918/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody z dnia 22 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego skargę oddala. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego M. O. z lokalu nr [...] przy ul. M w K. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, gdyż w dniu 13 kwietnia 2015 r. M. O. dokonał obowiązku wymeldowania się z lokalu nr [...] przy ul. M w K zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Od powyższej decyzji M. O. złożył odwołanie podnosząc, że został wprowadzony w błąd przez organ I instancji bowiem nie miał świadomości jakie skutki prawne niesie ze sobą wypełnienie i podpisanie formularza meldunkowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 oraz art. 105 K.p.a. W konkluzji wniósł o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. Wojewoda decyzją z dnia 22 maja 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 69 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, która weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r. postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w sprawach indywidualnych o: 1) zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie, udostępnienie danych ze zbioru PESEL i gminnych zbiorów meldunkowych - prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy. Podstawę prawną wymeldowania stanowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Stosownie do treści tego przepisu organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1-8, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2- 9, decyzje w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. M. O. w dniu 13 kwietnia 2015 r. wyjaśnił w organie meldunkowym przed wypełnieniem i podpisaniem formularza "Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego", iż w dniu 17 lutego 2015 r. wyprowadził się lokal przy ul. M w K zabierając ze sobą to, co chciał. Klucze do przedmiotowego lokalu zostawił u sąsiadki, która przekazała je administracji na jej żądanie. Podał, iż od czasu wyprowadzenia się z lokalu do dnia składania wyjaśnień przed organem meldunkowym zamieszkuje w noclegowni, a potem może coś sobie wynajmie. Wyjaśnienia te w ocenie organu odwoławczego są jednoznaczne i nie budzą żadnych wątpliwości, bowiem to sam M. O. wyraził wolę wymeldowania się z miejsca stałego pobytu po wcześniejszym jego opuszczeniu w dniu 17 lutego 2015 r. składając "Zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego". Dopiero po otrzymaniu decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2015 r. zakwestionował okoliczności związane z dokonaniem wymeldowania się z miejsca stałego pobytu. W ocenie Wojewody argumenty podniesione w odwołaniu nie mogły zostać uwzględnione skoro M. O. sam świadomie wykonał ciążący na nim obowiązek meldunkowy i wymeldował się z lokalu przy ul. M w K. Zatem podjęta przez organ I instancji decyzja o umorzeniu postępowania o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, wobec braku przedmiotu postępowania była prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. M. O. wniósł skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając jej: 1/ brak jakiejkolwiek oceny skuteczności złożonego przez skarżącego oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o wymeldowaniu, podczas gdy było to kluczowe dla rozstrzygnięcia, gdyż skuteczne złożenie oświadczenia ma moc wsteczną i jednocześnie niweczy istnienie podstawy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania; 2/ naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie za zasadne umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy M. O. skutecznie złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli, które to usunęło z obrotu prawnego jego wniosek o wymeldowanie; 3/ naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, polegającej na niewłaściwej interpretacji słów zapisanych w protokole przesłuchania strony z dnia 13 kwietnia 2015 r. i całkowitym pominięciu treści listu otwartego do mieszkańców budynku przy ul. M (podpisanego przez 8 mieszkańców), treści oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o wymeldowaniu, działań podejmowanych w celu przywrócenia posiadania i tytułu prawnego do lokalu, podczas gdy właściwa i kompleksowa ocena dowodów jednoznacznie wskazuje na brak woli wymeldowania; 4/ naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodu w postaci "Protokołu przesłuchania strony z dnia 13 kwietnia 2015 roku" i pominięciu faktu, że wypowiadając słowa zdaję sobie sprawę, że nie mam już dostępu do lokalu przy ul. M M. O. miał na myśli fakt, iż Gmina wyzuła go z posiadania, gdyż w trakcie trwania sprawy o eksmisję pracownicy ZBK wtargnęli do lokalu, wymienili w nim zamki, a następnie Gmina cofnęła pozew o eksmisję, a więc oczywistym jest, że dostępu do mieszkania skarżący nie ma; 5/ naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że M. O. wyraził wolę wymeldowania się z miejsca stałego pobytu po wcześniejszym jego opuszczeniu, podczas gdy: a/ M. O. nie opuścił lokalu, a został pozbawiony posiadania poprzez wymianę zaników do mieszkania pod jego nieobecność; b/ M. O. nigdy nie wyrażał woli wymeldowania się, o czym świadczy uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o wymeldowaniu, list otwarty do mieszkańców, wielokrotne wezwania do przywrócenia posiadania lokalu, złożenie pozwu o przywrócenie posiadania lokalu; c/ M. O. nie przeznaczyłby swoich oszczędności — kwoty 20.000 zł na spłatę zaległości czynszowych - gdyby faktycznie chciał lokal opuścić na stałe i się z niego wymeldować; 6/ naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 9 K.p.a. poprzez wprowadzenie skarżącego w błąd przed urzędnika organu administracyjnego I instancji i nie powiadomienie skarżącego o konsekwencjach złożonego oświadczenia – czego skutkiem było wydanie decyzji organu I instancji, 7/ naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak podania przyczyn, z powodu których organ pominął dowody w postaci oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli oraz listu otwartego do mieszkańców; 8/ dokonanie jedynie kontroli decyzji organu I instancji, podczas gdy organ II instancji miał ponownie rozpatrzyć sprawę. W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty podając, że uchylając się - zgodnie z art. 84 k.c. - od skutków prawnych swego oświadczenia woli zniweczył wszelkie jego skutki. Ponadto uchylenie się od skutków oświadczenia woli ma moc wsteczną, a zatem uprawnione jest twierdzenie, że nie istniała podstawa do wydania zaskarżonej decyzji. Niezależnie od powyższego organ II instancji miał obowiązek chociażby zbadać, czy wystąpiła wada oświadczenia woli oraz czy uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli było skuteczne. Tymczasem w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań na ten temat, co oznacza, że Wojewoda nie rozpoznał sprawy. Jest to bowiem kluczowa kwestia, gdyż przy przyjęciu, iż uchylenie się było skuteczne, decyzja organu I instancji powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga nie mogła odnieść skutku, gdyż poddane kontroli Sądu rozstrzygniecie nie narusza prawa. Celem każdego postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy zostało ono wszczęte na wniosek strony, czy też z urzędu jest rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy, a więc skonkretyzowanie ciążących na danym podmiocie praw lub obowiązków bądź też stwierdzenie istnienia lub nieistnienia określonego stanu faktycznego. Postępowanie administracyjne służy bowiem do kształtowania treści materialnego stosunku prawnego. W pewnych sytuacjach mogą jednak wystąpić okoliczności, które uniemożliwią wydanie rozstrzygnięcia załatwiającego daną sprawę co do istoty, co ma miejsce szczególnie wtedy, gdy zabraknie któregokolwiek z elementów składających się na materialny stosunek prawny. W takich przypadkach ustawodawca przewidział możliwość umorzenia postępowania administracyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 K.p.a.). Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że bezspornym jest, iż M. O. w dniu 13 kwietnia 2015 r. złożył zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Dodatkowo w tym dniu sporządzono protokół, z którego jednoznacznie wynika, że M. O. zapoznał się z aktami sprawy i został pouczony o przepisach meldunkowych. Potwierdził on również, że 17 lutego 2015 r. wyprowadził się z mieszkania przy ul. M w K i podkreślił, że zdaje sobie sprawę, iż nie ma powrotu do jego mieszkania. Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy nie może budzić wątpliwości prawidłowość zgłoszenia wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Zgłoszenie to jest konsekwencją opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wypełnienie zgłoszenia wymeldowania z miejsca pobytu stałego i własnoręczne podpisanie takiego oświadczenia wywarło bezpośredni skutek w postaci wymeldowania. Wobec powyższego słusznie przyjęły organy administracyjne, że dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego było bezprzedmiotowe, skoro zamierzony rezultat został osiągnięty poprzez złożenie oświadczenia woli przez M. O. Skoro bowiem art. 35 ustawy o ewidencji ludności umożliwia właściwemu organowi wydanie decyzji o wymeldowaniu, to tym samym wówczas, gdy osoba dokonuje wymeldowania oznacza to, że wydanie decyzji w tym zakresie jest zbędne. Prawidłowo więc uznał organ, iż dalsze postępowanie jako bezprzedmiotowe musiało skutkować jego umorzeniem. Argumenty podnoszone przez skarżącego koncentrują się na próbie wykazania, iż złożone przezeń oświadczenie o wymeldowaniu się zostało uzyskane pod wpływem błędu, zaś wydane przez organy administracji rozstrzygnięcia godzą w jego prawa podmiotowe i skazują go na bezdomność. Zgodnie z tym, co już zauważono M. O. w protokole przesłuchania potwierdził, że zapoznał się z aktami sprawy i został pouczony o treści przepisów meldunkowych. Jednoznacznie określił również, że wyprowadził się z mieszkania przy ul. M w K. Potwierdził, że jego docelowym zamiarem jest wynajęcie innego mieszkania (karta nr 11 akt administracyjnych I instancji). Podkreślić jednak należy, że samo zgłoszenie wymeldowania oraz zarejestrowanie tego faktu nie pozbawia zgłaszającego praw do lokalu, jeżeli zgłaszający prawa te posiada. W przedmiotowej sprawie skarżący w istocie nie uchyla się od skutków zgłoszenia wymeldowania, lecz kwestionuje informację przedstawioną organowi meldunkowemu w dniu 13 kwietnia 2015r. Trudno jednak kierując się zasadami doświadczenia życiowego przyjmować, by skarżący zgłaszając wymeldowanie, co wyraźnie wynika z tytułu stosowanego w tym przypadku formularza, traktował ten lokal jako obecne lub docelowe centrum interesów życiowych, zamierzał go remontować a następnie w nim zamieszkać. Dodać również należy, iż nie można mówić o działaniu pod wpływem błędu w sytuacji, gdy składający podpis na dokumencie został zapoznany z aktami sprawy jak również z przepisami prawnymi na podstawie których działał organ. Bez znaczenia dla oceny charakteru opuszczenia lokalu pozostaje późniejsze powoływanie się przez skarżącego na działanie pod wpływem błędu. Wspomniane oświadczenie stanowiło czynność prawną, dla oceny której zastosowanie znajdują przepisy prawa cywilnego. Ocena skutków złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu następuje zatem na podstawie przepisów art. 84 – 86 Kodeksu cywilnego, a ewentualny spór w zakresie tej oceny może zostać poddany pod rozstrzygnięcie sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym. Organy administracji publicznej nie mają kompetencji w tym zakresie. Wojewoda nie dokonał zatem i nie mógł dokonać kontroli pod kątem oceny działań organu I instancji w zakresie oceny skutków błędu, na który powoływał się skarżący. Jednocześnie podkreślić należy, że wyjaśnienia skarżącego zawarte w protokole przesłuchania nie wymagają interpretacji. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala twierdzić, że skarżący woli przebywania w miejscu pobytu stałego nie potwierdził. W szczególności nie wyjaśnił braku zainteresowania rzeczami, które jego zdaniem ktoś wyrzucił z mieszkania. Gdyby faktycznie miał zamiar z mieszkania korzystać, ich usunięcie bez jego wiedzy i zgody co najmniej spotkało by się z jego sprzeciwem. Akta sprawy nie potwierdzają, by skarżący podejmował jakiekolwiek działania, które zmierzałyby do przynajmniej ustalenia, kto rzeczy te usunął i gdzie się znajdują. Trudno również przyjmować, że skarżący, mając zamiar przygotowania mieszkania do remontu, przekazał klucz do tego mieszkania osobom trzecim. Przekazanie kluczy do mieszkania sąsiadce, w sytuacji gdy mieszkanie to zostało opróżnione z rzeczy może natomiast świadczyć o zamiarze opuszczenia go, co w świetle dokonania w toku postępowania zgłoszenia wymeldowania potwierdza prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Wskazane wyżej okoliczności sprawiły, że Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach wyznaczonych treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. nie stwierdził, aby naruszała ona prawo, a wobec tego, na podstawie art. 151 przywołanej ustawy należało orzec jak w sentencji wyroku.