III SA/Kr 918/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z 9 lipca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z [...] 2019 r., znak: [...] w sprawie umieszczenia J. C. (dalej: "skarżący") w Domu Pomocy Społecznej w R. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Postanowieniem z 8 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy II Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowił w trybie zabezpieczenia umieścić skarżącego w domu pomocy społecznej . Decyzją z [...] 2019 r., [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M, działając z upoważnienia Wójta Gminy, skierował skarżącego do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w R. W konsekwencji decyzją z 16 maja 2019 r. organ pierwszej instancji postanowił umieścić skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w R i decyzji tej nadać rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaznaczono, że dom ten położony jest na terenie powiatu [...] i posiada wolne miejsca, dlatego organem właściwym do wydania decyzji o umieszczeniu w tym Domu jest Starosta. Nadmieniono, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w tym Domu ustalony zarządzeniem Starosty z dnia 15.02.2019r. wynosi 3.226,00 zł i różnicę między tym miesięcznym kosztem utrzymania, a opłatami wnoszonymi przez osobę, Urząd Gminy M będzie przekazywał na rachunek bankowy Domu Pomocy Społecznej w R. Na koniec stwierdzono, że z uwagi na ważny interes strony, tj. pilną konieczność umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym podał, że stan jego zdrowia się poprawił i w związku z tym może samodzielnie funkcjonować w środowisku. Podniósł, że przebywał w Szpitalu w K w okresie od 19 lutego 2019 r. do 16 maja 2019 r. i po opuszczeniu szpitala czuje się dobrze, porusza się samodzielnie, wykonuje wszystkie czynności związane z samoobsługą i prowadzeniem domu, a także wróciła mu świadomość i nie ma problemu z orientacją w czasie i miejscu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał treści art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazał, że skarżący jest osobą przewlekle chorą. Z powodu choroby psychicznej przebywał w Szpitalu [...] w K i z dokumentacji medycznej szpitala wynika, że nie może on funkcjonować samodzielnie w codziennym życiu, wymaga całodobowej opieki oraz pomocy przy spożywaniu posiłków, zażywaniu leków oraz czynnościach pielęgnacyjnych i higienicznych. Szpital ten skierował wniosek do Sądu Rejonowego o udzielenie z urzędu zabezpieczenia i umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej bez jego zgody, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w tej sprawie. Po rozpatrzeniu tegoż wniosku Sąd Rejonowy postanowił w trybie zabezpieczenia umieścić skarżącego w domu pomocy społecznej - do czasu zakończenia postępowania (postanowienie SR z 8 kwietnia 2019 r. Sygn. akt [...]). W związku z tym uznano, że organ pierwszej instancji słusznie postanowił umieścić skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w R. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podniósł, że stan jego zdrowia jest dobry, nie pije alkoholu i wszystkie czynności związane z codziennym funkcjonowaniem wykonuje samodzielnie. Stwierdził, że nie jest przewlekle psychicznie chory, a jedynie miał jednorazowy incydent. Dodał, że dokumentacja medyczna widniejąca w aktach sprawy dotyczy jego stanu zdrowia z wcześniejszego okresu, a obecnie czuje się dobrze. Podniósł też, że Sąd Rejonowy 4 lipca 2019 r. wydał postanowienie o "oddaleniu decyzji" o umieszczeniu skarżącego w DPS w R. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W dniu 8 listopada 2019 r. skarżący przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 4 lipca 2019 r. sygn. akt [...] oddalające wniosek szpitala o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 §1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrola sądowa przeprowadzona w niniejszej sprawie skutkowała uznaniem, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu, organ II instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. W kontrolowanej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umieszczeniu go w domu pomocy społecznej. Istotnym w sprawie jest, że postępowanie administracyjne w przedmiocie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej oraz umieszczenia go w takim domu zostało zainicjowane w związku z wydaniem 8 kwietnia 2019 r. przez Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowienia w trybie zabezpieczenia o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej do prawomocnego zakończenia postepowania w sprawie z wniosku Szpitala [...] w K o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej, sygn. akt [...]. Zaskarżone orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej wskazanym w tejże decyzji zapadło 9 lipca 2019 r. Tymczasem, jak wynika z przedłożonego na etapie postępowania sądowego postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich– Sąd ten już w dniu 4 lipca 2019 r. oddalił wniosek szpitala o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej. Postanowienie to jest prawomocne i wykonalne. A zatem zabezpieczenie udzielone w sposób określony w postanowieniu Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z 8 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...] upadło. Zgodnie bowiem z treścią art. 744 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2019 r., poz. 1460) w razie prawomocnego zwrotu albo odrzucenia pozwu lub wniosku, oddalenia powództwa lub wniosku albo umorzenia postępowania, zabezpieczenie upada. Co więcej wniosek o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej został przez Sąd prawomocnie oddalony. Z powyższego wynika, że organ odwoławczy rozstrzygając sprawę nie wziął pod uwagę orzeczenia sądu powszechnego, które w dniu wydania decyzji już zapadło. Co prawda nie było jeszcze prawomocne ale z uwagi na fakt, że ma ono kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej organ odwoławczy powinien wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu jego uprawomocnienia lub zawiesić postępowanie administracyjne do tego czasu. Pamiętać bowiem należy, że "faza rozpoznawcza postępowania przed organem odwoławczym obejmuje czynności podejmowane w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W wyniku wniesienia odwołania organ odwoławczy zobligowany jest do ponownego rozpoznania całej sprawy. "Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie" (wyrok WSA we Wrocławiu z 20.10.2011 r., II SA/Wr 488/11, LEX nr 1070576). Decyzja organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa jak decyzja wydana przez organ pierwszej instancji, a działanie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny, a nie tylko kontrolny, jest więc działaniem równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (T. Woś, J. Zimmermann, Glosa do uchwały SN z 23.09.1986 r., III AZP 11/86, s. 147). Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarczy stwierdzenie, że w sprawie podjęto dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest również, by rozstrzygnięcia te zostały wydane po przeprowadzeniu postępowania przez każdy z tych organów. Właściwa realizacja zasady dwuinstancyjności wymaga więc, by każdy z organów ocenił dowody oraz przeanalizował wszystkie argumenty (wyroki NSA z 17.05.2011 r., II OSK 672/10, LEX nr 1081834, oraz z 21.04.2011 r., II FSK 1852/09, LEX nr 1081276)" (Hanna Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, LEX). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gliwicach z 27.01.2012 r., IV SA/Gl 462/11, LEX nr 1109092, zgodnie z którym "Organ odwoławczy ma obowiązek realizacji zasady prawdy obiektywnej, przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swej decyzji. Nie jest przy tym związany uzasadnieniem wniesionego środka zaskarżenia; powinien skontrolować postępowanie i decyzję pierwszoinstancyjną z punktu widzenia legalności, a także celowości i słuszności rozstrzygnięcia, niezależnie od tego, czy zarzuty w tym zakresie zostały podniesione, czy też nie przez odwołującego". Reasumując stwierdzić należy, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przez co naruszył art. 7, art. 15, art. 77, art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni zaprezentowane przez Sąd stanowisko, w szczególności weźmie pod uwagę prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z 4 lipca 2019 r. oddalające wniosek szpitala o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej, sygn. akt [...].