III SA/Kr 919/24

|Dnia 12 sierpnia 2024 r. | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Bogusław Wolas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr 1201-IEE.7113.2.79.2024.2.LJM w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala Podstawą skargi na dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 30 listopada 2023 r. czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. W. R. uczynił naruszenie art. 32 u.p.e.a. (brak doręczenia tytułu wykonawczego) i art. 80 § 1 u.p.e.a. (bank nie prowadzi rachunku bankowego) oraz nadmierną uciążliwość środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie otrzymał odpisu tytułu wykonawczego (dokument ten nie był załączony do zawiadomienia o zajęciu, a nigdy nie otrzymał jakiejkolwiek innej korespondencji w sprawie), skutkiem czynności egzekucyjnej będzie jego niewypłacalność, a blokada jakiegokolwiek rachunku bankowego przy dominującym obrocie bezgotówkowym pozbawi go środków do życia. Zobowiązany wniósł o uchylenie czynności egzekucyjnej i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 54 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505), oddalił skargę, wskazując przy tym, że: 1) z osobiście podpisanego przez zobowiązanego ZPO wynika, że w dniu 25 sierpnia 2022 r. odebrał on tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r., 2) skoro w odpowiedzi banku na zajęcie jest mowa o zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową oraz braku środków, to rachunek bankowy zobowiązanego jest prowadzony, a gdyby nawet nie był prowadzony, to nie miałoby to żadnego wpływu na prawidłowość dokonanych czynności egzekucyjnych, 3) mając do dyspozycji więcej składników majątkowych (zobowiązany posiada rachunki bankowe oraz pobiera świadczenie emerytalno-rentowe) zajęto tylko dwa rachunki bankowe, bank przy potrąceniach zobowiązany jest stosować art. 54 ustawy Prawo bankowe, o uciążliwości mówić nie sposób, skoro z tytułu zajęcia nie wpłynęła żadna kwota, natomiast zobowiązany nie wskazał żadnego alternatywnego składnika majątku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2024 r., znak: 1201-IEE.7113.2.79.2024.2.LJM, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia W. R., podzielił opisaną wyżej argumentację i utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W wywiedzionej na powyższe postanowienie skardze zobowiązany wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie Strona 1 z 4 Sygn. akt lII SA/Kr 919/24 kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie: 1) art. 32 u.p.e.a. przez przyjęcie, że odpisy tytułów wykonawczych zostały mu skutecznie doręczone, podczas gdy nigdy nie podpisywał potwierdzenia odbioru, 2) art. 80 § 1 u.p.e.a. przez przyjęcie, że poinformowanie organu pierwszej instancji przez bank o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową oznacza, że na dzień dokonania zajęcia, to ten bank prowadził rachunek bankowy dla zobowiązanego, podczas gdy bank ten nie prowadzi rachunku bankowego zobowiązanego, 3) art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez przyjęcie, że zajęcie rachunków bankowych nie było uciążliwe dla zobowiązanego, a w związku z tym dokonana przez organ egzekucyjny czynność nie nastąpiła przy zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, podczas gdy skutkiem działania organu zobowiązany stanie się niewypłacalny z uwagi na pozbawienie możliwości bieżącego regulowania zobowiązań, pozbawiony jednocześnie środków do życia, a zatem jest to niewątpliwie działanie uciążliwe dla zobowiązanego. W uzasadnieniu skargi zobowiązany zaprzeczył temu, że odpisy tytułów wykonawczych zostały mu doręczone w dniu 25 sierpnia 2022 r. i temu, że w aktach znajduje się stosowne ZPO. Zobowiązany podniósł, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego brak rachunku bankowego w banku, do którego skierowano zajęcie, rzekomo nie ma żadnego wpływu na prawidłowość dokonanych czynności, ani dlaczego zastosowany środek nie jest uciążliwy. W ocenie zobowiązanego ciężar wskazania alternatywnego składnika majątku, z którego można byłoby prowadzić skuteczną egzekucję, spoczywa na organie jako bardziej kompetentnym, który powinien poczynić w tym zakresie poszukiwania. Skoro jednak ten alternatywny składnik majątku mógł być wskazany, to znaczy, że nie było konieczności zajęcia rachunków bankowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, bo jej przedmiotem było postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służyło zażalenie (art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Kierunek rozstrzygnięcia obydwu organów jawi się jako trafny, zaś zarzuty skargi Strona 2 z 4 Sygn. akt lII SA/Kr 919/24 Ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to: w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję: z rachunków bankowych (art. 1a ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, dalej: "u.p.e.a."). Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (art. 54 § 1-5 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu (art. 80 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 u.p.e.a.). Przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. (k. 22 a.a.). Zawiadomienie o zajęciu doręczono bankowi w dniu 30 listopada 2023 r. (k. 20 a.a.), a odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono zobowiązanemu w dniu 21 grudnia 2023 r. (k. 19 a.a.). W ramach kontroli sądowej nie stwierdzono naruszenia przepisów rozdziału 4 działu II u.p.e.a. ("Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych" - art. 80-88 u.p.e.a.). Strona 3 z 4 Sygn. akt III SA/Kr 919/24 W odniesieniu do pierwszego zarzutu skargi należy wskazać, że w świetle art. 80 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie ma obowiązku każdorazowego doręczania odpisu tytułu wykonawczego przy zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. W niniejszej sprawie odpis tytułu wykonawczego został doręczony w dniu 25 sierpnia 2022 r. (k. 4 a.a.), a niepamięć zobowiązanego w tym zakresie pozbawiona jest znaczenia prawnego. Poza tym doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną i dlatego nie podlega zaskarżeniu skargą na czynność egzekucyjną. W odniesieniu do drugiego zarzutu skargi należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż [...] S.A. prowadzi rachunek bankowy zobowiązanego (k. 23-24 a.a.). W tym zakresie argumentacja zobowiązanego jest niespójna, skoro z jednej strony zaprzecza on temu, że ów bank prowadzi jego rachunek bankowy, a jednocześnie twierdzi, że czynność egzekucyjna wywołuje względem niego negatywne skutki (narusza przewidzianą w art. 7 § 2 u.p.e.a. zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego). W odniesieniu do trzeciego zarzutu skargi należy wskazać, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, iż zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe. Przepisy u.p.e.a. nie wskazują, które środki egzekucyjne są mniej lub bardziej uciążliwe, jednakże - w świetle tych przepisów - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, albowiem sprowadza się do ograniczenia w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji, zaś sam rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1462/07). W doktrynie przyjmuje się, że kolejność, w jakiej art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, bo są one uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego. Argumentacja zobowiązanego nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, skoro ani w toku kontrolowanego postępowania, ani w postępowaniu sądowoadmini-stracyjnym nie wykazał on, aby dla wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym można byłoby zastosować skuteczny, a zarazem mniej uciążliwy dla niego środek egzekucyjny, a to w szczególności egzekucję "z pieniędzy", "z wynagrodzenia za pracę" czy "ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego". W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Strona 4 z 4