III SA/Kr 920/10
WyrokWSA w Krakowie2010-12-07
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Dorota Dąbek, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymeldowanie osoby z pobytu stałego może nastąpić bez prawidłowego ustalenia zamiaru stałego zamieszkiwania oraz z naruszeniem prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wymeldowanie osoby z pobytu stałego wymaga prawidłowego ustalenia, że osoba ta faktycznie opuściła miejsce swojego pobytu w sposób trwały i dobrowolny oraz że organy administracyjne muszą zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, w tym możliwość wypowiedzenia się co do dowodów. W niniejszej sprawie naruszenie tych zasad skutkowało uchyleniem decyzji wymeldowującej.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa zwróciła się o wymeldowanie C. R. z lokalu, wskazując, że nie zamieszkuje ona tam i nie ustalono jej miejsca pobytu. Prezydent Miasta wydał decyzję o wymeldowaniu, którą utrzymał Wojewoda. Przedstawiciel C. R. kwestionował decyzję, podnosząc brak ustalenia zamiaru stałego zamieszkiwania oraz naruszenia proceduralne. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody i Prezydenta Miasta.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, oraz przyznał koszty zastępstwa procesowego przedstawicielowi osoby nieobecnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi C. R. na decyzję Wojewody z dnia 31 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz K. F. – przedstawiciela dla osoby nieobecnej kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych).
wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2010r.
Pismem z dnia 28 maja 2009r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w K. zwróciła się do Urzędu Miasta z wnioskiem o wymeldowanie M. R., jej syna O. P. oraz C. R. z lokalu położonego w K. os. B. Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" podniosła, iż wyrokiem z dnia 14 czerwca 2005r. sąd orzekł eksmisję M. R. i nakazał jej opuszczenie w/w lokalu, jednak do tej pory nie przekazała ona przedmiotowego lokalu Spółdzielni. Spółdzielnia Mieszkaniowa stwierdziła, iż M. R., jej syn O. P. oraz C. R. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkują, a ponadto M. R. co najmniej od roku bezprawnie podnajmuje w/w lokal R. S. Z posiadanych przez Spółdzielnię informacji wynika, że M. R. wraz z synem przebywa zagranicą. Spółdzielnia nie posiada natomiast informacji na temat aktualnego miejsca pobytu M. R., jej syna O. P. oraz jej matki C. R.
W dniu 3 czerwca 2009r. Prezydent Miasta wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania C. R. z lokalu nr [...] przy os. B w K.
Pismem z dnia 20 sierpnia 2009r. Prezydent Miasta zwrócił się do Sądu Rejonowego o wyznaczenie dla C. R. przedstawiciela dla osoby nieobecnej w trybie art. 34 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezydent Miasta wyjaśnił, iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzono, iż C. R. nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, a pomimo wystąpienia do organów Policji i Krajowego Rejestru Karnego, nie ustalono jej miejsca pobytu.
Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy ustanowił dla C. R. przedstawiciela w osobie K. F.
Pismem z dnia 4 marca 2010r. K. F. wniosła o wydanie decyzji o odmowie wymeldowania C. R. z pobytu stałego w lokalu położonym przy oś. B nr [...] w K. K. F. wskazała, iż zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Tym samym dla uznania za zasadne wymeldowania określonej osoby z pobytu stałego niezbędnym jest jednoznaczne ustalenie, że określona osoba nie tylko nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, ale także, że osoba ta nie ma zamiaru stałego przebywania w określonym lokalu. K. F. stwierdziła, że nie zaistniały przesłanki do wymeldowania C. R. z pobytu stałego, gdyż zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że nie ma ona zamiaru stałego przebywania we wskazanym lokalu. K. F. uważa, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika natomiast wręcz przeciwny wniosek, a mianowicie, że niezamieszkiwanie przez C. R. w tym lokalu ma charakter jedynie czasowy i przypadkowy. Zdaniem K. F., zamiar stałego zamieszkiwania C. R. we wspomnianym lokalu wynika pośrednio z okoliczności, że zamieszkiwała w nim wraz z krewną – M. R. i z pewnością jedynie na czas jej nieobecności opuściła lokal. Skoro zatem zachowanie M. R. (zawarcie umowy podnajmu przedmiotowego lokalu i pozostawienie w nim swoich rzeczy) dowodzi, że nie zamierzała wyzbywać się uprawnień do lokalu to, w opinii K. F., także C. R. zamierzała powrócić do tego lokalu. K. F. zauważyła przy tym również, że opuszczenie lokalu przez C. R. mogło mieć związek ze sprawą karną, która toczyła się przeciwko niej, co dowodzi tylko, że nie miała zamiaru definitywnego opuszczenia lokalu i zmiany miejsca stałego pobytu, a w lokalu nie zamieszkuje jedynie z uwagi na czasowe i przejściowe problemy osobiste.
Decyzją z dnia [...] 2010r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu C. R. z pobytu stałego w lokalu przy os. B w K. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego i na podstawie zebranych dokumentów organ I instancji ustalił, iż C. R. nie zamieszkuje i nie przebywa w w/w lokalu. Zdaniem organu I instancji, potwierdza to przeprowadzony przez funkcjonariuszy Policji wywiad posesoryjny oraz zeznania świadków: J. M. (obecnej lokatorki mieszkania przy os. B w K.) oraz S. S. (sąsiadki), które potwierdziły fakt niezamieszkiwania C. R. w przedmiotowym lokalu.
Odnosząc się do argumentów podniesionych przez przedstawiciela C. R. w piśmie z dnia 4 marca 2010r. Prezydent Miasta wyjaśnił, iż z definicji zamieszczonej w treści art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem, jak również mieć wolę stałego w nim przebywania co jest równoznaczne z koncentracją spraw życiowych. Miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję itp. Zatem o zamiarze pobytu nie decyduje jedynie przypuszczalne oświadczenie osoby meldowanej, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar osoby, której obowiązek meldunkowy dotyczy, tj. miejsce skoncentrowania najważniejszych spraw życiowych, częstotliwość pobytu w miejscu stałego zameldowania wraz z powodami, dla których tam bywa.
Odnosząc się z kolei do zarzutów dotyczących nieustalenia własności rzeczy, które znajdują się w przedmiotowej nieruchomości organ I instancji wyjaśnił, że pozostawienie rzeczy w lokalu, które nie nadają się do użytku, bądź nie są potrzebne w miejscu faktycznego przebywania osoby, nie świadczą o istnieniu jej związku z lokalem i nie stanowią ujemnej przesłanki do dokonania wymeldowania w przypadku istnienia faktów, od których ustawa uzależnia możliwość dokonania wymeldowania. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż informacje uzyskane od obecnego lokatora mieszkania przy os. B w K., przesłuchanego pod odpowiedzialnością karną wynikającą z art. 233 Kodeksu karnego, dają podstawę do przyjęcia za wiarygodne, że w przedmiotowej nieruchomości nie ma żadnych rzeczy, które należałyby do C. R., a jedynie do jej córki R. R.
Zdaniem organu I instancji, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, z zachowaniem zasad procedury administracyjnej. Z zebranego materiału dowodowego bezspornie wynika, że C. R. opuściła lokal przy os. B w K. w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i obecnie nie przebywa w nim, co jest warunkiem wymeldowania z pobytu stałego. Organ I instancji podkreślił, iż pomimo wielokrotnych wezwań, C. R. nie stawiała się oraz nie przesłała na adres Urzędu Miasta stosownych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie.
W świetle powyższego Prezydent Miasta uznał zatem, iż C. R. opuściła przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały, koncentrując swoje centrum życiowe poza miejscem stałego pobytu i nie dopełniając obowiązku meldunkowego. Zdaniem organu I instancji, dalsze utrzymanie zameldowania C. R. w nieruchomości położonej przy os. B w K. byłoby wyłącznie fikcją meldunkową – stanem niezgodnym z faktycznym miejscem pobytu. Organ I instancji podkreślił przy tym, iż zameldowanie jest tylko i wyłącznie potwierdzeniem faktu zamieszkiwania. Przepisy ustawy nie przewidują bowiem sytuacji "utrzymania zameldowania", jeżeli nie ma faktycznego przebywania w lokalu.
Podsumowując organ I instancji stwierdził, iż w obecnym stanie faktycznym C. R. nie zamieszkuje w lokalu przy os. B w K., a zatem pozostawienie jej zameldowania na pobyt stały w tym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową, a zadaniem organu administracji publicznej właściwego w sprawach meldunkowych jest ochrona ewidencji ludności oraz likwidacja fikcji meldunkowych polegających na rozbieżnościach stanu ewidencji ze stanem faktycznym. Równocześnie Prezydent Miasta wyjaśnił, iż fakt zameldowania czy też wymeldowania nie oznacza nabycia bądź utraty prawa do danego lokalu w rozumieniu cywilnoprawnym. Zameldowanie w lokalu jest bowiem odzwierciedleniem pobytu w tym lokalu. W rozpatrywanej sprawie C. R. opuściła przedmiotowy lokal, w którym figuruje jako zameldowana na pobyt stały, a zatem zdaniem organu I instancji, została spełniona przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkująca jej wymeldowanie z pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. F. – przedstawiciel C. R., domagając się jej zmiany lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji organu I instancji K. F. zarzuciła naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyjaśnieniu przez organ I instancji podstawy prawnej decyzji, a w szczególności braku wyjaśnienia jakie względy umożliwiają jego zdaniem wymeldowanie C. R. z pobytu stałego w lokalu przy os. B w K., skoro postępowanie dowodowe nie wykazało jej zamiaru zmiany miejsca stałego pobytu, a w konsekwencji ograniczenie możliwości obrony praw strony w postępowaniu administracyjnym, a to z uwagi na utrudnienie polemiki ze stanowiskiem organu I instancji. Kolejny podniesiony przez K. F. zarzut dotyczył naruszenia art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez jego niezastosowanie pomimo, iż treść zeznań świadków nie dostarczyła podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu C. R. K. F. zarzuciła również organowi I instancji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez wydanie decyzji pomimo braku podstaw, w szczególności pomimo, że samo niezamieszkiwanie w lokalu nie przesądza o zamiarze zmiany stałego miejsca pobytu i pomimo, że nie sposób przyjąć, że C. R. opuściła lokal w sposób dobrowolny. Ostatni podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczył naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że już samo niezamieszkiwanie w lokalu jest wystarczające do wydania decyzji o wymeldowaniu (pomimo braku ustaleń w kwestii istnienia zamiaru stałego zamieszkiwania).
Decyzją z dnia 31 maja 2010r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.), Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. nr [...]. Organ II instancji wskazał, iż fakt niezamieszkiwania C. R. w lokalu przy os. B w K. potwierdziła kontrola dyscypliny meldunkowej przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji. Ustalono wówczas, iż C. R. w przedmiotowym lokalu nie mieszka od kilku lat. Z kolei słuchana przed organem I instancji w charakterze świadka J. M. – mieszkanka lokalu nr [...] przy os. B w K. oświadczyła, że osobiście zna M. R. i C. R. Wyjaśniła również, iż w przedmiotowym lokalu nie ma rzeczy należących do C. R., a pozostały jedynie rzeczy należące do jej córki M. R. Organ II instancji stwierdził również, iż z informacji z Krajowego Rejestru Karnego dotyczącej C. R. wynika, iż postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 6 listopada 2007r., sygn. akt [...] jest ona poszukiwana listem gończym.
Wojewoda wskazał, iż przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O takim pobycie C. R. w lokalu przy os. B w K., zdaniem organu odwoławczego, mówić nie można. Opuszczając przedmiotowy lokal C. R. nie wykonała ciążącego na niej obowiązku wymeldowania się z tego lokalu, do czego zobowiązywał ją przepis art. 15 ust. 1 cyt. wyżej ustawy i dlatego organ administracji publicznej obowiązany był wydać decyzję orzekającą o jej wymeldowaniu z powyższego adresu. Organ II instancji wyjaśnił, iż zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod tym adresem (art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy). Skoro zatem C. R. opuściła miejsce pobytu stałego, koncentrując swoje sprawy życiowe w innym miejscu, to pozostawienie jej zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby niezgodne z prawem.
W odniesieniu do zarzutu podniesionego w odwołaniu, a dotyczącego naruszenia przez organ prowadzący postępowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności dowodach osobistych Wojewoda stwierdził, iż są one bezzasadne, bowiem organ I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił podstawę prawną przedmiotowej decyzji. Biorąc pod uwagę, że C. R. zabrała wszystkie rzeczy z lokalu przy os. B w K. oraz okoliczności opuszczenia przez nią przedmiotowego lokalu (list gończy) można, zdaniem Wojewody, zasadnie twierdzić, że C. R. powyższy lokal opuściła w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. dobrowolnie i w sposób trwały.
Pismem z dnia 12 lipca 2010r. K. F. wniosła w imieniu C. R. skargę na powyższą decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, domagając się ich uchylenia. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję pomimo nierozpoznania istoty sprawy administracyjnej – zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zarzuciła również naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie pomimo uzasadnionych ku temu podstaw. Zdaniem przedstawiciela skarżącej zostały także naruszone art. 107 § 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niewyjaśnienie przez organ II instancji podstawy prawnej decyzji, w szczególności poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji – niewyjaśnienie jakie względy przemawiają za przyjęciem przez organ II instancji bezzasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu, a w konsekwencji ograniczenie możliwości obrony praw strony w postępowaniu administracyjnym, a to z uwagi na utrudnienie polemiki ze stanowiskiem organu II instancji. Ostatni podniesiony przez stronę skarżącą zarzut dotyczył naruszenia art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że samo niezamieszkiwanie w lokalu jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego – przesądza o "opuszczeniu" miejsca stałego pobytu w rozumieniu tegoż przepisu, a to pomimo istnienia podniesionych już okoliczności świadczących o zamiarze C. R. stałego zamieszkiwania we wskazanym lokalu.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca stwierdziła, iż Wojewoda nie tylko powielił merytorycznie niezasadne stanowisko Prezydenta Miasta, lecz przede wszystkim w ogóle nie rozpoznał zarzutów podniesionych w odwołaniu, tj. nie rozpoznał istoty sprawy administracyjnej, czego wyrazem jest treść uzasadnienia decyzji organu II instancji stanowiące jedynie streszczenie przebiegu postępowania administracyjnego oraz cytowanie treści przepisów. Ponadto organ II instancji nie poczynił własnych ustaleń faktycznych, a jedynie powielił (po części dowolne) ustalenia organu I instancji. Jest tak choćby w odniesieniu do rzeczy, przedmiotów, znajdujących się we wskazanym lokalu. Organ I instancji na podstawie twierdzenia obecnego najemcy – J. M. przyjmuje bowiem, że w lokalu nie znajdują się rzeczy C. R. Jednak zdaniem K. F., same zeznania najemcy są w tym przedmiocie niewystarczające, ponieważ J. M. nie tylko jest zainteresowana wymeldowaniem C. R., ale może jedynie przypuszczać, że w lokalu nie znajdują się rzeczy należące do skarżącej. Świadek nie ma bowiem wiedzy o tym czy wspomniana sofa i lodówka stanowią własność skarżącej, czy jej córki M. R., a to z uwagi na fakt, że obydwie wymienione wspólnie zamieszkiwały w lokalu i rzeczy w nim pozostawione mogły należeć tak do każdej z nich z osobna, jak i być wspólne.
Ponadto strona skarżąca stwierdziła, iż organ I instancji całkowicie dowolnie przyjął, że pozostawione w lokalu rzeczy nie nadawały się do użytku i były niepotrzebne. Sama J. M. zeznała, że w lokalu pozostawiono sofę i lodówkę, które stanowią przecież wyposażenie tegoż lokalu, a zatem nie sposób twierdzić, że są bezużyteczne. Poza tym zdaniem K. F., pozostawienie tego podstawowego dla lokalu wyposażenia świadczy wprost o zamiarze dalszego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Tym samym organ II instancji, pomimo zarzutów odwołania, w żaden sposób nie zweryfikował stanowiska organu I instancji w tym zakresie, w szczególności nie przeprowadził oględzin mieszkania w celu stwierdzenia stanu wyposażenia i własności ruchomości tam się znajdujących.
Strona skarżąca stwierdziła również, iż organ II instancji w ogóle nie rozpoznał oraz nie odniósł się również do zarzutów odwołania świadczących o istnieniu zamiaru (woli) zamieszkiwania w lokalu, a związanych z zawarciem umowy podnajmu lokalu, ograniczając się jedynie do powielenia naruszenia organu I instancji. Zdaniem strony skarżącej, organy administracyjne obydwu instancji konsekwentnie bagatelizują tę okoliczność świadczącą o woli utrzymania przez C. R. statusu najemcy – posiadania, a tym samym możliwości dalszego zamieszkiwania w lokalu. K. F. wskazała, iż już w piśmie z dnia 4 marca 2010r. podnosiła, że zawarcie umowy podnajmu lokalu (nawet pomimo orzeczonej eksmisji) jest wyraźnym przejawem chęci utrzymania posiadania lokalu, a zatem chęci utrzymania władztwa – możliwości przebywania w tym lokalu. W konsekwencji doszło do wydania decyzji administracyjnej o wymeldowaniu C. R. z pobytu stałego jedynie na tej postawie, że osoba ta w lokalu nie zamieszkuje. Zdaniem strony skarżącej, zapatrywanie w tej kwestii organów I i II instancji stoi w oczywistej sprzeczności z art. 15 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które to przepisy nakazują przy podejmowaniu stosownej decyzji brać pod uwagę nie tylko element obiektywny w postaci zamieszkiwania (bądź nie) w lokalu, lecz również element subiektywny w postaci istnienia (bądź nie) zamiaru zmiany miejsca stałego pobytu. K. F. podniosła, iż wydanie decyzji o wymeldowaniu C. R. byłoby możliwe tylko przy jednoznacznym ustaleniu, że nie tylko nie zamieszkuje ona w lokalu, lecz również, że po jej stronie brak zamiaru stałego zamieszkiwania w lokalu, że doszło do "opuszczenia" lokalu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W opinii Wojewody, w niniejszej sprawie nastąpiło świadome, dobrowolne i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez C. R., w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sam fakt dobrowolnego opuszczenia lokalu ponad 5 lat temu oraz fakt, że C. R. nie starała się przez ten czas powrócić do przedmiotowego lokalu, a co więcej, unika do niego powrotu z powodu poszukiwania jej listem gończym, świadczy zdaniem organu II instancji o tym, że nie zamierza ona faktycznie do tego lokalu wracać. Pozostawienie zameldowania stanowiłoby w takiej sytuacji jedynie fikcję meldunkową, skoro zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Wojewoda stwierdził, iż nieuzasadnionym jest również powoływanie się przez przedstawiciela skarżącej na naruszenie przepisów proceduralnych, albowiem w sposób prawidłowy ocenił zebrany materiał dowody wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa.
Dokonując oceny niniejszej sprawy z uwzględnieniem treści powyższych przepisów Sąd uznał, iż skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że kwestię wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego reguluje art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei ust. 2 cyt artykułu stanowi, że jeżeli osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, wówczas organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania.
Aby więc organ gminy mógł wymeldować osobę z miejsca jej pobytu stałego lub czasowego konieczne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego celem ustalenia, że osoba ta faktycznie opuściła miejsce swojego pobytu, a opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Prowadząc postępowanie organ gminy winien kierować się przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.), a w szczególności jej art. 7 i art. 77 § 1, które stanowią, że organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W ocenie Sądu organy administracyjne prowadzące w niniejszej sprawie postępowanie nie zastosowały w sposób prawidłowy w/w przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż organy administracyjne I i II instancji nie wykorzystały wszystkich możliwości by ustalić miejsce pobytu skarżącej. W aktach administracyjnych sprawy na karcie 20 znajduje się protokół przesłuchania w charakterze świadka J. M. – obecnej lokatorki mieszkania przy os. B w K. Z zeznań J. M. wynika, że ma ona kontakt z córką skarżącej – M. R. oraz że jest w stanie podać dane konkubenta i ojca syna M. R. Organy administracyjne nie skorzystały z tej możliwości i nie podjęły żadnych prób skontaktowania się z M. R. lub jej konkubentem celem przesłuchania ich w charakterze świadków i ustalenia obecnego adresu skarżącej C. R.
W swoich decyzjach organy administracyjne stwierdziły, iż skarżąca opuściła lokal przy os. B w K. zabierając wszystkie swoje rzeczy. Ustalenia te organy oparły jednak tylko na zeznaniach J. M. i nie podjęły żadnych czynności w celu ich zweryfikowania. W ocenie Sądu, oparcie ustaleń na zeznaniach najemczyni przedmiotowego lokalu nie jest prawidłowe, gdyż jest ona zainteresowana w wymeldowaniu skarżącej z tego lokalu. Dlatego też organy winny były przeprowadzić oględziny lokalu przy os. B w K. celem ustalenia, czy znajdują się w nim rzeczy osobiste skarżącej.
Zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania polega m.in. na umożliwieniu jej wzięcia udziału w przesłuchaniu świadków. Zostało to sprecyzowane w art. 79 k.p.a., który w § 1 stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Z kolei w § 2 w/w przepisu stwierdzono, że strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Organ I instancji uchybił temu obowiązkowi i naruszył prawo skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie zawiadomił jej o terminach przesłuchania świadków: J. M. i S. S. Wezwania do stawienia się na przesłuchanie zostały doręczone jedynie świadkom (k. 18 i k. 21 akt administracyjnych). O miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków nie zawiadomiono również drugiej strony postępowania, tj. Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w K.
Należy zatem stwierdzić, że organy administracyjne obu instancji nie ustaliły w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy stanu faktycznego oraz nie zgromadziły i nie oceniły w sposób prawidłowy zgromadzonego materiału dowodowego. Ponadto naruszyły prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji – jak w pkt I sentencji.
W oparciu o treść art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane – jak w pkt II wyroku.
O kosztach zastępstwa skarżącej przez przedstawiciela dla osoby nieobecnej orzeczono na podstawie § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. nr 27, poz. 197 z późn. zm.) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło