III SA/Kr 920/13

Kraków, dnia 28 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z. T., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Firma Transportowo Handlowa Z. T., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 maja 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2012 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 7.400 zł. Ponadto, w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek Z. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując, że wobec uiszczenia wpisu od skargi wniosek skarżącego dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych stał się bezprzedmiotowy. W uzasadnieniu odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, podniesiono, że wykazana przez skarżącego sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyjęcia, aby skarżący był uprawniony do skorzystania z tej formy pomocy Skarbu Państwa w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu ponownie zwrócił uwagę na swoją złą sytuację finansową, trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej, która jest nierentowna m.in. wskutek szeregu obciążeń o charakterze fiskalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez Z. T. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 października 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączonych na wezwanie referendarza sądowego dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną i córką. Należy do niego dom o powierzchni 305 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 0,4193 ha, budynek gospodarczy o powierzchni 70 m2, a także udział wynoszący 1/3 część w domu o powierzchni 54 m2 i działki o powierzchni 0,2567 ha. Nie ma zasobów pieniężnych. Z przedmiotów wartościowych posiada osiem samochodów ciężarowych służących do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. cztery ośmioletnie Mitsubishi [...], dwa sześcioletnie ciągniki siodłowe Iveco, dwie sześcioletnie naczepy Schwarzmuller. Konkubina i córka nie posiadają żadnych przedmiotów wartościowych. Określając stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego podał jedynie wynagrodzenie konkubiny w kwocie 1600 zł miesięcznie. Nadto skarżący wskazał, że z powodu długotrwałego kryzysu w transporcie poniósł w 2008 r. stratę w wysokości 260.214 zł, w 2009 r. stratę w wysokości 158.238 zł, w 2010 r. stratę w wysokości 5.349 zł, w 2011 r. stratę w wysokości 56.971 zł, w 2012 r. stratę w wysokości 124.859 zł, w 2013 r. od stycznia do lipca stratę w wysokości 21.414 zł. W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej o ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec stwierdzonego już postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. faktu uiszczenia wpisu od skargi, Sąd uznał rozpoznawanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych za bezprzedmiotowe. Możliwość skorzystania z pomocy Skarbu Państwa przez ustanowienie adwokata opłaconego z urzędu nie jest prawem absolutnym i automatycznym, a przyznana może być wyłącznie w sytuacji, gdy skarżący wykaże zasadność i potrzebę ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika prawnego, a także uprawdopodobni, że w razie odmowy takiej pomocy ze strony państwa, poniesienie związanych z tym wydatków stanowiłoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożone dokumenty nie dają podstaw dla uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W szczególności nieprzekonująco brzmią wyjaśnienia skarżącego, że gospodarstwo domowe, w którym pozostaje, składające się z trzech osób, utrzymywało się jedynie z dochodu konkubiny. Co więcej, skoro, jak podaje skarżący w sprzeciwie od postanowienia z dnia 18 października 2013 r., konkubina nie jest już zatrudniona w jego przedsiębiorstwie, domniemywać należy, że gospodarstwo domowe pozostało bez żadnego dochodu na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, co w świetle doświadczenia życiowego należy uznać za niewiarygodne. Jednocześnie skarżący nie wyjaśnia, w jaki sposób pokrywa straty generowane przez prowadzone przez niego przedsiębiorstwo transportowe. Wskazać przy tym należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W świetle powyższych okoliczności, należało uznać, że zaoferowany do oceny Sądu materiał na poparcie zasadności wniosku o ustanowienie adwokata dla skarżącego jest dalece niewystarczający dla przyjęcia, że w tym zakresie skarżący nie byłby w stanie ponieść wydatków, a ich ewentualne poniesienie odbyłoby się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym jego i jego rodziny. Uzasadnienia takiego nie może stanowić samo gołosłowne powołanie się na całkowity brak dochodów oraz wieloletnie straty w prowadzonej działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.