III SA/Kr 921/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając na jego rzecz radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. W złożonym dnia 3 listopada 2010 r. za pośrednictwem poczty (vide: koperta) na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. W zakresie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów poprzestał na odwołaniu się do wcześniej składanego wniosku. Tam zaś podawał, że należy do niego 90 metrowy dom w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha, nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając swoje starania wyjaśniał, że utrzymuje się z produktu rolnego a także podnosił, że jest obarczony kredytami oraz pożyczkami pozaciąganymi w bankach i u osób prywatnych, których nie spłaca. Z uwagi na fakt, że z przedstawionych przez organ wraz ze skargą akt administracyjnych wynikało, że do skarżącego należą dwie nieruchomości (w tym jedna stanowiąca gospodarstwo rolne po Z. B.), dwa domy o powierzchni 100 i 110 m2 a także samochód m-ki Toyota oraz maszyny rolnicze zaś jego dochód szacować należy na 784,30 zł wezwano skarżącego o wyjaśnienie tych rozbieżności. W odpowiedzi skarżący zaprzeczył bo prócz 90 metrowego domu w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie i nieruchomości rolnej o powierzchni 0,58 ha miał inny majątek. Utrzymuje, że po zmarłej w 2004 r. Z. B. nie odziedziczył gospodarstwa rolnego. Wyjaśnił, że jeden z domów jest w budowie. Samochodu nie wykazywał w rubryce 7.2.2. bo mowa tam o przedmiotach wartościowych powyżej 3 tyś euro. Tymczasem należąca do niego od 1987 r. Toyota Corolla ma obecnie wartość złomu i potwierdza to załączane pismo Związku Lustracyjnego Spółdzielni Pracy z dnia 2.08.2010 r. na którego parkingu ten pojazd znajduje się od 1991 r. Twierdzi, że nie posiada wykazywanych maszyn rolniczych a tylko je użytkuje. Co się tyczy kwoty dochodu ustalonego w wywiadzie środowiskowym podnosi, że takiego nie podawał. Nie otrzymał od ubezpieczyciela odszkodowania bo nie miał nic ubezpieczonego. W dalszym ciągu ma znaczne zadłużenie i boryka się z egzekucjami oraz windykacjami. Zdaniem skarżącego jego obecne zadłużenie szacować należy na ponad 1000000 zł. Z okazanych kopii pism windykacyjnych, zawiadomień o wszczęciu postępowań egzekucyjnych, nakazu zapłaty wynika jednak, że liczyć je należy na nieco ponad 50.000 zł. Za prąd płacił ostatnio ok. 9 zł miesięcznie (vide: kopie pokwitowań). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: W ślad za postanowieniem z dnia 10 września 2010 r. (k. 15-17) powtórzyć należy, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest kwestia przyznania przez organy zasiłku celowego. W podstawie prawnej decyzji powołane zostały m.in. odpowiednie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Nadto w postępowaniu sądowoadministracyjnym skargę opatrzono symbolem "6320" (vide: zarządzenie z 23.08.10 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji na podstawie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) jeśli nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami jest wystarczające do oceny sytuacji bytowej skarżącego i jego aktualnych możliwości płatniczych. Wyjaśnienia skarżącego mimo specyficznej formy narracji są w miarę spójne, częściowo korespondują ze składanymi wcześniej w innych sprawach i w takim samym stopniu znajdują potwierdzenie w treści odpowiednich dokumentów źródłowych. Wiary odmówić należało jedynie zaprzeczeniom skarżącego gdy chodzi o wysokość jego miesięcznych dochodów i stanu posiadania Skarżący podpisał bowiem aktualizację wywiadu środowiskowego gdzie określono wysokość i źródło jego dochodu oświadczając, że informacje te są zgodne z prawdą (vide k. 9v akt admin.). Poza tym dochód z gospodarstwa rolnego na takim poziomie odpowiada wskazaniom doświadczenia życiowego a także w pewnym sensie tłumaczy możliwość zaciągania przez skarżącego długów prywatnych. To zaś, że jest właścicielem dwóch nieruchomości w tym jako spadkobierca Z. B. w udziale 1/1 gruntów stanowiących gospodarstwo rolne wynika z zaświadczeń Wójta Gminy (vide: k. 7 i 8 akt admin.). Sprzeciwić się także należało bezkrytycznemu przyjmowaniu twierdzeń skarżącego o jego milionowym zadłużeniu. Okazane kopie pism z firm windykacyjnych, zawiadomienia komornicze o wszczęciu postępowań egzekucyjnych i wydany nakaz zapłaty pozwalają bowiem szacować zadłużenie skarżącego na nieco ponad 50.000 zł. Nieścisłości te pozostają jednak bez większego wpływu na zasadniczą ocenę aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Skarżącego trudno bowiem uznawać za osobę zamożną w potocznym tego słowa znaczeniu. Przy posiadanym zadłużeniu, prowadzonych egzekucjach i windykacjach nie jest on w stanie wygospodarować bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania środków potrzebnych na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że dochód nawet rzędu 784 zł miesięcznie pozwala tylko na skromne życie. Potwierdzeniem niskiego poziomu stopy życiowej skarżącego jest zresztą pośrednio wysokości rachunków jakie płaci za prąd. Zarazem pamiętać trzeba i o tej cześć wcześniejszych jego wyjaśnień w innych sprawach, gdzie podawał, że żyje z dnia na dzień, gazu nie ma, wodę czerpie z własnej studni, na nieczystości ma szambo a śmieci spala w piecu wykorzystując je jako opał. Problemu nie rozwiązuje także ewentualne zbycie samochodu. Zgodzić się bowiem należy, że 23 letni pojazd ma wartość złomu. Sprzedaż lub obciążenie nieruchomości gdzie mieszka, na których gospodarzy i z których się utrzymuje w celu zdobycia środków opłacenie pełnomocnika z wyboru godziłaby natomiast w podstawę egzystencji skarżącego. Mając to wszystko na uwadze a także pamiętając, że sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej obwarowane zostało przymusem adwokacko-radcowskim udzielono skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz radcę prawnego, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.