III SA/Kr 922/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Elżbieta Kremer ( spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata – M. B. Kancelaria Adwokacka K., ul. [...] koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązujące w dniu orzekania o tych opłatach, a nadto kwotę 15,- złotych (słownie: piętnaście złotych) z tytułu pozostałych wydatków. Wojewoda [...] decyzja z dnia 12 maja 2006r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2006r. znak [...] o wymeldowaniu z pobytu stałego M. S. z lokalu przy ale [...] w K. Wydanie powyższych decyzji poprzedziły następujące ustalenia faktyczne i prawne: Postępowanie o wymeldowanie M. S. zostało wszczęte na wniosek Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2005r., albowiem lokal mieszkalny przy alei [...] w K. jest lokalem służbowym pozostającym w zasobach Agencji. Przedmiotowy lokal został przydzielony jako kwatera stała decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 1988r. żołnierzowi zawodowemu R. C. Osobą uprawnioną do zamieszkania z R. C. była ówczesna żona M. C. R. C. dobrowolnie opuścił i przekazał lokal Wojskowej Agencji Mieszkaniowej protokołem w dniu [...] stycznia 2005r. R. C. wymeldował się z przedmiotowego lokalu, lecz pozostała zameldowana w nim M. S.. Jak wynika z akt sprawy i samych twierdzeń M. S., przedmiotowy lokal opuściła w latach 90 tych, od 1996r. zameldowana jest czasowo w B. Jak podaje skarżąca powodem opuszczenia lokalu mieszkalnego były konflikty z mężem, nadużywanie przez niego alkoholu, zamieszkanie w lokalu innej kobiety. W 2002r. został orzeczony rozwód stron, zmienione zamki w drzwiach i od tego czasu M. S. nie miała dostępu do lokalu. Jak podała skarżąca, przesłuchiwana jako strona, było to mieszkanie wojskowe, nie miała więc możliwości wniesienia sprawy do sądu o wpuszczenie do mieszkania. Po opuszczeniu lokalu nie ponosiła kosztów związanych z jego utrzymaniem, a po wymianie zamków nie posiadała kluczy i nie miała dostępu do lokalu. W dniu [...] września 2005r., a więc po wszczęciu postępowania o wymeldowanie, M. S. wystąpiła z wnioskiem do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o sprzedaż przedmiotowego lokalu, na co uzyskała odpowiedź odmowną. Po opuszczeniu lokalu mieszkalnego przez R. C., lokal ten decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r. został przydzielony żołnierzowi zawodowemu który w nim zamieszkuje. W takich okolicznościach stanu faktycznego, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] marca 2006r. znak [...], wydaną na postawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz.960/ orzekł o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego w K. przy alei [...]. W uzasadnieniu decyzji m.in. wskazano, że organ meldunkowy, nie bada uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, ani też nie bada w jaki sposób WAM dysponuje mieszkaniem. Mając na uwadze okoliczności stanu faktycznego podniesiono, że mieszkanie przy alei [...] w K. z całą pewnością od kilku lat nie jest stałym miejscem pobytu i centrum życiowym M. S., tym samym zostały spełnione przesłanki z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. S. W odwołaniu podała, że nie opuściła trwale spornego mieszkania i zawsze nosiła się z zamiarem powrotu do niego. Jednakże naganne zachowanie małżonka nie pozwoliło jej na powrót do tego mieszkania, a ponadto w mieszkaniu została zameldowana przyjaciółka męża. Podniosła, że Wojskowa Agencja Mieszkaniowa przejęła mieszkanie bez powiadomienia jej o tym, wiedząc, że jest zameldowana na pobyt stały. O tym, że lokal został przydzielony innej rodzime dowiedziała się w trakcie prowadzonego postępowania o wymeldowanie. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 12 maja 2006r. znak [...], wydaną na podstawie Ji art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przyjął za własne ustalenia organu I instancji, oraz podtrzymał dokonaną przez organ I instancji ocenę prawną. W konkluzji organ odwoławczy przyjął, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez M. S. nastąpiło w wyniku małżeńskiego konfliktu. Jednak bezspornym w sprawie jest, że odwołująca się w miejscu stałego pobytu nie mieszka od szeregu lat /świadczy to o trwałości opuszczenia/ i nie mając przez cały ten okres czasu dostępu do tego lokalu, nie podjęła żadnych działań na drodze prawnej, by do niego wejść i ponownie w nim zamieszkać, co jest to równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. m powyższą decyzję złożyła M. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła, że zostały naruszone jej prawa zagwarantowane w art.7, 8a, a szczególnie art.9 kpa. Podała, że przedmiotowa sprawa o wymeldowanie z pobytu stałego pozbawia ją mieszkania i w konsekwencji czyni ja osobą bezdomną. Podnosi, ze nadal posiada prawny przydział, albowiem mieszkanie zostało przydzielone b .mężowi wraz z rodziną. Syn zmarł, a ona mieszkała w tym mieszkaniu dopiero w sytuacji krytycznej wyszła czasowo z mieszkania pozostawiając w nim cały wspólny dobytek małżeński, w mieszkaniu nadal była kochanka męża, dlatego nie było możliwości wspólnego zamieszkania z nimi. Skarżąca podała, że była nieświadoma, że może zwrócić się do sądu, żaden z urzędników gdy rozpoczęło się postępowanie o tym jej nie poinformował. Podniosła, że WAM wnosząc podanie o wymeldowanie była w posiadaniu mieszkania, dając przydział na jej mieszkanie komuś innemu, przydzieliła ją jakimś obcym ludziom. Podała, że przez 9 miesięcy po opuszczeniu mieszkania przez byłego męża z którym nie ma żadnego kontaktu nie była o niczym informowana pomimo, że miejsce jej czasowego pobytu było WAM znane. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zdaniem Sądu nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został prawidłowo i jednoznacznie ustalony, natomiast ocena prawna tego stanu faktycznego dokonana przez organy administracyjne i skarżącego nie jest jednoznaczna. Podstawę prawną do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego stanowi art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle obowiązującego stanu prawnego jedyną przesłanką ustawową do wymeldowania osoby z pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. Natomiast w doktrynie i orzecznictwie dokonując wykładni powyższej przesłanki opuszczenia lokalu wskazano, że opuszczenie winno być trwałe i dobrowolne. Z kolei pojęcie dobrowolności opuszczenia lokalu było już przedmiotem licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i orzecznictwo jest w tym zakresie utrwalone. W wyroku NSA z dnia 18.04.2000r. sygn.akt V SA 1424/99 /LEX nr 792437 został zawarty pogląd, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu przepisu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W uzasadnieniu wyroku podano, że w orzecznictwie NSA ukształtowała się wykładnia art.15 ust.2 ustawy, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że sytuacja, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela, to o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. /por.wyroki NSA w sprawach sygn. akt IIISA 30/86, III SA 460/86, V SA 1413/95,VSA858/96/. Również w wyroku NSA z dnia 22.08.2000r. sygn. akt V SA 108/00 /LEX nr 499541 sąd wyraził pogląd, że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu, takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu. Jeżeli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu, organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie powinien zawiesić postępowanie w tej sprawie do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego. W wyroku NSA z dnia 12.04 2001r. sygn.akt V SA 3078/00 /LEX nr 7893II sąd jednoznacznie stwierdził, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolna zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W świetle powyższego stanu prawnego organy administracyjne prawidłowo przyjęły i oceniły, że w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka określona w art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniająca wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego M. S. z lokalu nr [...] przy alei [...] w K. Jeżeli nawet w dacie opuszczenia lokalu przez skarżącą tj. w połowie lat 90-tych nie można by wówczas jednoznacznie ocenić czy opuszczenie lokalu miało charakter czasowy, czy stały, to organy administracyjne orzekając o wymeldowaniu biorą pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji. A zatem wydając decyzję o wymeldowaniu w 2006r. organy administracyjne oceniają stan faktyczny na tą datę. A więc dla oceny tego stanu faktycznego, to jest oceny czy doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu niezwykle istotne są takie elementy jak: upływ czasu od opuszczenia lokalu w rozpoznawanej sprawie jest to okres dziesięcioletni, rozwód stron w sytuacji gdy tytuł prawny do lokalu nie był przedmiotem wspólności małżeńskiej, ale przysługiwał R. C., skarżąca była uprawniona tylko do zamieszkiwania z osobą posiadającą ten tytuł, natomiast sama nie posiadała i nie posiada tytułu prawnego do lokalu, wreszcie od 2002r. tj od chwili rozwodu brak kluczy i dostępu do przedmiotowego lokalu. Te elementy stanu faktycznego, które zaistniały już po opuszczeniu przedmiotowego lokalu przez skarżącą wskazują, że jej centrum życiowe zostało zlokalizowane w innym miejscu, niż utrzymywany adres zameldowania na pobyt stały. Stąd też w świetle powyższych okoliczności stanu faktycznego podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż w miejscu stałego zameldowania pozostawiła rzeczy będące przedmiotem majątku wspólnego nie ma prawnego znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Kwestie podziału i rozliczenia majątku wspólnego należą do byłych małżonków i ewentualnej drogi postępowania cywilnego, a nie do organów administracyjnych właściwych w sprawie ewidencji ludności. Bez zasadny jest również zarzut podniesiony przez skarżącą naruszenia przepisu art.9 kpa. Zasada udzielania informacji określona w art.9 kpa nakłada na organy administracyjne obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Z zasady tej nie wynika obowiązek informowania strony o wszelkich możliwych drogach prawnych służących do rozwiązania jej różnorodnych problemów. W szczególności zarzut, iż w przedmiotowym postępowaniu żaden z urzędników nie poinformował jej, o takim rodzaju sprawy jak naruszenie posiadania jest bezprzedmiotowy. Organ administracyjny właściwy w sprawie ewidencji ludności prowadząc postępowanie o wymeldowanie danej osoby zobowiązany jest jedynie ustalić, czy ewentualnie takie postępowanie się nie toczy. Gwoli ścisłości należy dodać, iż zgodnie z przepisem art.344 § 2 kodeksu cywilnego roszczenie o ochronę posiadania wygasa jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Oczywiście odrębnym zagadnieniem cywilnoprawnym jest ustalenie czy były spełnione przesłanki do wystąpienia z takim roszczeniem. Stąd też zarzut formułowany przez skarżącą, iż nie została przez organ poinformowana o takim rodzaju sprawy nie może być uwzględniony. Podnoszone przez skarżącą twierdzenie, że ma zamiar zamieszkać w przedmiotowym lokalu, w świetle ustalonego stanu faktycznego pozostaje gołosłownym twierdzeniem bez możliwości realizacji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.15J ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, póz. 12707 skargę oddalił.