III SA/Kr 923/11

Sygn. akt III SA/Kr 923/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner, Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.), NSA Grażyna Danielec, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 r., sprawy ze skargi J. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 27 czerwca 2011r. nr [...], w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Nr [...] Prezydent Miasta przyznał J. S. zasiłek stały od dnia 1 sierpnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Prezydent Miasta zmienił powyżej wymienioną decyzję z dnia [...] 2009 r., w ten sposób, że od dnia 1 maja 2011 r. świadczenie w formie zasiłku stałego skarżącemu J. S. nie przysługuje. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 2, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 5 oraz art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stwierdzając, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania, uchyleniu decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zdaniem organu skarżący nieracjonalnie gospodaruje posiadanymi środkami finansowymi poprzez nieroztropne używanie energii elektrycznej. Skarżący w swoim mieszkaniu posiada bojler elektryczny o pojemności 100 litrów, co powoduje konieczność opłacania bardzo wysokich rachunków za energię elektryczną, w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Pomimo wielokrotnych upomnień ze strony pracownika socjalnego oraz zaoferowania pomocy w nieodpłatnym pozyskaniu bojlera o pojemności 30 litrów, skarżący odmówił wymiany bojlera na mniejszy. W trakcie postępowania ustalono, że w miesiącu marcu skarżący dokonał opłat za energie elektryczną w wysokości 1095,26 zł, podczas gdy jego oficjalny dochód wynosił 444 zł, pomniejszony o potrącenie z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 20 zł miesięcznie. Zdaniem organu wskazuje to jednoznacznie na o, że skarżący mógł uzyskać dodatkowy dochód, o którym nie poinformował Ośrodka w wymaganym terminie. Nadto w dniu 13 kwietnia 2011 r. pracownicy socjalni, po uprzednim powiadomieniu skarżącego o zaplanowanej wizycie, udali się do jego miejsca zamieszkania, celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak skarżącego nie było w domu. Natomiast w trakcie przeprowadzonego w dniu 4 listopada 2011 r. wywiadu środowiskowego, skarżący odmówił pracownikowi socjalnemu udostępnienia drugiego pokoju w jego mieszkaniu. Takie zachowanie skarżącego zostało potraktowane przez organ, jako odmowa współpracy skarżącego z organem. Dodatkowo skarżący w dniach 17 i 31 stycznia 2011 r. podczas wizyt w Ośrodku oświadczył, że nie oczekuje żadnej pomocy finansowej z MOPS, gdyż jest to związane z przeprowadzaniem wywiadów środowiskowych w miejscu zamieszkania, czego on sobie nie życzy. W odwołaniu J. S. domagał się "anulowania" bardzo krzywdzącej dla niego decyzji, podnosząc, że jest chory, posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, w którym jest napisane, że jest niezdolny do pracy. Decyzją z dnia 27 czerwca 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji oraz podniósł, że skarżący nie współpracuje z organem należycie oraz wskazał, że strona musi mieć świadomość, że jeśli oczekuje pomocy od organów Państwa, to musi umożliwić pracownikom opieki społecznej należyte udokumentowanie swojej sytuacji osobistej i materialnej, gdyż bez tego rodzaju działań nie jest możliwe udzielenie jakiejkolwiek pomocy. Tymczasem pomimo prawidłowego powiadomienia skarżącego o planowanym wywiadzie środowiskowym, skarżącego nie było w mieszkaniu, co jednoznacznie świadczy o braku współpracy skarżącego z organem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. S. wniósł o przywrócenie mu zasiłku stałego w kwocie 444 zł miesięcznie, gdyż jest pozbawiony środków do minimalnej egzystencji, co powoduje, ze ma trudności z opłacaniem mediów za mieszkanie, nie wykupuje lekarstw i musi podejmować prace dorywcze, choć mu tego nie wolno, z uwagi na zły stan zdrowia. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały bądź mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też stanowią podstawę wznowienia postępowania. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Jednocześnie zgodnie z art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, choć zarzuty skargi są nieuzasadnione. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzje Prezydenta Miasta zmieniającą jego decyzję z dnia [...] 2009 r., w ten sposób, że od dnia 1 maja 2011 r. świadczenie w formie zasiłku stałego J. S. nie przysługuje. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, a w szczególności art. 106 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W sytuacji gdy decyzja wydana na niekorzyść strony stanie się ostateczna, dokonuje się weryfikacja lub odebranie praw nabytych przez stronę a jednocześnie naruszona zostaje zasada trwałości decyzji ostatecznych. Podkreślić należy, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 powołanej ustawy, którą zmieniono lub uchylono pierwotną decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej, ma charakter konstytutywny. Uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie nie może zatem nastąpić z mocą wsteczną. Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną może nastąpić jedynie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie przepis prawa to przewiduje. Przepis art. 106 ust. 5 ustawy takiej jednak regulacji nie zawiera. W przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 ustawy organ administracji wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc, czyli może kształtować nowy zakres uprawnień strony dopiero od momentu wydania swego rozstrzygnięcia, orzekając o utracie prawa lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia na przyszłość. (patrz wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 654/10 – wyrok dostępny na stronie internetowej: http//www.nsa,gov.pl) Przenosząc powyższe na grunt sprawy decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. mogła mieć jedynie charakter konstytutywny i jako taka zakresem mogła objąć jedynie wysokość świadczeń z tytułu zasiłku stałego w okresie po jej wydaniu, natomiast nie mogła, jak orzekły organy sięgnąć swoim zakresem do zasiłku pobranego już przez J. S. w okresie od 1 maja 2011 r., gdyż stanowi to naruszenie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że organy dokonały błędnej wykładni art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przez co dopuściły się naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, co z kolei uzasadnia na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji.