III SA/Kr 924/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście-Zachód w Krakowie Danuty Jantas sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2018r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne skargę oddala I. W dniu 14 listopada 2013 r. U. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem R. S., w którym – mimo pisemnego pouczenia - nie poinformowała organu o pobieraniu przez nią renty od dnia 1 maja 2013 r. Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy przyznał U. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem R. S. w kwocie 620 zł miesięcznie na okres od 1 września 2013 r. do 31 października 2017 r. Decyzja ta była następnie dwukrotnie zmieniana: decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] (zmieniono wysokość przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego w ten sposób, że: 1. w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. wynosiło ono 800 zł miesięcznie, 2. w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. wynosiło ono 1200 zł miesięcznie, 3. w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 października 2017 r. wynosiło ono 1300 zł miesięcznie) i decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] (zmieniono wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w ten sposób, że w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 października 2017 r. wynosiło ono 1406 zł miesięcznie). W dniu [...] 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy wydał decyzję nr [...], którą przyznał U. S. pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r. w związku z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na syna R. S. Decyzją z dnia [....] 2014 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy przyznał U. S. pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w związku z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na syna R. S. II. Postanowieniem z dnia [...] 2018 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy wznowił z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, postępowanie administracyjne zakończone decyzjami z dnia [...] 2013 r. nr [...], z dnia [...] 2014 r. nr [...] i z dnia [...] 2014 r. nr [...] wobec wyjścia na jaw okoliczności, że U. S. pobierała rentę i starając się o świadczenie pielęgnacyjne nie poinformowała o tym organu. Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy uchylił swoje decyzje z dnia [...] 2013 r. nr [...] (z późn. zm.), z dnia [...] 2014 r. nr [...] i z dnia [...] 2014 r. nr [...] oraz odmówił przyznania U. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem R. S. na okres od 1 września 2013 r. do 31 października 2017 r. oraz pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r. na syna R. S., a także pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 marca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. na syna R. S. Jako powód uchylenia wcześniejszych decyzji oraz odmowy przyznania U. S. świadczenia pielęgnacyjnego oraz pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji wskazał fakt pobierania przez nią od dnia 1 maja 2013 r. renty, o czym nie poinformowała organu składając w dniu 14 listopada 2013 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy U. S. opisała sytuację zdrowotną swoją oraz swojego syna oraz podniosła, że w momencie składania wniosków nie została poinformowana, że w przypadku pobierania przez nią renty nie przysługują jej środki finansowe na syna R. S. Decyzją z dnia 13 czerwca 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 413) oraz art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że zrealizowała się przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pobieranie bowiem przez odwołującą się w ww. okresie renty z ZUS - w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych - wpływa na jej prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. W związku ze stwierdzeniem istnienia tych nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, zaistniały - zdaniem Kolegium - podstawy do zweryfikowania i ponownej oceny wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia i pomocy ze strony Państwa. Kolegium stwierdziło, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że U. S. już od maja 2013 r., a więc także w okresie ubiegania się wnioskiem z dnia 14 listopada 2013 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, pobierała rentę z ZUS. Już wówczas zatem istniała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, uniemożliwiająca przyznanie jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium stwierdziło, że ustalenia te skutkują koniecznością uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] 2013 r. i wydaniem we wznowionym postępowaniu nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy tj. o odmowie przyznania U. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym R. S. Organ II instancji wskazał, że z podobnych przyczyn, we wznowionym postępowaniu uchylić należało decyzję z dnia 24 stycznia 2014 r. oraz decyzję z dnia 22 kwietnia 2014 r., przyznające pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji przyznając tę pomoc opierał się bowiem na swoich ustaleniach, że U. S. spełnia wszystkie wymogi z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Ujawnienie jednak wyżej wskazywanych nowych okoliczności, nieznanych organowi w dniu wydania tych decyzji, tj. faktu, otrzymywania przez U. S. renty z ZUS, zdaniem Kolegium, zmienia dotychczasową ocenę kwestii zmaterializowania się względem niej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a to wobec istnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a wymienionej wyżej ustawy. Kolegium stwierdziło, że skoro prawo to wówczas wnioskodawczyni nie przysługiwało, to nie przysługiwała jej także pomoc w ramach wskazanego wyżej programu rządowego. Kolegium uznało zatem, że stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadnie organ I instancji uchylił także obie te decyzje i orzekł co do istoty sprawy o odmowie przyznania pomocy finansowej. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się U. S. i pismem z dnia 23 lipca 2018 r. wniosła na nią skargę, w której przytoczyła treść art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz ponownie opisała swoją sytuację rodzinną i zdrowotną. Skarżąca podniosła, że jej syn nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki oraz odpowiednich leków. Skarżąca posiada częściową niezdolność do pracy, jednak z uwagi na niepełnosprawnego syna nie może podjąć żadnej pracy. Skarżąca wskazała, że kwota wypłacanej jej renty wynosi 880 zł i jest niewystarczająca do pokrycia podstawowych potrzeb życia codziennego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. skarżąca wyjaśniła, że zapoznała się z pouczeniem zawartym we wniosku, ale jej renta była czasowa, a ponadto w chwili podpisywania wniosku pozostawała w intensywnym leczeniu i przyjmowała silne leki, które powodowały niemożność prawidłowego odczytania pouczenia. Biorący udział w postępowaniu Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków- Śródmieście Zachód w Krakowie wniósł o oddalenie skargi z uwagi na treść art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd z urzędu stwierdza, że wyrokiem z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 642/18 Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie oddalił skargę U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją podjęto, było dotknięte wadliwością. W związku z tym, że ta instytucja procesowa stanowi odstępstwo od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), to wadliwość postępowania administracyjnego musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wskazane w przepisach prawa procesowego. W postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania, przedmiotem postępowania jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie wznowieniowe ma własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Jedną z obligatoryjnych podstaw wznowienia przewiduje przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...] 2018 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy wznowił z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie administracyjne zakończone decyzjami z dnia [...] 2013 r. nr [...], z dnia [...] 2014 r. nr [...] i z dnia [...] 2014 r. nr [...]. Powodem wznowienia postępowania było wyjście na jaw okoliczności, że skarżąca pobiera od dnia 1 maja 2013 r. rentę o czym nie poinformowała organu składając w dniu 14 listopada 2013 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 6 grudnia 2013 r., tj. w dniu wydania przez Burmistrza Miasta i Gminy decyzji nr [...]: "Art. 17. 5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego," Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych na k. 27 pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 stycznia 2018 r. nr [...], skarżącej przyznano rentę na okres od 1 maja 2013 r. do 30 września 2019 r. Oznacza to, że w momencie złożenia w dniu 14 listopada 2013 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca miała ustalone prawo do renty, a więc nie spełniała kryteriów do przyznania tego świadczenia. O fakcie tym skarżąca nie poinformowała organu I instancji. Ponadto razem z wnioskiem skarżąca złożyła oświadczenie, że nie ma ustalonego prawa do renty. Prawidłowo zatem organ ten uznał pobieranie przez skarżącą renty za nową okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia [...] 2013 r. nr [...] przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Prawidłowo również organ I instancji uchylił swoje decyzje z dnia [...] 2014 r. nr [...] i z dnia [...] 2014 r. nr [...] przyznające skarżącej pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Pomoc ta, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1741 z późn. zm.), była przyznawana osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2014 r., przyznane na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro skarżąca nie spełniała przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, to nie mogła również otrzymać pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczne zatem było uchylenie przez organ I instancji decyzji z dnia [...] 2014 r. nr [...] i z dnia [...] 2014 r. nr [...]. W związku z powyższym za prawidłową należy także uznać odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem R. oraz odmowę przyznania jej pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro bowiem skarżąca pobiera rentę to nie może być jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a tym samym także pomoc finansowa w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jej przyznanie jest możliwe dopiero po ustaleniu prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie znajdując zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł - jak w sentencji wyroku.