III SA/Kr 928/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa skargę oddala. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2015 r. poz. 114), stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Wójta Gminy z dnia [...] 2007 r. znak [...] w sprawie ustalenia na wniosek S. R. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że decyzją ostateczną z dnia [...] 2007 r. Wójt Gminy przyznał S. R., osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, bezterminowo od 1 grudnia 2007 r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Wójt wskazał, że 23 czerwca 2014 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynęła decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego informująca o pobieraniu przez S. R. dodatku pielęgnacyjnego. Ponadto ustalono, że dodatek pielęgnacyjny pobierany jest od 1 grudnia 1998 r. Wójt powołał się na treść art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podkreślił, że nie posiadał informacji o pobieranym przez S. R. dodatku pielęgnacyjnym. Wójt stwierdził, że po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] 2014 r. z uwagi na upływ pięcioletniego terminu określonego w art. 146 § 1 kpa (termin ten upłynął w dniu 27 grudnia 2012 r.) nie było możliwe uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] 2007 r. Dlatego wydano decyzję stwierdzającą wydanie kwestionowanej decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. R., zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 10 i art. 107 kpa poprzez przyjęcie, że istnieje możliwość stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej z dnia [...] 2007 r. bez konieczności wyjaśnienia przyczyn i okoliczności złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto odwołująca się zarzuciła naruszenie art. 16 i art. 32 i innych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że oba pobierane przez nią świadczenia były uzasadnione pogłębiającą się niesprawnością odwołującej się. Podkreśliła, że stan jej zdrowia w dacie składania wniosku potwierdzały dokumenty leczenia z końca 2007 r. Odwołująca się powołała się na wyroki sądów administracyjnych i podniosła, że zasiłek i dodatek były przez nią pobrane należnie, ponieważ odpowiadały stanowi jej zdrowia w dacie wydania decyzji, zaś wobec jej demencji, załamania oraz walki z rakiem nie była świadoma istnienia ograniczeń dotyczących tych dwóch świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 maja 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1 i art. 151 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że w dniu wydania decyzji o przyznaniu S. R. zasiłku pielęgnacyjnego organ nie posiadał informacji o pobieraniu przez nią dodatku pielęgnacyjnego, a więc ta okoliczność faktyczna nie była znana temu organowi, co stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Kolegium wskazało, że pięcioletni termin określony w art. 146 § 1 kpa powinien być liczony od daty doręczenia tej decyzji, którą wysłano 28 grudnia 2007 r. W ocenie Kolegium organ I instancji słusznie stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Wójta Gminy z dnia [...] 2007 r. oraz prawidłowo wskazał przyczynę, z powodu której nie uchylił tej decyzji. Organ II instancji uznał zarzuty odwołania za niezasadne, ponieważ składając w dniu 27 grudnia 2007 r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, S. R. w części II tego wniosku oświadczyła, że nie jest uprawnioną do dodatku pielęgnacyjnego, mimo że taki dodatek pobierała. Ponadto w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2007 r. zamieszczona została informacja, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Kolegium podkreśliło, że po uzyskaniu informacji, że S. R. od dnia 1 grudnia 1998 r. pobiera zasiłek pielęgnacyjny, organ był zobligowany do wznowienia postępowania w sprawie ustalenia jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W konsekwencji organ miał też obowiązek stwierdzić wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Wójta Gminy z dnia [...] 2007 r. w sprawie ustalenia S. R. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Skargę na decyzję SKO wniosła S. R., która powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie o sygn. akt [...], w którym orzeczono, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Dlatego, zdaniem skarżącej, decyzja SKO została wydana z naruszeniem art. 2 Konstytucji oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 kpa, a także art. 104, art. 107, art. 138 § pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1 i art. 151 § 2, art. 156 § 2 oraz art. 157 kpa poprzez: – nieuwzględnienie słusznego interesu strony i przyjęcie, że wskazane w odwołaniu przyczyny nie mogą skutkować zwolnieniem z obowiązku zwrotu pobranego świadczenia z powodu braku świadomości jego nienależności; – przyjęcie, że istnieje możliwość stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej z dnia [...] 2007 r. pomimo przyznania, że skarżąca cierpi na choroby, w tym długoletnią depresję, zanik pamięci oraz demencję. Skarżąca powołała się na dokumenty załączone do odwołania. Ponadto skarżąca zakwestionowała prawidłowość postępowania prowadzonego przez organy w trybie art. 157 kpa oraz zarzuciła naruszenie art. 16, art. 32 i innych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że oba pobierane przez nią świadczenia były uzasadnione z uwagi na stan zdrowia skarżącej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie zwrócić należy uwagę na dwie bardzo istotne, a równocześnie niesporne okoliczności ustalone w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego. Pierwsza z nich to przyznanie S. R. w dniu 27 grudnia 2007 r. przez Wójta Gminy zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie. Zasiłek ten przyznano bezterminowo od 1 grudnia 2007 r. W aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 27 grudnia 2007 r. W części II tego wniosku zatytułowanej "Oświadczenie służące ustaleniu uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego" zawarte jest m.in. oświadczenie następującej treści: "osoba, której wniosek dotyczy nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego". Skarżąca złożyła pod tym oświadczeniem swój podpis. Ponadto, wniosek zawiera pouczenie, z którego wyraźnie wynika, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego oraz na podstawie innych ustaw. Druga bezsporna okoliczność ustalona w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym to pobieranie przez S. R. dodatku pielęgnacyjnego. Informację o tym Wójt Gminy uzyskał 23 czerwca 2014 r., kiedy to do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynęła decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 20 marca 2014 r., z której wynikało, że skarżącej przysługuje dodatek pielęgnacyjny do pobieranej emerytury. Ponadto ustalono, że dodatek pielęgnacyjny pobierany jest od 1 grudnia 1998 r. Skoro więc Wójt Gminy w dacie wydawania decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego nie posiadał informacji o pobieranym przez S. R. dodatku pielęgnacyjnym, to zaistnienie tego rodzaju okoliczności należało uznać za opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa podstawę do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2007 r. znak [...]. Powołany przepis stanowi bowiem, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Pobieranie przez skarżącą dodatku pielęgnacyjnego niewątpliwie należało uznać za okoliczność istotną dla sprawy, ponieważ art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Dlatego, w ocenie Sądu, wydanie w dniu [...] 2014 r. postanowienia o wznowieniu postępowania było prawidłowe. Organy administracji obydwu instancji trafnie zauważyły, że z treści art. 146 § 1 kpa wynika, iż uchylenie decyzji z przyczyny określonej m. in. w art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W rozpatrywanym przypadku ten pięcioletni termin niewątpliwie upłynął, zatem nie było możliwe uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] 2007 r. i z tego powodu, stosownie do art. 151 § 2 kpa, wydano decyzję stwierdzającą wydanie kwestionowanej decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO była prawidłowa. Natomiast podniesione w skardze zarzuty były niezasadne i nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Pierwszy z zarzutów, powołujący się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 156 § 2 kpa, w ogóle nie dotyczy zaskarżonej decyzji, która nie została wydana w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, lecz w trybie wznowienia postępowania, a te dwa tryby stanowią odrębne od siebie procedury służące do nadzwyczajnej kontroli decyzji administracyjnych. Skoro zaś zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania, to nie można wobec niej skutecznie podnosić zarzutów naruszenia trybu przewidzianego dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Za niezasadne Sąd uznał tez zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7 kpa, a także art. 104, art. 107, art. 138 § pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1 i art. 151 § 2, art. 156 § 2 oraz art. 157 kpa). Jak bowiem wskazano wyżej, wszystkie istotne okoliczności zostały przez organy w sposób niebudzący wątpliwości ustalone, a z okoliczności tych wynikało, że ubiegając się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, skarżąca niezgodnie z prawdą oświadczyła, że nie pobiera dodatku pielęgnacyjnego. Wyjaśnić należy też, że stan zdrowia oraz choroby, na które cierpi skarżąca, nie uprawniały jej do równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, ponieważ przepisy prawa (art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych) wyraźnie wykluczają równoczesne wypłacanie tych dwóch świadczeń. Zatem po ustaleniu, że skarżąca pobierała te świadczenia równocześnie, organy były uprawnione i zobowiązane do wznowienia postępowania w zakończonego wydaniem decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2007 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Skoro zaś upłynął pięcioletni termin przewidziany w art. 151 § 2 kpa, to organy ograniczyły się do stwierdzenia wydania kwestionowanej decyzji z naruszeniem prawa. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu naruszenia przepisów postępowania ani naruszenia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.