III SA/Kr 929/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 21 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania wpisu w książeczce wojskowej posiadania stopnia oficerskiego postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką. Podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 2800 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą starszą a samego siebie postrzega jako osobę zniedołężniałą. Żona jest inwalidką I grupy. Skarżący powiada, że z uwagi na cukrzycę żona wymaga leczenia profilaktycznego, drogich lekarstw i odpowiedniej diety. Wezwany (vide: zarządzenie z dnia 12 marca 2010 r.) wyjaśnił, że mieszkanie w którym zamieszkuje stanowi własność wnuczki. Mimo wyraźnej prośby skarżący nie określił wysokości miesięcznych wydatków związanych w utrzymaniem tego mieszkania poprzestając na oświadczeniu, że te rozlicza z wnuczką po połowie. Skarżący nie określił także wysokości miesięcznych wydatków na leczenie i wykup lekarstw podając w sposób ogólnikowy, że profilaktyka leczenia jest kosztowna a wiek i bóle reumatyczne wymuszają zażywanie drogich leków. Z przedłożonych kopii odcinków emerytury i rent wynika, że w miesiącu lutym skarżący otrzymał do wypłaty 2101 zł netto a jego żona 764 zł netto. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m.in. ustanowienie radcy prawnego (art. 245 §3 ppsa) o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała. W realiach niniejszej sprawy skarżący mimo wyraźnej prośby nie określił ani wysokości miesięcznych wydatków związanych w utrzymaniem mieszkania ani wysokości miesięcznych wydatków na leczenie i wykup lekarstw poprzestając na ogólnikowych wyjaśnieniach. Podkreślenia przy tym wymaga, że z uwagi na podeszły wiek skarżącego wymagano przytoczenia tylko najbardziej podstawowych danych w oparciu o które można by ustalić na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania jego rodziny i czy rzeczywiście opłacenie przez skarżącego radcy prawnego z wyboru może wiązać się z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (por. post. WSA w Warszawie z 12 czerwca 2006 r. III SA/Wa 967/Wa oraz post. WSA w Warszawie z 4 października 2006 r. III SA/Wa 604/06). Nie jest to bowiem tak oczywiste jak skarżący zakłada. Zestawiając wysokość opłat za czynności radcy prawnego przewidywanych w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) z kwotą 2976 zł netto miesięcznych dochodów dwuosobowego gospodarstwa skarżącego trudno bronić poglądu, że są to wydatki których poniesienie odbędzie się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego dla skarżącego lub jego rodziny. Po pierwsze opłaty te liczone nawet jako sześciokrotność stawki minimalnej (240x6=1440) nie przewyższają połowy miesięcznej kwoty dochodów netto gospodarstwa domowego wnioskodawcy (2976/2=1488). Po drugie, stałe miesięczne dochody wynoszące netto 2976 zł obiektywnie rzecz biorąc umożliwiają czynienie pewnych oszczędności, zwłaszcza gdy z relacji skarżącego nie wynika by obciążały go opłaty za mieszkanie a wydatki medialne pokrywa w połowie jego wnuczka. Skoro więc skarżący nie przytoczył żadnych danych w oparciu o które można by ustalić na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania zajmowanego mieszkania (że są one ponadprzeciętnie wysokie) i jak duże wydatki ponosi na wykup lekarstw, tym samym uniemożliwił ustalenie, czy wygospodarowanie środków na pełnomocnika z wyboru grozi skarżącemu i jego małżonce takim zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej, że nie będą w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tego względu brak było wystarczających podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Przypomnieć też trzeba, że prawo pomocy jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).