III SA/Kr 931/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2014 r. wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 kwietnia 2013 r. [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kruszywa naturalnego bez wymaganej prawem koncesji postanawia: wniosek oddalić. POSTANOWIENIE dnia 27 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2014 r. wniosku W. K. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 kwietnia 2013 r. [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kruszywa naturalnego bez wymaganej prawem koncesji postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W dniu 14 sierpnia 2012 r. Starosta wydał decyzję nr [...], w której ustalił dla skarżącego – W. K. opłatę eksploatacyjną w wysokości 77 988,20 zł za wydobywanie kruszywa naturalnego, bez wymaganej prawem koncesji, na terenie działki [...] w miejscowości W, gmina B, powiat [...], województwo [...]. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Na powyższą decyzje w dniu 1 lipca 2013 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , a następnie w dniu 1 października 2013 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata o d którego w dniu 18 listopada 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw . Zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2013 r. wezwano skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedstawienia w terminie do 7 dni od otrzymania wezwania dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego w postaci: - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami; - wyciągów z kont bankowych zarówno osobistych jak i firmowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan; - zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za rok 2012; - zeznania podatkowego skarżącego z tytułu podatku VAT, za ostatni miesiąc. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, skutkować będzie odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 10 grudnia 2013 r. W dniu 16 stycznia 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym wyjaśnił on, iż nie mógł odpowiedzieć na wezwanie w terminie, z uwagi na stan zdrowia. Skarżący przewidując, iż Sąd nie zwolni go z ponoszenia kosztów sądowych, wskazał że dokonał wpłaty tytułem wpisu sadowego i załączył dowód wpłaty. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu, z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wynika faktyczna sytuacja majątkowa skarżącego. Skarżący wzywany do uzupełnienia wniosku nie wykazał spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, nie przedstawił też wyciągów z kont bankowych zarówno osobistych , jak i firmowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecnego stanu, zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za rok 2012, ani też zeznania podatkowego skarżącego z tytułu podatku VAT, za ostatni miesiąc. Brak udzielenia odpowiedzi na wezwanie uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny sytuacji majątkowej skarżącego , a w konsekwencji brak jest podstaw do uznania , że skarżący może być uznany za osobę zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. Uzasadnienie W dniu [...] 2012 r. Starosta wydał decyzję nr [...], w której ustalił dla skarżącego W. K. opłatę eksploatacyjną w wysokości 77 988,20 zł za wydobywanie kruszywa naturalnego, bez wymaganej prawem koncesji, na terenie działki [...] w miejscowości W, gmina B, powiat [...], województwo [...]. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Na powyższą decyzję w dniu 1 lipca 2013 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , a w dniu 16 stycznia 2014 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, iż nie dysponuje kwotą 77 987,20 zł., a zgromadzenie takiej sumy wiązałoby się ze zbyciem nieruchomości albo zaciągnięciem kredytu. Skarżący posiada pięcioosobową rodzinę i nie ma takiej zdolności kredytowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (§4). Postanowienia, o których mowa w §3 i 4, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (§5). Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu prawnego ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji zgodnie z art. 61 § 3 ww. ustawy jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę - majątkową, a także niemajątkową - która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący podał okoliczności, które świadczą o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej. Skarżący wskazał, iż jego sytuacja majątkowa nie jest na tyle dobra, aby bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny mógł uiścić nałożoną karę. Ponadto skarżący podniósł, iż nie posiada zdolności kredytowej , aby ewentualnie zaciągnąć kredyt na spłatę ww. kary. Sąd wstrzymując wykonanie decyzji, miał na uwadze fakt, iż kwota 77 988,20 zł, jest kwotą znaczną i może stanowić duże obciążenie dla budżetu skarżącego, a konieczność wzięcia kredytu, na ten cel mogłaby spowodować dla skarżącego trudne do odwrócenia skutki. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie powołanych przepisów.