III SA/Kr 932/26
WyrokWSA w Krakowie2026-09-02
Skład orzekający: Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy mógł uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, zamiast uzupełnić materiał dowodowy w trybie art. 136 k.p.a.?Ratio decidendi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko wtedy, gdy naruszenie przepisów postępowania ma istotny wpływ na wynik sprawy i zakres koniecznych wyjaśnień jest na tyle szeroki, że nie może zostać uzupełniony w trybie art. 136 k.p.a. W niniejszej sprawie Kolegium nie wykazało, że braki materiału dowodowego wymagają ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji, zamiast uzupełnienia dowodów, wobec czego decyzja kasacyjna była przedwczesna i została uchylona.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. złożyła wniosek o zezwolenie na umieszczenie przyłącza sieci kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym ul. D. w Zakopanem. Organ pierwszej instancji odmówił zezwolenia, powołując się na ryzyko utraty gwarancji na roboty drogowe oraz zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Spółka wniosła sprzeciw od decyzji Kolegium, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów i brak należytego wyjaśnienia sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 3 czerwca 2026 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem wskazań sądu.Pełny tekst orzeczenia
|Dnia 2 września 2026 r. | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2026 r. sprzeciwu A Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu z dnia 3 czerwca 2026 r. znak: SKO-Dr.-4122-4/26 w przedmiocie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym przyłącza sieci kanalizacji sanitarnej uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 czerwca 2026 r. znak: SKO-Dr.-4122-4/26 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta Zakopane z 5 grudnia 2025 r. znak: WMNW.II.7230.1.222.2024, którą nie zezwolono spółce A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na umieszczenie w pasie drogowym drogi publicznej gminnej nr [...] - ul. D. w Z. (działka ewid. nr [...] oraz działka nr [...] obr. [...]) obiektu obcego, tj. przyłącza sieci kanalizacji sanitarnej do działki ewid. nr [...] obr. [...].
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:
A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, strona skarżąca) wystąpiła o wydanie zezwolenia na umieszczenie przyłącza sieci kanalizacji sanitarnej do działki ewidencyjnej nr [...] w pasie drogowym ulicy D. w Z., stanowiącej drogę publiczną o kategorii gminnej, której zarządcą jest Burmistrz Miasta Zakopane.
Organ I instancji powołując się na art. 39 ust. 1 i 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, wskazał że w przypadku urządzeń infrastruktury, o których mowa w art. 39 ust. 1a ww. ustawy przesłanką odmowy wydania zezwolenia na ich umieszczenie w pasie drogowym może być wyłącznie jedna z następujących okoliczności:
- umieszczenie urządzeń infrastruktury spowodowałoby zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego;
- umieszczenie urządzeń infrastruktury spowodowałoby naruszenie wymagań wynikających z przepisów odrębnych lub miałoby doprowadzić do utraty uprawnień z tytułu gwarancji lub rękojmi w zakresie budowy, przebudowy lub remontu drogi.
Organ wskazał, że w dniu 2 czerwca 2022 r. na podstawie protokołu końcowego odbioru drogowych robót budowlanych zakończono modernizację drogi ul. D. i wykonawca tych prac udzielił gwarancji na wykonane roboty budowlane na okres 60 miesięcy od dnia podpisania protokołu, tj. do 1 czerwca 2027 r., przy czym na wykonanie warstwy wiążącej i ścieralnej nawierzchni asfaltowej wykonawca udzielił gwarancji do dnia 1 czerwca 2028 r. Organ powołał się na dołączone do akt pismo Prezesa Zarządu - Dyrektora Naczelnego P. Spółka - Akcyjna w N. z dnia 04.02.2025 r., w którym stwierdzono, iż każda ingerencja w wykonane i objęte gwarancją roboty budowlane spowoduje utratę udzielonej gwarancji. Zatem przesłanki wynikające z przepisu art. 39 ust. 3 pkt 1 ustawy nie zostały spełnione, i na tej podstawie organ odmówił wyrażenia zgody na umieszczenie wnioskowanego przyłącza sieci kanalizacji sanitarnej.
W odwołaniu Spółka zarzuciła decyzji:
- naruszenie art. 7, art. 77, w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ I instancji należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia sprawy, a także niepełne i nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji,
- naruszenie art. 39 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1a i ust. 3 ustawy o drogach publicznych poprzez wydanie decyzji odmawiającej stronie umieszczenia przyłącza sieci kanalizacyjnej pomimo braku zaistnienia ustawowych przesłanek do takiej odmowy.
Odnosząc się do argumentu, jakoby uwzględnienie wniosku strony miało powodować ryzyko utraty gwarancji na roboty budowlane wykonane w ramach modernizacji drogi gminnej ul. D., Spółka wskazała, że twierdzenia organu w tym zakresie odnoszą się wyłącznie do doświadczenia zarządcy drogi, protokołu końcowego odbioru robót drogowych z dnia 2 czerwca 2022 r. oraz jednostronnego oświadczenia wykonawcy drogi z dnia 4 lutego 2025 r. Spółka zapewniła, że realizacja przyłącza w technologii przewiertu ślimakowego z uwagi na niską prędkość wiercenia oraz transportowanie na bieżąco urobku do komory startowej za pomocą ślimaka, daje gwarancję braku ingerencji w nawierzchnię drogi.
Odnosząc się do treści protokołu końcowego odbioru robót z dnia 2 czerwca 2022 r. i jednostronnego oświadczenia głównego wykonawcy robót z dnia 4 lutego 2025 r., na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji, zarzucono, ze nie zastępują one ani nie mogą modyfikować postanowień umowy o roboty budowlane z dnia 14 grudnia 2021 r. zawartej pomiędzy Gmina Zakopane, a spółką P. S.A. oraz zapisów dokumentu gwarancji z tej samej daty, udzielonej przez głównego wykonawcę robót.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 3 czerwca 2026 r. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że pomimo dwukrotnie już przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie - drugiego w następstwie decyzji kasatoryjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 26.02.2025 r. znak: SKO-Dr.-4122-11/25 - wydaną ponownie przez organ pierwszej instancji decyzję odmowną uznano za wadliwą i wydaną z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ odmówił wydania Spółce wnioskowanego zezwolenia przede wszystkim z uwagi na zagrożenie dla trwałości drogi, ryzyko utraty gwarancji oraz bezpieczeństwo ruchu – w tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, wydanie zezwolenia naruszałoby interes publiczny. Powołując treść przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889 ze zm. – dalej: ustawa) Kolegium wyjaśniło, że ogólny zakaz umieszczania w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - który organ I instancji przywołał w uzasadnieniu swojej decyzji - nie dotyczy m.in. urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, jeżeli tylko warunki techniczne i wymogi bezpieczeństwa na to pozwalają.
W treści art. 39 ust. 3 ustawy, przewidziano w drodze wyjątku, możliwość w szczególnie uzasadnionych wypadkach lokalizowania w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego za zezwoleniem właściwego zarządcy, przy czym w odniesieniu do urządzeń i infrastruktury, o których mowa w art. 39 ust. 1a ustawy, w tym m.in. urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów enumeratywnie wskazano przesłanki negatywne mogące uzasadnić odmowę wydania takiego zezwolenia.
Organ odwoławczy podkreślił po raz kolejny, że odmowa przez zarządcę drogi wydania zezwolenia na lokalizację tego typu urządzeń może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy ich umieszczenie spowodowałoby zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, względnie naruszenie wymagań wynikających z przepisów odrębnych lub miałoby doprowadzić do utraty uprawnień z tytułu gwarancji lub rękojmi w zakresie budowy, przebudowy lub remontu dróg.
Kolegium podkreśliło, że w uzasadnieniu swojej poprzedniej decyzji z dnia 26.02.2025 r. znak: SKO-Dr.-4122-11/25 organ odwoławczy wyraźnie wskazał, jakie okoliczności Burmistrz Miasta Zakopane winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W szczególności organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nie wykazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała którakolwiek z enumeratywnie wymienionych w art. 39 ust. 3 pkt 1 ustawy negatywnych przesłanek wydania wnioskowanego zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym urządzeń i infrastruktury, o których mowa w art. 39 ust. 1a ustawy, do których z całą pewnością zalicza się wymieniony w treści wniosku przyłącz kanalizacyjny, tj. nie wykazał, by umieszczenie wnioskowanego urządzenia / przyłącza sieci kanalizacyjnej spowodowało zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, naruszenie wymagań wynikających z przepisów odrębnych względnie miałoby doprowadzić do utraty uprawnień z tytułu gwarancji lub rękojmi w zakresie budowy, przebudowy lub remontu dróg. Organ I instancji w wydanej decyzji ponownie odwołuje się do szczególnie uzasadnionego przypadku wskazanego w treści art. 39 ust. 3 ustawy jako podstawy do odstępstwa od zakazu lokalizowania w pasie drogowym urządzeń obcych, konsekwentnie pomijając wyłączenie wskazane w pkt 1 tego przepisu, w którym przewidziano możliwość w szczególnie uzasadnionych wypadkach lokalizowania w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego za zezwoleniem właściwego zarządcy, przy czym w odniesieniu do urządzeń i infrastruktury, o których mowa w art. 39 ust. 1a ustawy, w tym m.in. urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów.
Podzielając w tym zakresie zarzuty odwołania -Kolegium wskazało, że wydając w niniejszej sprawie decyzję odmawiającą wydania zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym przyłącza kanalizacji sanitarnej, organ I instancji naruszył przepisy art. 6, art. 7, art. 80, i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Rozpatrując wniosek Spółki o wydanie zezwolenia na lokalizację ww. przyłącza w pasie drogowym ulicy D. w Z., Burmistrz Miasta Zakopane uznał, że w związku z wykonaną modernizacją drogi ul. D. w Zakopanem i obowiązującą bezwarunkową gwarancją w terminie do 01.06.2027 r., zgodnie z zapisami umowy o wykonanie drogowych robót budowlanych nr [...] z dnia 14.12.2021 r. zarządca drogi nie widzi możliwości posadowienia przedmiotowego przyłącza kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym drogi publicznej z uwagi na utratę gwarancji w przypadku naruszenia zmodernizowanych elementów drogowych. Tymczasem ze znajdującej się w aktach sprawy umowy o wykonanie robót budowlanych z dnia 14 grudnia 2021r. zawartej pomiędzy Gminą Miastem Zakopane, a spółką P. S.A. wynika, iż przedmiotem umowy były drogowe roboty budowlane polegające na remoncie drogi gminnej - ul. D. w Z. na odcinku km 0+000,00 - 0+333,00, w ramach zadania inwestycyjnego nr [...] " Modernizacja drogi gminnej ul. D." w Zakopanem. Burmistrz nie wykazał nigdzie, że modernizacją był objęty właśnie ten fragment ulicy D., na którym planowane jest wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej. Nie wynika to z żadnych materiałów zgromadzonych w aktach sprawy, a jest to bardzo istotne zważywszy na lokalizację przyłącza. Okoliczność ta wymaga nie budzącego wątpliwości ustalenia, iż projektowany przyłącz w ogóle znajduje się na odcinku ul. D. objętym modernizacją.
Natomiast w kwestii twierdzeń organu co do ryzyka utraty gwarancji na roboty budowlane wykonane w ramach modernizacji drogi ul. D., Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy nie wynika na czym opierają się te ustalenia, a także na jakiej podstawie organ I instancji stwierdził, że cyt.: "z uwagi na utratę gwarancji w przypadku naruszenia zmodernizowanych elementów drogowych". W protokole końcowym odbioru robót budowlanych sporządzonego w dniu 2 czerwca 2022 r., nie wskazano na żadne przypadki skutkujące utratą udzielonej gwarancji, a z pkt 20 protokołu, wynika, że: " Wykonawca udziela bezwarunkowej gwarancji na wykonane roboty budowlane na okres 60 miesięcy od dnia podpisania niniejszego protokołu tj. od dnia 2 czerwca 2022r. do dnia 1 czerwca 2027r. ’’. Dlatego Kolegium uznało za zasadny zarzut odwołania Spółki, że treść protokołu końcowego odbioru robót z dnia 2 czerwca 2022 r. i jednostronne oświadczenie głównego wykonawcy robót z 4 lutego 2025 r., na które powołuje się Burmistrz, nie mogą zastąpić, ani nie modyfikują postanowień umowy o roboty budowlane z dnia 14 grudnia 2021 r. zawartej pomiędzy Gminą Zakopane, a spółką P. S.A. ani zapisów dokumentu gwarancji z tej samej daty, udzielonej przez głównego wykonawcę robót. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że w przypadku naruszenia zmodernizowanych elementów drogowych w pasie drogowym drogi nastąpi utrata gwarancji, skoro nie znajduje to potwierdzenia w ww. dokumentach związanych ze zrealizowaną inwestycją drogową. Z powyższych powodów Kolegium stwierdziło, decyzja Burmistrza Miasta Zakopane została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego mającym wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 39 ust. 3 pkt 1 ustawy oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Z uwagi na zakres koniecznego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, organ odwoławczy nie wydał w niniejszej sprawie decyzji reformatoryjnej, ale decyzję kasatoryjną, przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie kasatoryjne jest podyktowane tym, że ewentualne zreformowanie rozstrzygnięcia organu I instancji wymagałoby m.in. określenia sposobu i miejsca umieszczenia urządzeń w pasie drogowym, co nie było przedmiotem postępowania wyjaśniającego w sprawie.
W związku z powyższym Kolegium wskazało, że w ramach ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy organ winien podjąć czynności zmierzające do zebrania kompletnego materiału dowodowego, umożliwiającego prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wydanie prawidłowej decyzji kończącej postępowania, uwzględniając przy tym wykładnię prawną i wskazania zawarte w niniejszej decyzji oraz mając na względzie fakt, że ewentualna ponowna decyzja odmowna organu oparta na tej samej argumentacji, co poprzednie rozstrzygnięcia wydane w sprawie, będzie zmuszała organ odwoławczy do rozważenia możliwości zastosowania innych instrumentów prawnych mających na celu zdyscyplinowanie organu niższego stopnia.
Od decyzji SKO w Nowym Sączu Spółka wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że organ I instancji wydając kolejną decyzję w sprawie w całości powielił uzasadnienie faktyczne i prawne zawarte w decyzji z dnia 3 grudnia 2024 r. i zlekceważył w sposób rażący wytyczne, co do dalszego procedowania zawarte w decyzji Kolegium z dnia 26 lutego 2025 r. Ponownie orzekając w sprawie organ II instancji stwierdził, że kolejna decyzja organu I instancji wydana została z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 39 ust. 3 pkt 1 ustawy o drogach publicznych oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., tj. bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Spółka wskazała, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest sama weryfikacja decyzji, lecz ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i rozpoznanie sprawy administracyjnej. Konieczność przeprowadzenia dowodu, a nawet kilku dowodów, w tym chociażby zasięgnięcie opinii biegłego, czy przesłuchanie świadków, mieści się w kompetencji organu odwoławczego do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji.
Dokonując wykładni art. 138 § 2 k.p.a. należy uwzględnić również jego związek z art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Odmowa zastosowania art. 136 k.p.a. powinna być przez organ uzasadniona w treści decyzji. Kolegium podkreśliło w swojej decyzji, że nie zachodzi żadna z przesłanek negatywnych wydania wnioskowanej przez Spółkę decyzji. Skoro zatem nie występują przesłanki negatywne, a jedyną kwestią wymagającą wyjaśnienia byłoby określenie sposobu i miejsca umieszczenia urządzeń w pasie drogowym, to organ II instancji mógł i powinien skorzystać w niniejszej sprawie z art. 136 k.p.a. i albo dokonać powyższych ustaleń samodzielnie (wzywając Spółkę do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów), albo zlecić przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego organowi I instancji (wskazując jakie wyjaśnienia lub dokumenty ma pozyskać od Skarżącej lub z urzędu). Zdaniem Spółki organ II instancji bezzasadnie uchylił się w niniejszej sprawie od skorzystania z art. 136 k.p.a. i wydał decyzję kasatoryjną, co wpłynie negatywnie na szybkość procedowania, o której mowa w art. 12 k.p.a. Zdaniem Spółki Burmistrz Miasta Zakopane w sposób celowy i bezprawny dopuszcza się przewlekłego prowadzenia spraw dotyczących wniosków inwestorów z art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych oraz w sposób celowy i bezprawny uchyla się od wydawania zgodnych z prawem decyzji merytorycznych, czego świetnym przykładem (obok postępowania zakończonego decyzją) jest choćby postępowania prowadzone pod znakiem WMNW.7230.1.122.2021, w którym to organ I instancji wydawał trzykrotnie decyzje odmowne, trzykrotnie uchylane przez Kolegium.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jego oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie.
Stosownie do art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r, poz.143 – dalej p.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednak strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść sprzeciw. Zgodnie natomiast z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej przewidzianej w art. 138 § 2 k.p.a.
Kontrola sprawowana w tym postępowaniu ma zatem charakter ograniczony. Jej przedmiotem nie jest rozstrzygnięcie, czy stronie skarżącej powinno zostać udzielone zezwolenie na umieszczenie projektowanego przyłącza sieci kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym drogi publicznej gminnej ul. D. w Z., ani przesądzenie treści przyszłego rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Sąd bada wyłącznie, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze było uprawnione do uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wydając decyzję kasacyjną, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. wymaga łącznego wystąpienia obu wskazanych w tym przepisie przesłanek. Nie jest zatem wystarczające samo stwierdzenie wadliwości postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Konieczne jest ponadto wykazanie, że zakres okoliczności wymagających wyjaśnienia ma istotny wpływ na wynik sprawy i jest na tyle szeroki, iż nie może zostać uzupełniony przez organ odwoławczy z wykorzystaniem środków przewidzianych w art. 136 k.p.a.
Decyzja kasacyjna stanowi wyjątek od wynikającej z art. 138 § 1 k.p.a. zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Nie może zatem służyć wyłącznie przeniesieniu na organ I instancji obowiązku przeprowadzenia pojedynczych lub ściśle określonych czynności dowodowych ani zastępować uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powinno zostać poprzedzone oceną, czy braki materiału dowodowego mogą zostać usunięte w trybie art. 136 k.p.a.
Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Obowiązujące regulacje pozwalają zatem organowi odwoławczemu nie tylko na samodzielne uzupełnienie materiału, ale również na powierzenie organowi pierwszej instancji wykonania konkretnie oznaczonych czynności dowodowych, jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie Kolegium prawidłowo dostrzegło wadliwość postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji. Organ ten ponownie oparł odmowę na niewłaściwie zastosowanych przepisach art. 39 ustawy o drogach publicznych oraz na twierdzeniu, że wykonanie przyłącza może prowadzić do uszkodzenia niedawno zmodernizowanej drogi i utraty uprawnień wynikających z gwarancji udzielonej przez wykonawcę robót. Nie ustalił jednak, czy wskazany na mapie odcinek pasa drogowego, w którym ma zostać umieszczone przyłącze, rzeczywiście znajdował się w granicach odcinka objętego modernizacją. Nie wykazał również, które konkretne postanowienia umowy lub dokumentu gwarancyjnego miałyby prowadzić do utraty gwarancji w razie wykonania przyłącza w sposób przedstawiony przez wnioskodawcę.
Stwierdzone uchybienia uzasadniały wyeliminowanie decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. Nie oznaczały jednak automatycznie, że spełnione zostały przesłanki ponownego przekazania sprawy temu organowi. Kolegium uzasadniło zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. tym, że ewentualne wydanie decyzji reformatoryjnej wymagałoby określenia sposobu i miejsca umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, podczas gdy okoliczności te nie były przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Stanowisko to nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w materiale administracyjnym sprawy, ponieważ do wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia obcego tj. przyłącza sieci kanalizacyjnej dołączono wydane 20 września 2024 r. przez SEWIK T. Sp. z o.o. warunki przyłączenia obiektu do sieci kanalizacyjnej o nr [...] oraz kopię mapy zasadniczej w skali 1:500. Na mapie przedstawiono przebieg projektowanego przyłącza, projektowane studzienki kanalizacyjne oraz punkt włączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Z dokumentacji wynikało, że włączenie ma nastąpić do istniejącej sieci, przez wskazaną na mapie studzienkę oznaczoną Si1, znajdującą się na działce nr [...] obr. [...], stanowiącej fragment drogi publicznej gminnej ul. D. w Z. Przedmiot prac oraz ich zasadnicza lokalizacja zostały oznaczone.
Zatem wniosek strony skarżącej nie dotyczył udzielenia abstrakcyjnej zgody na umieszczenie bliżej nieokreślonego urządzenia w dowolnym miejscu pasa drogowego. Organom przedstawiono konkretny przebieg przyłącza oraz konkretny punkt jego włączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
Warunki przyłączenia wydane przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie zastępują zezwolenia zarządcy drogi ani nie przesądzają, że umieszczenie przyłącza w pasie drogowym jest dopuszczalne. Stanowią jednak część materiału dowodowego pozwalającego ustalić przedmiot, przebieg oraz punkt zakończenia projektowanego przyłącza. W tej sytuacji nie było uprawnione przyjęcie przez Kolegium, że miejsce i sposób lokalizacji urządzenia pozostawały całkowicie poza zakresem dotychczasowego postępowania. Ewentualna potrzeba ustalenia dokładnych parametrów technicznych przyłącza, technologii wykonania przejścia pod drogą, głębokości jego posadowienia, sposobu zabezpieczenia nawierzchni lub innych warunków ochrony pasa drogowego mogła uzasadniać uzupełnienie materiału dowodowego. Kolegium nie wykazało jednak, aby czynności te wymagały ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji w zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności Kolegium nie wskazało, jakich konkretnie dokumentów lub ustaleń brakuje, jakie czynności dowodowe powinny zostać przeprowadzone ani dlaczego ich wykonanie nie było możliwe w trybie art. 136 k.p.a. Nie wyjaśniło również, czy załączona mapa oraz wydane przez SEWIK warunki przyłączenia były niewystarczające do identyfikacji miejsca projektowanego przyłącza, a jeżeli tak – na czym niedostateczny charakter tej dokumentacji polegał. Samo ogólne stwierdzenie, że wydanie decyzji reformatoryjnej wymagałoby określenia miejsca i sposobu umieszczenia urządzenia urządzeń w pasie drogowym, nie dowodzi spełnienia drugiej przesłanki art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy powinien wykazać, że braki postępowania mają taki charakter i rozmiar, iż ich usunięcie wymaga ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji, a nie jedynie uzupełnienia materiału przez przeprowadzenie konkretnych czynności dowodowych.
Dotyczy to również podnoszonego przez zarządcę drogi zagrożenia utratą gwarancji. Ustalenie tej okoliczności wymagało przede wszystkim porównania przedstawionego na mapie miejsca projektowanego przyłącza z zakresem odcinka drogi objętego przeprowadzoną modernizacją oraz dokonania analizy treści umowy o roboty budowlane i dokumentów określających zakres gwarancji. Już w decyzji z 26 lutego 2025 r. SKO w Nowym Sączu wskazało, że z materiału sprawy nie wynika, aby modernizacja obejmowała właśnie ten fragment drogi, na którym ma zostać wykonane przyłącze. Zwróciło również uwagę, że sam fakt udzielenia gwarancji nie dowodzi, że wykonanie projektowanych robót doprowadzi do utraty uprawnień gwarancyjnych. Pomimo tych wytycznych organ pierwszej instancji ponownie nie ustalił ani przestrzennego zakresu modernizacji, ani znaczenia postanowień gwarancyjnych dla projektowanego przyłącza. Usunięcie wskazanych braków nie wymagało przeprowadzenia postępowania od początku. Konieczne było zestawienie lokalizacji wynikającej z załącznika graficznego z dokumentami dotyczącymi zakresu wykonanych robót drogowych oraz wyjaśnienie treści postanowień gwarancyjnych. Były to konkretne i możliwe do oznaczenia czynności dowodowe, które mogły zostać przeprowadzone przez Kolegium albo zlecone organowi pierwszej instancji na podstawie art. 136 k.p.a.
Istotne znaczenie ma również to, że decyzja z 3 czerwca 2026 r. była już drugą decyzją kasacyjną wydaną w tej sprawie. Organ pierwszej instancji nie wykonał należycie wskazań zawartych w decyzji Kolegium z 26 lutego 2025 r., ponownie zastosował zakwestionowaną przez Kolegium podstawę prawną i nie wykazał związku między projektowanym przyłączem a utratą gwarancji. Okoliczność ta nie wyłącza sama przez się możliwości ponownego zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Powinna jednak skłonić Kolegium do szczególnie wnikliwego rozważenia, czy kolejne przekazanie sprawy organowi I instancji jest rzeczywiście konieczne oraz czy nie doprowadzi wyłącznie do dalszego przedłużenia postępowania. Kolegium nie przedstawiło argumentów wykazujących taką konieczność.
Na ocenę dopuszczalności i zasadności sprzeciwu nie wpływa podana przez stronę skarżącą informacja, że po wydaniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji w dniu 22 czerwca 2026 r. wydał kolejną decyzję odmawiającą zezwolenia na umieszczenie przyłącza w pasie drogowym. Przedmiotem niniejszego postępowania pozostaje jedynie decyzja Kolegium z 3 czerwca 2026 r. oraz ocena, czy w dniu jej wydania zachodziły przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a.
Wniesienie sprzeciwu nie wyeliminowało decyzji kasacyjnej z obrotu prawnego ani nie pozbawiło jej skutków, wobec czego organ I instancji ponownie prowadził postępowanie. Późniejsze wydanie kolejnej decyzji nie powoduje jednak wygaśnięcia przedmiotu sądowej kontroli i nie może prowadzić do umorzenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na skutek sprzeciwu Spółki. Przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby, że ponowne rozstrzygnięcie sprawy przez organ pierwszej instancji mogłoby pozbawić stronę skutecznej kontroli sądowej legalności decyzji kasacyjnej. Późniejsza decyzja organu I instancji stanowi odrębny akt administracyjny, podlegający kontroli w administracyjnym toku instancji. Ewentualne skutki prawomocnego uchylenia decyzji Kolegium z 3 czerwca 2026 r. dla tej decyzji powinny zostać rozstrzygnięte przez właściwe organy administracji w przewidzianych prawem trybach. Zagadnienie to nie należy do przedmiotu niniejszego postępowania.
W konsekwencji Sąd uznał, że Kolegium, wydając zaskarżoną decyzję, naruszyło art. 138 § 2 k.p.a. Nie wykazało bowiem, aby konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał taki charakter i rozmiar, że uzasadniał ponowne przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji. Nie rozważyło w sposób dostateczny możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 136 k.p.a., mimo że przedmiot inwestycji, jej przebieg i punkt włączenia do istniejącej sieci zostały przedstawione w załączonej do wniosku dokumentacji.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uwzględnił sprzeciw i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2026 r.
Ponownie rozpoznając odwołanie, Kolegium będzie zobowiązane rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. W szczególności powinno wykorzystać możliwości wynikające z art. 136 k.p.a. i uzupełnić materiał w zakresie niezbędnym do ustalenia, czy miejsce projektowanego przyłącza znajduje się na odcinku drogi objętym modernizacją, czy sposób wykonania robót rzeczywiście prowadziłby do utraty uprawnień z gwarancji lub rękojmi oraz czy zachodzą inne wynikające z przepisów prawa przeszkody do uwzględnienia wniosku. Ocena ta powinna odnosić się do konkretnego przebiegu przyłącza przedstawionego na mapie zasadniczej oraz do konkretnych postanowień dokumentów gwarancyjnych i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten znajduje zastosowanie w sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło