III SA/Kr 939/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego skargę oddala. Przedmiotem skargi J. K. (skarżący) jest decyzja nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 28 kwietnia 2016 roku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Decyzją SKO po rozpatrzeniu odwołania J. K., działającego przez pełnomocnika adwokata Pana Ł. M., od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2016 r., nr [...] orzekającej o odmowie umorzenia, tak w całości jak i w części, należności z tytułu wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej, świadczeń pieniężnych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, których to obowiązek zwrotu został ustalony prawomocnymi decyzjami : 1) Z dnia [...] 2013 r., nr [...] - zaległość w wysokości 5.402,74 zł (słownie: pięć tysięcy czterysta dwa złote 74/100) 2) Z dnia [...] 2014 r., nr [...] - zaległość 6.000 zł (słownie: sześć tysięcy złotych 00/100) 3) Od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. w wysokości 6.000,00 zł (słownie: sześć tysięcy złotych 00/100) 4) Od dnia 1 października 2015 r. do 31 października 2015 r. w wysokości 500,00 zł (słownie: pięćset złotych 00/100), działając na podstawie art. 27, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2016.169 j.t.) oraz art. 138 § 11 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz.U.2016.23 j.t.), organ utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że wnioskiem z dnia 25 października 2013 r. skarżący zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o umorzenie należności związanych z funduszem alimentacyjnym. Jak podkreślił, jest osobą niepracującą, schorowaną i niepełnosprawną praktycznie bez żadnego dochodu. Jak również ze względu na pogarszający się stan zdrowia nie ma obiektywnej możliwości zdobycia i zwiększenia dochodu. Nie jest więc w stanie uregulować jakichkolwiek należności. Stwierdzono także, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji wskazano na wydane wcześniej w sprawie decyzje organu I jak i II instancji, a także zalecenia Kolegium dotyczące konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Organ I instancji przedstawił szczegółowo okoliczności faktyczne i prawne sprawy, które zdaniem organu wykazują nieistnienie okoliczności szczególnych dotyczących skarżącego, które uzasadniałyby umorzenie rzeczonych należności. Organ przeanalizował także sytuację zdrowotną i życiową skarżącego począwszy od złożenia przez niego wniosku w październiku 2013 roku. i w rezultacie organ I instancji orzekł o odmowie umorzenia, tak w całości jak i w części, należności z tytułu wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na powyższą decyzję skarżący działający przez pełnomocnika adwokata Pana Ł. M. złożył odwołanie, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, t.j. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przyjmując że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających umorzenie należności pomimo tragicznej sytuacji zdrowotnej uniemożliwiającej mu podjęcie pracy, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, t.j. art. 7, art. 77 § 1 i art.. 80 kpa, w zw. z art. 136 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego jak również pobieżne i subiektywne przeanalizowanie materiału dowodowego. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podkreślił fakt, że skarżący cierpi na nerwicę lękową, depresję, padaczkę z częstymi atakami oraz nadciśnienie tętnicze, na które to przypadłości od lat przyjmuje środki farmakologiczne. Co więcej, w 2008 roku skarżący uległ wypadkowi, który tylko pogłębił jego niezdolność do pracy. Pomimo stałego leczenia stan zdrowia skarżącego ulega tylko pogorszeniu. Mając powyższe na uwadze, zdaniem pełnomocnika trudno zgodzić się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji która stwierdza, że trudna sytuacja życiowa skarżącego ma charakter przejściowy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko oraz argumentację organu I instancji i zaskarżoną decyzję utrzymał w całości. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazuje, iż przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, iż : "Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.", w związku z czym ulga ta winna być stosowana tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Organ dokonał analizy sytuacji skarżącego pod względem wpływu jego sytuacji zdrowotnej na sytuację dochodową, podkreślając jednocześnie uznaniowy charakter decyzji opartej na ww. przepisie, co oznacza iż organ wyższego stopnia nie może badać celowości rozstrzygnięcia, natomiast zobowiązany jest do kontroli prawidłowego wyjaśnienia sprawy. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, że powinien on załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, ale z zastrzeżeniem, że nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Po analizie poczynionych przez organ I instancji ustaleń faktycznych oraz zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, iż ich zakres nie budzi zastrzeżeń i został należycie zgromadzony, a organ I instancji słusznie przyjął, iż skarżący nie jest osobą niezdolną do pracy. Swoje stanowisko organ uargumentował tym, że subiektywne przekonania skarżącego i jego pełnomocnika o trudnej sytuacji zdrowotnej podważają dokumentu urzędowe znajdujące się w aktach sprawy, tj. wyrok Sądu Okręgowego z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt. [...], w którym ustalono, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Z uzasadnienia wyroku wynika także, że Sądowi znane były schorzenia skarżącego wymienione w odwołaniu przez pełnomocnika. Sąd Okręgowy stwierdził, iż biorąc pod uwagę także opinie sądowo- lekarskie, schorzenia skarżącego nie ograniczają jego zdolności do pełnienia ról społecznych oraz do wykonywania pracy w takim stopniu, aby uznać go za osobę niezdolną do pracy. Organ podkreślił także, iż skarżący i jego pełnomocnik nie przedłożyli dokumentów o całkowitej niezdolności do pracy, należy więc uznać, iż dokumenty przez nich przedstawione są jedynymi jakie skarżący chciał przedstawić, nie są one natomiast zdecydowanie przekonywające w porównaniu z przedstawionymi dokumentami urzędowymi. Organ stwierdza także, iż pozostając na utrzymaniu ojca, skarżący nie ponosi tak naprawdę kosztów utrzymania, a więc w tej sytuacji każdy osiągnięty w przyszłości dochód skarżący może przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Organ odwoławczy podsumowując swoje stanowisko odnosi się do założeń ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawartych w preambule tej ustawy, wskazujących na konieczność łączenia wspierania osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo uznał za pierwszoplanowy interes społeczny przed interesem indywidualnym dłużnika, skarżącego J. K. W skardze na powyższą decyzję, wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącego ponowił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa), a także art. 80 kpa w kwestii dowolnej i pobieżnej oceny materiału dowodowego, jak również naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 27, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W skardze pełnomocnik stwierdza, iż decyzja organu odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, dlatego też nie można się z nią zgodzić. W pierwszej kolejności pełnomocnik stwierdził, że stan zdrowia skarżącego nie tylko uniemożliwia mu podjęcie pracy w wyuczonym zawodzie, ale także powoduje, że pomimo chęci, przekwalifikowanie się i wykonywanie przez niego innego zawodu jest realnie niemożliwe. Wskazał przy tym, iż organ wydający decyzję nie wskazał, w oparciu o jakie konkretnie dowody przyjmuje, iż stan skarżącego w przyszłości realnie może ulec poprawie, co umożliwiałoby mu podjęcie pracy w zawodzie i osiągnięcie zarobków pozwalających na spłatę zadłużenia. Pogarszający się stan zdrowia skarżącego wywołał u niego także ociężałość umysłową, co uniemożliwia u niego przekwalifikowanie zawodowe. Ociężałość ta w połączeniu z pogłębiającymi się dolegliwościami skarżącego sprawiły, że nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonować i jest zależny od pomocy osób trzecich, przede wszystkim swojego 76-letniego ojca, na którego utrzymaniu pozostaje. Pełnomocnik podkreślił, że wypadek któremu skarżący uległ w 2008 r. wydarzył się w miejscu pracy, do której skarżący się przekwalifikował. Jest to w jego ocenie dowód na to, że skarżący stanowi zagrożenie dla siebie i innych w miejscu pracy- uniemożliwia mu to w rzeczywistości podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Jako błędne wskazał również wnioski, jakie organ odwoławczy wyciągnął z ww. wyroku Sądu Okręgowego, przyznanie bowiem skarżącemu jedynie lekkiego stopnia niepełnosprawności, w zestawieniu z opisem jego rzeczywistych ograniczeń zdrowotnych nie obrazuje jego rzeczywistej sytuacji na rynku pracy. Stwierdzenie organu jakoby odmowa umorzenia zadłużenia nie miała żadnego negatywnego wpływu na aktualną sytuację skarżącego, zdaniem pełnomocnika skarżącego nie znajduje uzasadnienia w rzeczywistej sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego. Nieuwzględnienie wniosku skarżącego dodatkowo pogarsza jego tragiczną sytuację. W konkluzji skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący spełnia wszystkie przesłanki uzasadniające umorzenie należności, natomiast, organ odwoławczy poprzestał na wybiórczej analizie dokumentacji, czego czynić mu nie wolno. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sąd bada, czy zaskarżona decyzja bądź postanowienie nie naruszają prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Decyzja zarówno organu odwoławczego jak i organu I instancji zostały podjęte na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak słusznie wykazał organ odwoławczy, decyzja oparta na tym przepisie jest decyzją uznaniową. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, "sądowa weryfikacja decyzji uznaniowych ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy w danym przypadku granice uznania nie zostały przekroczone. O ile zatem stanowisko organu orzekającego oparte jest na prawidłowych ustaleniach stanu faktycznego, odnosi się do przesłanek ustawowych i jest przekonujące z punktu widzenia logicznego rozumowania oraz zasad doświadczenia życiowego, to podważanie tego typu decyzji w trybie skargi sądowej musi być uznane za bezskuteczne." (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt. IV SA/Gl 114/16). Materiał dowodowy zebrany w postępowaniu dowodowym należy ocenić jako kompletny i dokładny. Argumenty podnoszone przez pełnomocnika skarżącego dotyczące jego stanu zdrowia i stopnia niepełnosprawności stoją w opozycji do dokumentów urzędowych zawartych w aktach sprawy. W szczególności znaczące jest tutaj stanowisko Sądu Okręgowego, kwalifikujące skarżącego jako osobę o lekkim stopniu niepełnosprawności (sygn. akt. [...]). Sąd Okręgowy "nie stwierdził także, aby opinie sądowo-lekarskie: biegłego specjalisty psychologa oraz biegłego specjalisty psychiatrii były niepełne i zostały wydane z pominięciem dokumentacji medycznej, zgromadzonej w toku postępowania". Także dokumenty z leczenia szpitalnego skarżącego z grudnia 2014 r. czy też zaświadczenie drukarni, w której pracował skarżący, nie podważają tych opinii. Skarżący oraz jego pełnomocnik nie przedstawili do akt sprawy dokumentów, które dyskredytowałyby ww. dokumenty urzędowe, tym samym nie można uznać ich argumentów za zasadne. Wprawdzie kwestią trudną do rozwiązania może być tutaj miejsce, w którym skarżący mógłby znaleźć zatrudnienie, jednak jak trafnie wskazał organ odwoławczy, nie jest rolą organu wskazywanie realnych możliwości podjęcia przez skarżącego pracy w konkretnym zakładzie, który zapewniałby skarżącemu odpowiednie warunki. Co do oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego dokonanej w postępowaniu, także nie można dopatrzyć się uchybień. Stwierdzona kwota dochodów skarżącego oraz jego ojca, który się nim opiekuje, a także fakt prowadzenia przez nich wspólnego gospodarstwa domowego także zostały poparte odpowiednimi dokumentami. Tym samym zarzuty pełnomocnika skarżącego dotyczące nieprawidłowej oceny stanu faktycznego także są bezzasadne. Zarówno dokumentacja zawarta w aktach jak i poparta nimi argumentacja organów nie pozostawiają wątpliwości co do stanu sprawy. W tym wypadku nie można stwierdzić, iż organy popełniły błąd w ocenie stanu faktycznego czy też doszło do naruszenia przepisów w postępowaniu wyjaśniającym. Organy dokonały rzetelnej i wyczerpującej oceny dowodów. W ocenie Sądu nie przekroczyły one także granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.