III SA/Kr 946/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewody z dnia 14 maja 2015r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 8 września 2015r., sygn. akt III SA/Kr 946/15 referendarz sądowy zwolnił skarżącą E. S. od kosztów sądowych i ustanowił dla niej adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka jako pełnomocnika dla skarżącej wyznaczyła adwokat A. S. - W. Wyrokiem z dnia 27 października 2016r., sygn. akt III SA/Kr 946/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E. S. na decyzję Wojewody z dnia 14 maja 2015r. W dniu 2 grudnia 2016r. (data prezentaty Sądu) skarżąca złożyła w Sądzie pismo, w którym wypowiedziała pełnomocnictwo adwokat A. S. – W. i złożyła nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że utraciła zaufanie do dotychczasowego pełnomocnika i musiała zrezygnować z jego pomocy. Radca prawny jest zaś jej potrzebny do sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dalszej części wniosku skarżąca podała, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada żadnego majątku, a utrzymuje się z zapomóg jakie otrzymuje jako studentka Akademii [...] w K, pożyczek oraz datków. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2017r., sygn. akt III SA/Kr 946/15 referendarz sądowy umorzył postępowanie wywołane wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy, gdyż korzysta już ona z przyznanego na mocy postanowienia z dnia 8 kwietnia 2015r. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W sprzeciwie od powyższego postanowienia referendarza sądowego E. S. podniosła, że nieporozumienie, które zaistniało dotyczy jej niewiedzy, że jeżeli chce zmienić pomoc adwokata na pomoc radcy prawnego, to nie tylko nie zostanie jej przyznany radca prawny, ale też nie będzie mogła wnieść skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.). W dniu 15 sierpnia 2015r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r. poz. 658), którą zmieniono m.in. treść art. 260 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią tego przepisu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji i wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie jednak z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. przepisu art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu nie stosuje się do postępowań wszczętych przed 15 sierpnia 2015r. Do tych spraw stosuje się art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, zgodnie z którym w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w lipcu 2015r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r., tj. przed dniem 15 sierpnia 2015r. W niniejszej sprawie będzie miał więc zastosowanie art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Oznacza to, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2017r. utraciło swoją moc, a Sąd rozpoznał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy na nowo. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei w myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak stanowi jednak art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, gdyż postanowieniem z dnia 8 września 2015r. skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych i ustanowiono dla niej adwokata. Rozpoznanie ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy stało się więc zbędne, gdyż przyznane jej prawo pomocy nie zostało cofnięte w całości ani w części (art. 249 p.p.s.a.). Stanowiska Sądu nie zmienia fakt, że postanowieniem z dnia 8 września 2015r. ustanowiono dla skarżącej adwokata, natomiast we wniosku z dnia 2 grudnia 2016r. wniosła ona o ustanowienie radcy prawnego. Prawo pomocy, skonkretyzowane w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu, jest uprawnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego, a nie jej obowiązkiem, co oznacza, że może wypowiedzieć tak ustanowionemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo procesowe (por. postanowienie SN z dnia 3 czerwca 1976r., sygn. akt III CRN 64/76, OSNCP 1977, Nr 1, poz. 14). Może ona również ubiegać się o zmianę adwokata wyznaczonego przez okręgową radę adwokacką. Jeżeli bowiem stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika (które nie zostało cofnięte na mocy art. 249 p.p.s.a.), bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienia NSA: z dnia 22 kwietnia 2005r., sygn. akt II OZ 262/05; z dnia 30 kwietnia 2009r., sygn. akt II OZ 374/09). Oznacza to, że stronie przyznane przez Sąd prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata przysługuje do czasu prawomocnego uchylenia postanowienia wydanego w tym zakresie, a z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Sąd natomiast nie może ponownie, w tej samej sprawie, przyznać stronie przyznanego już raz i wciąż aktualnego prawa do pomocy prawnej ustanowionej z urzędu. Sąd nie może bowiem przyznać stronie czegoś, co strona już posiada. Natomiast kwestia faktycznej realizacji tego prawa, tj. wskazania adwokata, który obowiązany będzie udzielić pomocy prawnej, leży w gestii właściwej okręgowej rady adwokackiej, i w tym zakresie strona powinna występować do tego właśnie podmiotu. Wypowiedzenie pełnomocnictwa udzielonego przez stronę w trybie art. 244 § 2 p.p.s.a., nie daje tej stronie skutecznego prawa ubiegania się o ponowne prawo pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2015r., sygn. akt II SA/Rz 138/14). W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest bowiem przepisu, który uprawniałby stronę do żądania od sądu wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań, czy też jak miało to miejsce w niniejszej sprawie strona wypowiada pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu adwokatowi. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 260 w zw. z art. 249 a p.p.s.a. i w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.