III SA/Kr 946/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia 20 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem i dwojgiem dzieci. Określając swój majątek zadeklarowała udział wynoszący 5/4032 cz. w kamienicy położonej w K o wartości 3 mln. zł zaznaczając iż współwłasność tej nieruchomości nie została zniesiona. Zaznaczyła, że jest najemczynią mieszkania w Irlandii. Na bieżące, stałe, miesięczne dochody tego wspólnego gospodarstwa domowego składają pobierane przez skarżącą zasiłki na dzieci w wysokości 280 euro oraz wynagrodzenie konkubenta w kwocie 1480 euro. Łącznie daje to kwotę 1760 euro. Uzasadniając swoje starania podniosła, że obecnie przebywa za granicą w Irlandii. Powiada, że utrzymuje się z zasiłku i ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Twierdzi, że jej konkubent ma problemy ze znalezieniem nowej pracy a z uwagi na przeprowadzenie się rodziny do nowego lokalu konieczne było poniesienie dodatkowych, wysokich kosztów związanych z przeprowadzką i obecnie nie ma środków finansowych na pokrycie kosztów sadowych. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podała, że 800 euro pochłania miesięcznie czynsz a 200 euro opłaty za prąd. Zarządzeniem z dnia 21.09.2017 r. wezwano skarżącą o: • udokumentowanie rachunkami bądź innymi dokumentami źródłowymi deklarowanych miesięcznych wydatków na czynsz w wysokości 800 euro oraz na opłaty za prąd w wysokości 200 euro, • wyjaśnienie w jaki sposób wypłacane są zasiłki na dzieci oraz wynagrodzenie "wypłata" M. S. – np. w kasie, przelewem, przekazami?. Czy do skarżącej bądź jej konkubenta z którym prowadzi wspólnego gospodarstwo domowe należą jakieś rachunki bankowe? Jeśli tak proszę okazać wyciągi z takich rachunków obrazujące historię dokonywanych na nich operacji w okresie ostatnich dwóch miesięcy? • wyjaśnienie czy mieszkanie które zmieniła z konkubentem jest mniejsze czy większe od poprzedniego, czy znajduje się lepszej czy gorszej lokalizacji, jak kształtują się w Dublinie (Irlandia) ceny podstawowych produktów spożywczych? Pismami 11.10.2017 r. a następnie z 18.10.2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów źródłowych argumentując, że skarżąca przebywa co prawda obecnie w kraju lecz jej konkubent za granicą co wiąże się z utrudnieniami w dostępie do tychże. Wnioskowi odmówiono. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 §1 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy skarżącą obciążają koszty sądowe w najniższej wymaganej wysokości. Co do zasady konieczność opłacenia 200 zł przy zadeklarowanych miesięcznych dochodach na poziomie 1780 euro i szacowanych wydatkach 1000 euro nie przekracza możliwości płatniczych skarżącej. Uwzględniając bowiem obecny kurs euro przyjąć należy, że gospodarstwu domowemu skarżącej po opłaceniu czynszu i mediów pozostaje 780 euro wolnych środków a więc ok. 3291 zł. Skarżąca nie podjęła próby wyjaśnienia jakie są to środki w warunkach emigracyjnych. Uwzględniając jednak fakt, że stronę stać na opłacenie własnym sumptem pełnomocnika z wyboru przyjąć należy, że stosunkowo niezłe. Podnieść przy tym należy, że wbrew sugestiom pełnomocnika strony pobyt konkubenta skarżącej w Irlandii nie utrudniał skarżącej w niczym ani wytłumaczenia jak kształtują w Dublinie ceny podstawowych produktów spożywczych, ani wyjaśnienia sposobu w jaki wypłacane są zasiłki na dzieci ani opisania lokalizacji i standardu mieszkania do którego przeprowadziła się z konkubentem. Przyznanie skarżącej w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie znajduje więc wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zaś praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć też trzeba, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Z przytoczonych względów należało więc odmówić wnioskowi strony w związku z czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 §1 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.