III SA/Kr 946/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Ł. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2024 r., znak: 180400.71.9337.2024.RED-MStr w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia 1 marca 2024 r. znak sprawy: 180400.71.4848.2024.RED.MMR oddalające sprzeciw M. Ł. (dalej jako Skarżąca) w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W sprawie tej Skarżąca złożyła w dniu 09.01.2024 r. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach sprzeciw w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonanego zajęcia nieruchomości objętego księgą wieczystą numer [...] będącej jej własnością. Zarzuciła, że nie ma nic wspólnego z egzekwowana należnością. Nie miała i nie ma nic wspólnego z jakimkolwiek zadłużeniem. Nie ma żadnych podstaw, ani to prawnych ani faktycznych, aby dokonywać zajęcia nieruchomości stanowiącej jej własność -nabytą na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu - wyroku Sądu Rejonowego w Myślenicach l Wydział Cywilny sygn. akt [...] z 03.08.2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie postanowienia z dnia 1 marca 2024 r. znak sprawy: 180400.71.4848.2024-RED-MMR oddalił sprzeciw. Podkreślił, że zajęcie z ww. nieruchomości prowadzone jest na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych numerach [...] wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie. Objęta powyższymi tytułami egzekucyjnymi zaległość została zabezpieczona wpisem hipoteki przymusowej na nieruchomości położonej w D. gmina D. objętej księgą wieczystą nr [...]. Wpis hipoteki uzyskano 25.02.2014 r. oraz 20.06.2014r . Wyrokiem Sądu Rejonowego w Myślenicach l Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia 3 sierpnia 2017r z powództwa M. Ł. przeciwko R. Ł. oraz A. Ł. zobowiązano pozwanych do złożenia oświadczenia woli o następującej treści : R. Ł., A. Ł. przenoszą na rzecz powódki M. Ł. własność nieruchomości położonej w D. objętej księgą wieczystą [...]. W następstwie tych zdarzeń Pani M. Ł. stała się dłużnikiem rzeczowym z uwagi na przeniesienie własności nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową na wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie. Odpowiedzialność rzeczowa jest niezależna od odpowiedzialności osobistej. Dłużnik rzeczowy odpowiada jedynie majątkiem , na którym ustanowiono zabezpieczenie w tym przypadku hipotekę przymusową. Na postanowienie to Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Rozpoznając sprawę ponowne Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał wskazane na wstępie postanowienie objęte skargą w rozpoznawanej sprawie. W uzasadnieniu podtrzymano wcześniejsze ustalenia. Podkreślono, że zgodnie z ustawą z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz.2505) ustawodawca dodał do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepis art. 27i §§ 1 - 3. Zgodnie z jego treścią jeżeli prawo własności rzeczy lub inne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową zabezpieczającymi należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie zostało przeniesione na inny podmiot, podstawą do prowadzenia egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego jest: tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego lub kolejny tytuł wykonawczy wystawiony zgodnie z art. 26ca § l pkt 2. Tytuł wykonawczy, o którym mowa w § 1 pkt 1 lub 2, jest podstawą do prowadzenia egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonych zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, również kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Powołany przepis w § 3 wyraźnie stanowi, że nabywca rzeczy obciążonej hipoteką przymusową, w egzekucji z tej rzeczy uczestniczy "na prawach strony". Nowelizacja ta weszła w życie 30 lipca 2020 r. i przewidziano w niej przepisy intertemporalne. Zgodnie z art. 13 ust 4 ww. ustawy, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonego zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, które zostało przeniesione na inny podmiot, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, że wierzyciel dokonał zabezpieczenia swoich wierzytelności na nieruchomości objętej KW nr [...] już w 2014 r. Natomiast przeniesienie prawa własności działki nr [...] przez Pana R. Ł. na rzecz Pani M. Ł. nastąpiło 03.08.2017r. Ponieważ zabezpieczenie na ww. nieruchomości zostało dokonane przed zmianą właściciela Pani M. Ł. stała się dłużnikiem rzeczowym . Podkreślono, że zmiany właściciela nieruchomości [...] nie powoduje wygaśnięcie hipoteki i prawa wierzyciela do zaspokojenia się z przedmiotu hipoteki. W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie w celu prowadzenia egzekucji z nieruchomości miał prawo i obowiązek wystawić kolejne tytuły wykonawcze na Zobowiązanego oraz dłużnika rzeczowego, zgodnie z art. 26ca ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako u.p.e.a). Wskazano, że stosownie do art. 27j u.p.e.a, podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. W niniejszej sprawie Pani M. Ł. nie powołała się na żadną z powołanych w sprzeciwie okoliczności oraz nie przedstawiła dowodów na wystąpienie zdarzenia uzasadniającego wyłączenie lub ograniczenie egzekucji z przedmiotu hipoteki. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym dłużnik rzeczowy nie ma możliwości formułowania sprzeciwu na egzekucję w zakresie istnienia lub wymagalności należności pieniężnej. Odpowiedzialność rzeczowa jest niezależna od odpowiedzialności osobistej. Zobowiązany odpowiada całym swoim majątkiem, a dłużnik rzeczowy jedynie majątkiem, na którym ustanowiono zabezpieczenie (hipoteka przymusową lub zastaw skarbowy). Dłużnik rzeczowy, nie ma możliwości kwestionowania egzekwowanej należności pieniężnej, w tym jej wymagalności lub podnoszenia jej wygaśnięcia w ramach sprzeciwu, gdyż sprzeciw ma skonkretyzowane podstawy. Są nimi wyłącznie ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. W skardze podniesiono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma możliwości prowadzenia egzekucji należności, które nie były objęte hipoteką przymusową na dzień kiedy Skarżąca stała się ponownie właścicielką nieruchomości. Podkreślono, że nieruchomość została odzyskana dzięki wyrokowi Sądu. Nie sposób przyjąć, że jako osoba pokrzywdzona miałaby odpowiadać za nie swoje długi. W jej sytuacji, w której nieruchomość odzyskała wskutek wyroku Sądu uważa za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego obciążanie je jakimkolwiek długiem. Wniosła o zaniechanie dochodzenia jakichkolwiek należności i o ich umorzenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest bezpodstawna. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (w niniejszej sprawie postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie w przedmiocie oddalenia sprzeciwu na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości, co stanowi granice danej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawę prawną zaskarżonych postanowień stanowiły przepisy 27 i oraz art. 110c u.p.e.a., Zgodnie z treścią art. 27i §§ 1- 3 u.p.e.a. jeżeli prawo własności rzeczy lub inne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową zabezpieczającymi należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie zostało przeniesione na inny podmiot, podstawą do prowadzenia egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego jest: tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego lub kolejny tytuł wykonawczy wystawiony zgodnie z art. 26ca § 1 pkt 2. Powyższy tytuł wykonawczy jest podstawą do prowadzenia egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonych zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową również kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. W egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonych zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową podmiot, o którym mowa w § 1, uczestniczy na prawach zobowiązanego. Przepis art. 27e § 4 stosuje się odpowiednio. Natomiast zgodnie z treścią art. 110c §§ 1 – 2b organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W przypadku egzekucji z nieruchomości, obciążonej hipoteką przymusową zabezpieczającą należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie, której prawo własności zostało przeniesione na inny podmiot niż zobowiązany, wezwanie, o którym wyżej mowa, doręcza się również temu podmiotowi. W rozpoznawanej sprawie organy zastosowały powyższe przepisy w sposób prawidłowy. W szczególności ustaliły, że objęta powyższymi tytułami egzekucyjnymi zaległość została zabezpieczona wpisem hipoteki przymusowej na nieruchomości położonej D. gmina D. objętej księgą wieczystą nr [...]. Wpis hipoteki uzyskano 25.02.2014 r. oraz 20.06.2014 r. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Myślenicach l Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia 3 sierpnia 2017 r. z powództwa M. Ł. przeciwko R. Ł. oraz A. Ł., zobowiązano pozwanych do złożenia oświadczenia woli o następującej treści : R. Ł., A. Ł. przenoszą na rzecz powódki M. Ł. własność nieruchomości położonej w D. objętej księgą wieczystą [...]. W następstwie tych zdarzeń Pani M. Ł. stała się dłużnikiem rzeczowym z uwagi na przeniesienie własności nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową na wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie. Odpowiedzialność rzeczowa jest niezależna od odpowiedzialności osobistej. Dłużnik rzeczowy odpowiada jedynie majątkiem , na którym ustanowiono zabezpieczenie w tym przypadku hipotekę przymusową. Zgodnie z treścią art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o księgach wieczystych i hipotece w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka). Z przepisu tego wynika w sposób jednoznaczny, że Skarżąca jako dłużnik rzeczowy odpowiada z przedmiotu hipoteki za wierzytelności, które zostały nią zabezpieczone. Nie ma przy tym znaczenia, że Skarżąca nabyła sporną nieruchomość na skutek wyroku sądu. Nie można bowiem takiego nabycia uznać za nabycie pierwotne wolne od obciążeń. Orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony pozwanej do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje jedynie to oświadczenie ( art. 64 k.c. oraz art. 1047 k.p.c. ). Dalej mamy zatem do czynienia z nabyciem pochodnym od konkretnej osoby będącej właścicielem rzeczy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a.