III SA/Kr 949/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie gorącego posiłku skargę oddala. Pismem z dnia 7 maja 2017 r. J. C. zwrócił się o pomoc w dożywianiu całej jego rodziny, zgodnie z programem rządowym o dożywianiu. W trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 15 maja 2017 r. J. C. sprecyzował wniosek w ten sposób, że pomoc w dożywianiu ma mieć formę zasiłku celowego z programu na zakup posiłku lub żywności lub gorącego posiłku, dla całej rodziny - również dla dzieci uczących się i przebywających w K – "dowożonego do miejsca przebywania". Oświadczył, że córka M. studiuje i przebywa w K, że syn S. także przebywa w K i przygotowuje się do egzaminu magisterskiego i oboje nie podejmują pracy, a syn S. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy odmówił przyznania J. C. pomocy w formie gorącego posiłku w ramach wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" dowożonego do miejsca zamieszkania. Organ I instancji ustalił, że J. C. posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K. oraz czwórką dzieci, z których dwoje posiada orzeczenie o niepełnosprawności. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w kwietniu 2017 r., na dochód rodziny strony składały się: zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, a także świadczenia emerytalno-rentowe wnioskodawcy, małżonki oraz syna M., w łącznej kwocie 3.296,15 zł, przekraczającej sumę kwot kryterium dochodowego, ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej o kwotę 212,15 zł. Organ I instancji stwierdził, że po odliczeniu udokumentowanych wydatków w wysokości 1.262,25 zł, poniesionych na opłaty związane z utrzymaniem domu oraz leczeniem (energia elektryczna, gaz, telefon, abonament TV, śmieci, opłaty za OREW, opał, woda, ścieki, wyżywienie córki w Internacie Międzyszkolnym oraz leki) do dyspozycji rodziny J. C. pozostaje kwota 2.033,90 zł. Organ I instancji powołał się na treść uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w S z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania dla osób objętych programem wieloletnim wspierania finansowego gmin "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014- 2020" w formie rzeczowej i stwierdził, że 150% kryterium dochodowe dla rodziny skarżącego wynosi 4.626,00 zł, więc rodzina wnioskodawcy może być zakwalifikowana do programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w ramach pomocy rzeczowej. Organ I instancji stwierdził, że Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej nie ma możliwości zorganizowania dowozu posiłku do miejsca zamieszkania i nie ma prawnego obowiązku zabezpieczać dostarczania gorących posiłków osobom przebywającym z dala od miejsca swego stałego zamieszkania. Organ zaznaczył, że rodzina wnioskodawcy korzysta z pomocy świadczonej przez Ośrodek w formie dożywiania córki K. w Internacie Międzyszkolnym przyznanej na okres od 2 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. (decyzja [...] z dnia 30 grudnia 2016 r.) oraz w formie produktów żywnościowych w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, z którego tylko w miesiącu marcu 2017 r. rodzina J. C. otrzymała: 12 opakowań makaronu jajecznego, 12 kg cukru, 6 opakowań ryżu białego, 24 opakowania herbatników, 18 litrów mleka, 18 puszek groszku z marchewką, 12 puszek fasoli białej, 18 puszek koncentratu pomidorowego, 12 puszek filetów z makreli, 18 puszek szynki drobiowej, 6 litrów oleju rzepakowego, 12 puszek gulaszu wieprzowego z warzywami, 6 puszek pasztetu, 30 kostek sera żółtego, 6 puszek szynki wieprzowej. Rodzina wnioskodawcy ma również możliwość korzystania z własnych zasobów w postaci warzyw, owoców oraz produktów pochodzenia zwierzęcego, albowiem uprawia warzywa i owoce oraz hoduje zwierzęta. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji J. C. podniósł, że jest ona dla niego i jego rodziny bardzo krzywdząca. Odwołujący się podniósł, że wbrew złożonego podczas postępowania dowodowego oświadczenia, że jego żona przygotowuje gorący posiłek nie jest to twierdzenie dokładne, gdyż jego żona przygotowuje gorący jednodaniowy posiłek w cztery dni tygodnia, a jedynie w niedziele są to posiłki dwudaniowe. W pozostałe dni tygodnia rodzina odwołującego się spożywa jedynie odgrzewaną zupę. Ponadto odwołujący się podniósł, że jego córka K. korzysta z pomocy w formie dożywiania w Międzyszkolnym Internecie jedynie w dni nauki, a nie przez cały miesiąc. Decyzją z dnia 14 czerwca 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) w związku z art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 48, art. 102. ust. 1, art. 106 ust. 1 i ust. 4 i art. 115 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm.) oraz uchwały nr 221 z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (M. P. z 2013 r. poz. 1024), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2017 r. nr [...]. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo uznał, że nie ma możliwości przyznania rodzinie odwołującego się pomocy w formie gorącego posiłku dowożonego do miejsca zamieszkania. Organ prowadzący postępowanie podkreślił, że ma zawartą umowę z punktem gastronomicznym w zakresie przygotowania i wydawania gorących posiłków dla osób objętych wsparciem. W umowie tej nie ma postanowienia o dowożeniu posiłków bezpośrednio do miejsc zamieszkania osób objętych wsparciem. Organ prowadzący postępowanie nie miał zatem możliwości zorganizowania dowozu posiłku do miejsca zamieszkania odwołującego się, jak i jego rodziny, w tym dorosłych dzieci przebywających w K. Kolegium podało, że odwołujący się jest osobą poruszającą się samodzielnie bez potrzeby korzystania ze sprzętu ortopedycznego, podobnie jak jego żona K. W związku z powyższym odwołujący się lub jego żona mają możliwość osobistego przybycia do punktu gastronomicznego i zabrania gorącego posiłku dla pozostałych członków rodziny do miejsca zamieszkania (za wyjątkiem posiłku dla dzieci przebywających w K), lub też spożycia go na miejscu. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się J. C., który pismem z dnia 2 sierpnia 2017 r. wniósł na nią skargę. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja jest dla niego i jego rodziny krzywdząca. Skarżący nie zgodził się z tym, aby jego 6-osobowa rodzina, w której 3 osoby mają orzeczenia o niepełnosprawności, chodziła osobiście na gorący posiłek, gdyż do jadłodajni mają ok. 4 km. Zdaniem skarżącego, posiłki może mu dowozić Straż Miejska. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. skarżący stwierdził, że nie może nosić posiłków, gdyż są one ciężkie. Podał, że niepełnosprawnemu P. J. dowoziła posiłki szkoła – gimnazjum, gdzie gotowano posiłki, a on ma w rodzinie troje niepełnosprawnych. Skarżący dodał, że właściwie to nie chciał i nie chce gorących posiłków, ani ich dowożenia i nie chodzi mu o pomoc rzeczową, ale chodzi mu o pomoc finansową, żeby sami mogli coś kupić. Sąd stwierdza z urzędu, że z akt administracyjnych sprawy wynika także, iż J. C. jest płatnikiem podatku rolnego za grunt o powierzchni ok. 60 arów użytków rolnych, że otrzymuje rentę w wysokości 853 zł miesięcznie, że żona wnioskodawcy K. otrzymuje emeryturę w wysokości 1072,75 zł miesięcznie, że rodzina składa się z wnioskodawcy, jego żony i czworga dzieci i pobiera świadczenia rodzinne w kwocie 646 zł miesięcznie, że córka M. studiuje na Uniwersytecie – planowany koniec studiów 30.09.2018 r., że syn S. mający orzeczony lekki stopień niepełnosprawności i zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku także przebywa w K, że syn M. mający orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności pozostaje w domu i pobiera rentę w wysokości 724,40 zł miesięcznie, że córka K. przebywa w Internacie Międzyszkolnym w S i korzysta z pomocy społecznej w postaci dożywiania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu, skarga J. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że przedmiotem postępowania jest zasadność lub brak zasadności odmowy przez organy administracyjne przyznania pomocy w formie "dowożonego do miejsca przebywania" gorącego posiłku - z programu na zakup posiłku lub żywności lub gorącego posiłku, dla całej rodziny J. C., również dla dzieci uczących się i przebywających w K. Z uwagi na tak zakreślony przedmiot postępowania już samo oświadczenie skarżącego złożone na rozprawie - że nie chciał i nie chce gorących posiłków, ani ich dowożenia do domu i nie chodzi mu o pomoc rzeczową, ale o pomoc finansową - czyni uzasadnionym decyzje organów obu instancji. Nie mniej jednak, Sąd dokonując kontroli przeprowadzonego postępowania zwraca uwagę na to, że podstawę prawną przyznawania powyższego świadczenia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 z późn. zm.) oraz uchwała nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (M.P. z 2013 r., poz.1024), wydana na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 i 938). Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje wskazana wyżej ustawa z dnia12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stanowiąc według art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1: "Art. 2. 1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości." "Art. 3. 1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka." Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że pomoc społeczna ma charakter doraźny i ma za zadanie "wspierać" osoby i rodziny w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb, ma umożliwiać "przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych". Nie ma więc racji skarżący J. C. oczekując pełnego pokrywania przez pomoc społeczną potrzeb swoich i swojej rodziny. Sąd zauważa, że rodzina skarżącego nie wykorzystuje w pełni swych uprawnień i możliwości. Żona skarżącego, będąca na emeryturze jest w stanie bowiem przygotować gorący posiłek rodzinie przebywającej w domu z produktów otrzymanych z pomocy społecznej lub z produktów uzyskanych we własnym zakresie z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Według oświadczenia skarżącego złożonego w sprawie, z którego skarżący podejmował próby wycofania się – żona skarżącego takie "gorące posiłki" dla rodziny przygotowuje. Sąd zwraca uwagę także na treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi: "Art. 3.(...)4. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej." Sąd zauważa, że z akt administracyjnych wynika, że pomoc w różnych formach udzielana jest rodzinie skarżącego od dawna, co powoduje konieczność coraz bardziej uważnego śledzenia przeznaczenia udzielanej pomocy. Należy podkreślić, że osoby ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie otrzymają świadczenia, o które wnioskowały, albowiem zależy to od możliwości finansowych poszczególnych ośrodków pomocy społecznej oraz od liczby potrzebujących. Ośrodki pomocy społecznej muszą tak gospodarować posiadanymi zasobami finansowymi by pomóc jak największej liczbie osób potrzebujących. Nie mogą wszystkich pieniędzy przeznaczyć na zaspokojenie potrzeb tylko niektórych osób, a inne pozostawić bez jakiejkolwiek pomocy. Sąd podziela w pełni stanowisko organów administracyjnych obu instancji wyrażone w niniejszej sprawie. Sąd uznał, że istotnie organy pomocy społecznej nie pozostają obojętne wobec sytuacji życiowej skarżącego i świadczą tę pomoc w zakresie przyjętym przez wyżej wymienioną ustawę o pomocy społecznej. Nie mniej wnioski skarżącego muszą znajdować oparcie w przepisach prawa i realiach środowiska, tym bardziej, że art. 4 omawianej ustawy o pomocy społecznej zobowiązuje strony korzystające z pomocy społecznej do współdziałania w rozwiązywaniu ich sytuacji. Przepis ten stanowi: "Art. 4. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej." Sąd zauważa, że z uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 wynika, że możliwe jest dowożenie posiłków osobom uprawnionym. Jednakże, co należy podkreślić, taki dowóz - z uwagi na jego koszty - musi być uzasadniony np. całkowitą niepełnosprawnością tych uprawnionych i brakiem możliwości dostarczenia takiego posiłku przez członków rodziny. Nie może więc nie znajdować uzasadnienia w przytoczonych wyżej przepisach ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią podstawy prawnej programu, wieloletni program rządowy "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jest bowiem programem wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadań własnych określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a tym samym wnioskowana pomoc powinna być uwzględniona tylko wówczas, jeżeli – zgodnie z przytoczonym wyżej art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - odpowiada celom i mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Należy zauważyć, że organ I instancji wskazał, iż rodzina wnioskodawcy korzysta z pomocy świadczonej przez Ośrodek w formie dożywiania córki K. w Internacie Międzyszkolnym przyznanej na okres od 2 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. oraz w formie produktów żywnościowych w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, z którego tylko w miesiącu marcu 2017 r. rodzina J. C. otrzymała szczegółowo przedstawione przez organ produkty żywnościowe w ilości mogącej być podstawą przygotowania różnych posiłków dla stale przebywających w domu trzech osób przez dłuższy czas. Mając na uwadze te okoliczności, także możliwość rodziny wnioskodawcy korzystania z własnych zasobów w postaci warzyw, owoców oraz produktów pochodzenia zwierzęcego, a także oświadczenia złożone przez skarżącego w toku postępowania i na rozprawie, Sąd uznał za uzasadnione wydane decyzje organów obu instancji. Mając powyższe na względzie, Sąd nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu naruszeń prawa – ani prawa materialnego, ani procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga J. C. została oddalona.