III SA/Kr 949/19
WyrokWSA w Krakowie2019-11-05
Skład orzekający: Hanna Knysiak-Sudyka, Janusz Kasprzycki, Halina Jakubiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednostka samorządu terytorialnego jest uprawniona do bezpłatnego uzyskania wypisów i wyrysów z rejestru gruntów w celu ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej, gdy dotyczy to wyłączenia działki z istniejącej księgi wieczystej i założenia dla niej nowej księgi wieczystej, lub gdy działki stanowią własność osób fizycznych, a gmina nabywa je w związku z inwestycją drogową?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis art. 40b ust. 2 pkt 4a P.g.i.k. nie przewiduje zwolnienia z opłat za wydanie wypisów i wyrysów z rejestru gruntów w sytuacji, gdy celem jest wyłączenie działki z istniejącej księgi wieczystej i założenie dla niej nowej księgi wieczystej. Zwolnienie to dotyczy wyłącznie pierwszego ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Ponadto, zwolnienie nie przysługuje, gdy przeniesienie praw następuje na rzecz podmiotu trzeciego, a nie pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego.Stan faktyczny
Gmina Miasta Oświęcim wniosła o wydanie wypisów i wyrysów z rejestru gruntów w celu ujawnienia prawa własności nabytego z mocy prawa w związku z realizacją inwestycji drogowej. Starosta Oświęcimski ustalił opłatę za wydanie tych dokumentów. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty. Gmina Miasta Oświęcim wniosła skargę do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie art. 40b ust. 2 pkt 4a P.g.i.k. poprzez nieuzasadnione ustalenie opłaty, twierdząc, że przysługuje jej zwolnienie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Oświęcim na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia 23 lipca 2019 r. nr IG-I.7220.5.15.2019.AZ w przedmiocie ustalenia opłaty za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów skargę oddala
Gmina Miasto Oświęcim wnioskami z dnia 18 kwietnia 2018 r. zwróciła się o wydanie wypisów i wyrysów z rejestru gruntów na podstawie art.40b ust. 2 pkt 4a) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 z późn. zm.). niezbędnych do ujawnienia prawa własności Gminy Miasta Oświęcim w księdze wieczystej nabytego z mocy prawa ostateczną decyzją Starosty Oświęcimskiego nr 1/18 z dnia 16 lutego 2018 r. pn. Rozbudowa ul. Strzeleckiej od km 0+007.1 do km 0+097,3, budowa ul. Strzeleckiej od km 0+097,3 do km 0+319,9 rozbudowa ul. Jesionowej od km 0+319,9 do km 0+608,2 w ramach inwestycji pn. "Rozbudowa ul. Strzeleckiej wraz z budową połączenia do ul. Cichej poprzez ulicę Jesionową" wydanej na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej jako "specustawa").
Decyzją z dnia 21 marca 2019 r. znak: SGG.6620.5.184.2018 Starosta Oświęcimski, po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, orzekł o ustaleniu dla Gminy Miasta Oświęcim opłaty w wysokości:
1. 750 zł za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działek nr: 1357/101, 1357/91, 1357/92, 1357/94, 1357/96, 1357/98, 1363/8, 1363/9, 2886/4 położonych w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto,
2. 150 zł za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działek nr: 904/191, 904/193 położonych w obrębie Babice, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto,
3. 300 zł za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działek nr: 904/204, 904/206, 2066/5, 904/208 położonych w obrębie Babice, jednostka ewidencyjna Oświęcim -miasto,
4. 150 zł za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działek nr: 1357/48, 1357/51,1357/88 położonych w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 40 b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2101, dalej jako "P.g.i.k.").
Powyższa decyzja zapadła po uchyleniu przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 22 listopada 2018 r. znak: IG-1.7220.5.26.2018.AZ, pierwotnej decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 28 września 2018 r. znak: SGG.6620.5.184.2018, którą to nałożono na Gminę Miasta Oświęcim opłaty za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntu. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia celem przeprowadzenia bardziej wnikliwego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w tym jeszcze raz zebrania i ocenienia materiału dowodowego. Ponadto organ II instancji zaznaczył, iż akta sprawy nie dokumentują stanu faktycznie ujawnionego w księgach wieczystych i stanu tego nie sposób też ustalić w związku z brakiem w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów, tym samym organ I instancji zobowiązany będzie uzupełnić akta sprawy tak, by możliwe było precyzyjne ustalenie, czy ujawnienie w księgach wieczystych prawa własności dla działek objętych zaskarżoną decyzją następuje poprzez wykazanie tego prawa po raz pierwszy czy też celem uzyskania żądanych danych jest wyłączenie działki z założonej już księgi wieczystej i założenie dla niej nowej księgi wieczystej.
Organ ustalił następujący stan faktyczny:
Działki nr: 1357/48 i 1357/51 położone w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto stanowiące własność osób fizycznych, nabyte z mocy prawa Gmina Miasto Oświęcim, przeznaczone w całości pod inwestycję drogową, mają założone księgi wieczyste.
Działki nr: 904/193 i 904/191 położone w obrębie Babice, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto oraz działka nr 1357/88 położona w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto stanowią własność Gminy Miasta Oświęcim i zostały przeznaczone w całości pod inwestycję drogową. Mają założone księgi wieczyste.
Działki nr: 1357/91, 1357/92, 1357/94, 1357/96, 2886/4 i 1363/8 położone w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto stanowiące własność osób fizycznych, powstały w wyniku podziału i pozostały poza obszarem inwestycji drogowej na podstawie specustawy z 10.04.2003 r.
Działki nr: 1357/98 i 1363/9 położone w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto oraz działki nr: 904/206, 2066/5 i 904/208 położone w obrębie Babice, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto stanowiące własność Gminy Miasta Oświęcim, powstały w wyniku podziału i pozostały poza obszarem inwestycji. Wskazane nieruchomości stanowiły i stanowią własność Gminy Miasta Oświęcim. Wypisy na ww. działki również niezbędne są Gminie Miasta Oświęcim w celu ujawnienia podziałów działek przejętych w związku z inwestycją.
Działka nr 1357/101 położona w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto oraz działka nr 904/204 położona w obrębie Babice, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto stanowiące własność Gminy Miasta Oświęcim powstała w wyniku podziału i pozostała poza obszarem inwestycji.
Ponownie oceniając, uzupełniony o wskazane przez organ II instancji dokumenty, materiał dowodowy organ I instancji doszedł do wniosku, że Gmina Miasta Oświęcim zobowiązana jest do poniesienia kosztów wydania wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla wymienionych w decyzji działek. Organ stwierdził, że wyłączenie z art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy P.g.i.k. nie obejmuje sytuacji jaka wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy. Zasadą jest, że organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny pobierają opłaty za sporządzanie i wydawanie wypisów oraz wyrysów z operatu ewidencji gruntów i budynków (art. 40b ust. 1 pkt 2). Zatem powołana we wnioskach o udostępnienie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działek nr: 1357/98, 1357/101, 1363/9, 1357/91, 1357/92, 1357/94, 1357/96, 2886/4, 1363/8, 1357/48, 1357/51 i 1357/88 położonych w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto oraz działek nr: 904/206, 2066/5, 904/204, 904/208, 904/193 i 904/191 położonych w obrębie Babice, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto podstawa prawna art. 40 b ust. 2 pkt 4 lit.a P.g.i.k. nie ma zastosowania przy przenoszeniu prawa własności pomiędzy osobą fizyczną a jednostką samorządu terytorialnego oraz ujawnienia prawa będącego pochodną wpisania jednej z działek tworzących wspólnie nieruchomość do oddzielnej księgi wieczystej (w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasta Oświęcim). W związku z czym należało ustalić opłatę za powyższe żądanie.
Starosta Oświęcimski rozpatrzył cały zebrany materiał dowodowy poprzez uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu niniejszych dowodów.
Prezydent Miasta Oświęcim w ustawowym terminie odwołał się od ww. decyzji Starosty Oświęcimskiego wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej wydania wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów dla działek: 1357/91, 1357/92, 1357/94, 1357/96, 1363/8, 2886/4 położonych w jednostce ewidencyjnej Oświęcim miasto, obręb Oświęcim (punkt 1 decyzji) oraz 1357/48, 1357/51 położonych w jednostce ewidencyjnej Oświęcim miasto, obręb Oświęcim (punkt 4 decyzji). Ponadto wniósł o orzeczenie o nieodpłatnym wydaniu wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów w odniesieniu do wnioskowanych działek wskazując naruszenie przepisów prawa materialnego, a to naruszenie przepisów art. 40b ust. 2 pkt 4a P.g.i.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, że Gmina Miasto Oświęcim nie jest uprawniona do zwolnienia od opłaty za wydanie wnioskowanych wypisów i wyrysów z rejestru gruntów, podczas gdy Gmina Miasto Oświęcim wnioskowała o bezpłatne udostępnienie tych dokumentów mających służyć do ujawnienia prawa własności jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej nabytego z mocy prawa.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako "MWINGiK") decyzją z dnia 23 lipca 2019 r. znak: IG-I.7220.5.15.2019.AZ, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Oświęcimskiego z dnia 21 marca 2019 r. znak: SGG.6620.5.184.2018.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie sporna jest interpretacja art. 40b ust. 2 pkt 4 P.g.i.k. stanowiącego podstawę do nieodpłatnego sporządzania i wydania wypisów i wyrysów z operatu ewidencyjnego na żądanie organów administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego w związku z ich działaniami mającymi na celu ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej.
MWINGiK podzielił w całości pogląd wyrażony przez Starostę Oświęcimskiego w zaskarżonej decyzji zarówno co do ustalenia stanu faktycznego, jak i interpretacji spornego przepisu. Wyjaśnił, że zasada jest pobieranie opłat za ww. czynności organu. Z przepisu art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. b P.g.i.k. wynika wprost, iż tylko w stosunku do przeniesienia praw pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie (pkt 4 lit. c) ustawodawca zastosował zwolnienie od opłat. W sytuacji zaś, gdy przeniesienie praw następuje pomiędzy Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego na rzecz podmiotu trzeciego zwolnienie z opłat nie przysługuje. W związku z tym, wbrew stanowisku wyrażonemu w odwołaniu, Starosta Oświęcimski bez naruszenia art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a P.g.i.k., kwestię opłat rozstrzygnął decyzją administracyjną. Zwolnienia z opłaty, o którym jest mowa w art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a, b, c P.g.i.k., nie można interpretować tak szeroko - jak tego chce strona skarżąca - i uzasadniać ich otrzymanie bezpłatnie jedynie samym faktem ich niezbędności (w przypadku działek pozostających poza obszarem inwestycji) do ujawnienia prawa własności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Gmina Miasto Oświęcim zarzuciła zaskarżonej decyzji zarzucam: naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 40b ust. 2 pkt 4a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 z późn. zm.). w zw. z art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1474) poprzez nieuzasadnione ustalenie opłaty za wypis i wyrys z ewidencji gruntów w części dotyczącej działki nr 1357/48, 1357/51 oraz działki nr 1357/91, 1357/92, 1357/94, 1357/96, 1363/8, 2886/4 położonej w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim miasto, podczas gdy skarżący uprawniony jest do otrzymania bezpłatnych wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów, gdyż sprawa dotyczy ujawnienia prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego, które w odniesieniu do wnioskowanej nieruchomości nigdy nie było ujawnione w księdze wieczystej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Gmina wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji w części dotyczącej ww. działek.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przepis art. 40b ust. 2 pkt 4a P.g.i.k. uprawnia jednostkę samorządu terytorialnego do bezpłatnych wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów, gdyż dotyczy ujawnienia prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego, które w odniesieniu do wnioskowanej nieruchomości nigdy nie było ujawnione w księdze wieczystej. Gmina Miasto Oświęcim nabyła bowiem tą nieruchomość z mocy prawa dopiero z dniem ostateczności decyzji Starosty nr 1/18, tj. w dniu 30 marca 2018 r., a więc przed złożeniem wniosku o wydanie wypisów i wyrysów z rejestru gruntów. Wyjaśniono przy tym, że działanie miasta nie zmierza do przeniesienia prawa własności, ale ujawnienia prawa jednostki samorządu terytorialnego nabytego z mocy prawa w księdze wieczystej po raz pierwszy. Podniesiono przy tym, że ustawa Prawo Geodezyjne i Kartograficzne ani żaden inny przepis nie zawiera również podnoszonego przez Starostę Oświęcimskiego warunku stosowania zwolnienia z pobierania opłat przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków w sytuacji nieruchomości, która nie ma założonej księgi wieczystej. Pojęcie "ujawnienie prawa do nieruchomości", użyte w treści art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a P.g.i.k. należy rozumieć ściśle, a zatem, na podstawie powołanego przepisu, jednostka samorządu terytorialnego nie może domagać się ponownego zwolnienia z opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego. Użyty w tytule ustawy termin "ujawnienia w księgach wieczystych" dotyczy wyłącznie pierwszego ujawnienia Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela określonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Przeprowadzona według powyższych zasad sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego.
Zaznaczenia na początku wymaga, że Gmina Miasta Oświęcim zaskarżyła decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 lipca 2019 r., znak: IG-I.7220.5.15.2019.AZ w części dotyczącej działek nr: 1357/48, 1357/51, 1357/91, 1357/92, 1357/94, 1357/96, 1363/8, 2886/4 położonych w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim – miasto. Zatem tylko co do tych nieruchomości odnosi się wyrok WSA w Krakowie jak i jego uzasadnienie.
W sprawie bezsporny jest stan faktyczny ustalony przez organy.
Istota sporu sprowadza się zaś do interpretacji przepisu art. 40b ust. 2 pkt 4a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 z późn. zm.), dalej jako "P.g.i.k.". Stosownie do powołanego przepisu nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego sporządzane i wydawane na żądanie organów administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego, w związku z ich działaniami mającymi na celu ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej.
W ocenie Sądu prawidłowa była argumentacja organu postulująca ścisłą wykładnię wyjątku od ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty i rozstrzygania powstałych wątpliwości na korzyść zasady odpłatności. Decydujące znaczenie w tej kwestii ma wyłącznie stan faktyczny sprawy. Zauważyć bowiem trzeba, że działki objęte skargą o nr: 1357/48, 1357/51 położone w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim - miasto stanowiące własność osób fizycznych, które nabyła z mocy prawa Gmina Miasto Oświęcim - przeznaczone w całości pod inwestycję drogową mają już założone księgi wieczyste. Celem uzyskania dla powyższych nieruchomości wnioskowanych dokumentów jest wyłączenie działki z założonej księgi wieczystej i założenie dla niej nowej księgi wieczystej. Natomiast działki o nr: 1357/91, 1357/92, 1357/94, 1357/96, 1363/8, 2886/4 położone w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim – miasto stanowią własność osób fizycznych, powstały w wyniku podziału i pozostały poza obszarem inwestycji drogowej. Wskazane nieruchomości stanowiły i stanowią własność osób fizycznych.
Zauważyć wypada, że analizowana norma zawarta w art. 40b ust. 2 pkt 4a P.g.i.k. nie odpowiada wprost na pytanie jak należy rozumieć pojęcie "ujawnienie prawa do nieruchomości". W omawianym przepisie nie doprecyzowano bowiem, czy użyty termin odnosi się wyłącznie do działania jednostki samorządu terytorialnego dotyczącego nieruchomości niemającej urządzonej księgi wieczystej, czy też norma ta ma odnosić się do sytuacji ujawnienia prawa będącego pochodną wpisania jednej z działek tworzących wspólną nieruchomość do oddzielnej księgi wieczystej. Dokonując wykładni językowej art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a P.g.i.k. nie da się jednoznacznie przesądzić czy chodzi o szerokie rozumienie pojęcia "ujawnienie prawa do nieruchomości" jako ujawnienie każdego prawa do nieruchomości. W ramach wykładni językowej mieści się także przyjęcie, że przepis ten dotyczy ścisłego rozumienia pojęcia "ujawnienie prawa do nieruchomości" jako wykazania prawa do nieruchomości po raz pierwszy. W znaczeniu językowym ujawnić to odkryć coś, stwierdzić istnienie czegoś oraz podać do wiadomości coś, co było trzymane w tajemnicy. Ujawnienie prawa do nieruchomości to również pokazanie czegoś, co dotychczas było ukryte (sjp.pwn.pl/ujawnić). Dlatego też konieczne jest sięgnięcie do wykładni systemowej.
W art. 40 ust. 2 P.g.i.k. zawarto katalog zwolnień od pobierania opłaty, zgodnie z powołanym przepisem nie pobiera się opłat na żądanie prokuratury (pkt 1); sądów rozpoznających sprawy, w których stroną jest Skarb Państwa (pkt 2); organów kontroli państwowej w związku z wykonywaniem przez te organy ich ustawowych zadań ( pkt 3). Natomiast w art. 40b ust. 2 pkt 4 ustawy przewidziane są trzy przypadki, w których nie pobiera się opłaty są to: a) ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej; b) przeniesienie praw do nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego; c) przeniesienie praw do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego na rzecz Skarbu Państwa. Treść przytoczonego przepisu wskazuje, że ustawodawca określając przypadki zwolnienia od opłat posługuje się nie tylko kryterium podmiotowym, ale równocześnie stosuje kryterium przedmiotowe, wskazując tym samym jaki podmiot i w zakresie jakich spraw podlega zwolnieniu. Ustawodawca rozróżnia ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej (pkt 4 lit. a) od przeniesienia praw do nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa i jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie (pkt 4 lit. b i li. c). Tylko w stosunku do przeniesienia praw pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie ustawodawca zastosował zwolnienie od opłat, w sytuacji zaś gdy przeniesienie praw następuje pomiędzy Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego na rzecz podmiotu trzeciego zwolnienie z opłat nie przysługuje.
Stąd też np. utworzenie kilku nieruchomości w miejsce większej nieruchomości objętej jedną księgą wieczystą, nie stanowi ujawnienia prawa w rozumieniu art. 40 b ust. 2 pkt 4 lit.a P.g.i.k. O tym, że użyty w art. 40 ust. 2 pkt 4 lit a P.g.i.k. termin ujawnienia prawa w księdze wieczystej może mieć inny zakres niż termin ten funkcjonujący na gruncie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, świadczy ustawa z dnia 7 września 2007 r. o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2012r., poz.1460 ze zm.). Użyty w tytule ustawy termin ujawnienia w księgach wieczystych w sposób bezsporny dotyczy wyłącznie pierwszego ujawnienia Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela określonej nieruchomości. O takim zakresie znaczeniowym terminu ujawnienia w księdze wieczystej, w sposób bezsporny świadczy treść ustawy z dnia 7 września 2007 r. Powyższa okoliczność wskazuje, że ustawodawca posługuje się w poszczególnych ustawach pojęciem ujawnienia w księgach wieczystych w różny sposób, nadając mu zróżnicowany zakres znaczeniowy. Oznacza to, że pojęcie ujawnienia występujące w ustawie o księgach wieczystych i hipotece nie może być automatycznie przenoszone na pojęcie ujawnienia uregulowane w innej ustawie dotyczącej innej problematyki.
Powyższe wskazuje, że sporne pojęcie, o którym mowa w art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a P.g.i.k. należy odczytywać ściśle. Przepis ten nie przewiduje zatem zwolnienia jednostki samorządu terytorialnego z opłat za udostępnienie wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej w sytuacji gdy celem uzyskania tych danych jest wyłączenie działki z założonej już księgi wieczystej i założenie dla niej nowej księgi wieczystej. Czynności zmierzające do ujawnienia prawa w znaczeniu czynności wieczystoksięgowej w sytuacji gdy prawo to zostało już ujawnione w księdze wieczystej, nie uprawnia gminy do powtórnego wykorzystania zwolnienia od opłaty.
Podsumowywując powyższe wywody wniosek o wydanie bezpłatnie wyrysów i wyrysów z rejestru gruntów dla działek o nr: 1357/48, 1357/51 położonych w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim – miasto, jest nieuzasadniony jako dotyczący ujawnienia prawa będącego pochodną wpisania jednej z działek tworzących wspólnie nieruchomość do oddzielnej księgi wieczystej.
Natomiast działki o nr: 1357/91, 1357/92, 1357/94, 1357/96, 1363/8, 2886/4 położone w obrębie Oświęcim, jednostka ewidencyjna Oświęcim – miasto stanowią własność osób fizycznych, a zgodnie z powołanym przepisem 40b ust. 2 P.g.i.k. tylko w stosunku do przeniesienia praw pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie ustawodawca zastosował zwolnienie od opłat (pkt 4 lit. b i li. c), w sytuacji zaś gdy przeniesienie praw następuje pomiędzy Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego na rzecz podmiotu trzeciego zwolnienie z opłat nie przysługuje.
Inna interpretacja ww. przepisów w tej sytuacji faktycznej prowadziłaby do obejścia prawa i nieuprawnionego rozszerzenia wyjątku od zasady odpłatności z art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a P.g.i.k. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wnioski Gminy o bezpłatne wydanie wyrysów i wypisów z rejestru gruntów mają wspólne źródło, a to podział nieruchomości i inne ich przekształcenia w ramach inwestycji pn. "Rozbudowa ul. Strzeleckiej wraz z budową połączenia do ul. Cichej poprzez ulicę Jesionową".
Z tych względów zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło