III SA/Kr 951/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej w części orzekającej o braku związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową postanawia: skargę odrzucić W toku odbywania zasadniczej służby wojskowej, P. S. skierowany został do wojskowej komisji lekarskiej, celem stwierdzenia przydatności do służby wojskowej. Orzeczeniem z dnia [...] Wojskowa Komisja Lekarska uznała P. S. za czasowo niezdolnego do służby wojskowej - kategoria B, przy rozpoznaniu zespołu bólowo lędźwiowo-krzyżowego w następstwie dyskowej wypukliny L4/L5 - do leczenia. O związku rozpoznanych chorób ze służbą wojskową nie wyrzeczono. W odwołaniu skarżący m.in. podnosił brak powiązania rozpoznanego schorzenia ze służbą wojskową. Po rozpatrzeniu odwołania Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] Nr [...], uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości i orzekła o zaliczeniu P. S. do kategorii "D" - niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, przy rozpoznaniu: 1. zaburzenia osobowości u osoby z obniżoną sprawnością funkcji intelektualnych, znacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne - § 68 pkt 2 § 71 pkt 1 załącznika Nr 1 gr.I do Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 z późn.zm.) 2. zespołu bólowo lędźwiowo-krzyżowego w następstwie dyskowej wypukliny L4- L5 - § 62 pkt 2, § 34 pkt 2 powołanego załącznika. Zarazem co do pierwszego z rozpoznanych schorzeń, komisja orzekła o braku jego związku ze służbą wojskową, a co do drugiego "nie ustalono związku schorzenia ze służbą wojskową - ze względu na brak kwalifikacji prawnej Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zatytułowaną jako "wniosek" na powyższe orzeczenie złożył P. S. Zdaniem skarżącego zaskarżone orzeczenie jako "ostateczne" uniemożliwia dalsze postępowanie administracyjne celem ustalenia, że znaczny uszczerbek na zdrowiu powstał w czasie czynnej służby wojskowej, z tytułu którego ma niezaspokojone roszczenia. Skarżący wnosi o "uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przyznanie prawa do dalszego postępowania". Wojskowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie. Wskazano, że w istocie treścią skargi jest zaskarżenie orzeczenia w części dotyczącej ustalenia braku związku ze służbą wojskową rozpoznanych schorzeń, a w tym zakresie droga postępowania sądowo administracyjnego jest niedopuszczalna o czym zresztą skarżącego pouczono. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie. Trafne jest stanowisko odpowiedzi na skargę, że skarżący nie kwestionuje uznania go za niezdolnego do odbywania służby wojskowej w czasie pokoju i zaliczenia do kategorii zdrowia "D", a tylko kwestionuje wydane orzeczenie w części dotyczącej przyjęcia braku związku przyczynowego rozpoznanych schorzeń z odbywaną czynną służbą wojskową uważając, iż zaskarżone orzeczenie zamyka mu dalsze postępowanie w celu ustalenia, że schorzenia te pozostają w związku ze służbą wojskową i w celu uzyskania z tego tytułu świadczeń. Skarga natomiast do Sądu administracyjnego na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej w części orzekającej o braku związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową nie przysługuje, gdyż orzeczenie w tym zakresie nie stoi na przeszkodzie wszczęciu innych postępowań. Zaskarżone orzeczenie wydane zostało w trybie przepisów Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 z późn.zm.) w związku ze skierowaniem skarżącego w toku odbywania czynnej służby wojskowej do stwierdzenia przydatności do tej służby. Celem zatem postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi było ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, przewidzianej przepisem art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o Powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205). Z tego punktu widzenia, skarżący został zaliczony do kategorii D - niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Zarazem przepis § 13 ust. 1 powołanego Rozporządzenia MON z 25 czerwca 2004 r. w brzmieniu obowiązującym od 23.11.2006 r. stanowi, że orzekając o zdolności lub niezdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza niezawodowego choroby lub ułomności komisja lekarska orzeka również o związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i stanów chorobowych ustalonym na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 z późn.zm.). Powołane Rozporządzenie zawiera w formie załączników m.in. wykazy chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami kraju. Podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 9.03.2005 r. OSK 1203/04), że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zaliczenia danej osoby do kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej i w przedmiocie samej zdolności do tej służby są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu lub zwolnieniu ze służby wojskowej i w tej części podlegają zaskarżaniu do sądu administracyjnego. Takiego wiążącego charakteru nie mają te orzeczenia w części orzekającej o rozpoznanych schorzeniach i w przedmiocie związku tych schorzeń lub braku związku ze służbą wojskową. Tryb bowiem postępowania i rodzaje świadczeń reguluje ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków lub chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 83, poz. 760 z późn.zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze w tym m.in. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2003 r. (Dz.U. Nr 175, poz. 1707) w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej. Wprawdzie w trybie tej ustawy również orzekają wojskowe komisje lekarskie lecz przedmiotem postępowania jest stwierdzenie czy choroba powstała w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz ustalenie uszczerbku na zdrowiu (§ 15 rozp.) a nie ustalenie zdolności do czynnej służby wojskowej jak w sprawie. Wydane w tym przedmiocie orzeczenia wojskowych komisji lekarskich podlegają trybowi kontroli instancyjnej na zasadach przewidzianych § 26 in Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci żołnierzy ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (Dz.U. Nr 163, poz. 1578). Orzeczenia te poprzedzają wydanie opartej na przepisie art. 22 ust. 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych, decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia odszkodowawczego i jego wysokości. Od decyzji organów w sprawach odszkodowań przysługuje osobie zainteresowanej odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych na zasadach i w terminach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z art. 22 ust. 4 powołanej ustawy. Sprawa zatem o ustalenie świadczenia odszkodowawczego z tytułu wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 kodeksu postępowania cywilnego. Z tych względów Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27.10.1999 r. II ZP 9/99 (ONSP 2000/5/167), wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 2000.11.06 OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 2005.03.09 OSK 1203/04. Wbrew natomiast stanowisku skargi "ostateczny" w rozumieniu art. 16 kpa charakter zaskarżonego orzeczenia, nie pozbawia skarżącego możliwości dochodzenia przed właściwymi organami ustalenia, że rozpoznane schorzenia pozostają w związku ze służbą wojskową oraz ew. świadczeń odszkodowawczych z tego tytułu. Z tego względu postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.