III SA/Kr 952/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Wojewody z dnia 5 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwiema córkami. Określając swój majątek uwidocznił, że należy do niego 100 metrowy dom i działka. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 2000 zł wyjaśniając, że składa się na to 500 zł jego renty oraz 1500 zł wynagrodzenia żony za pracę. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest po przebytych trzech zawałach serca. Będąc osobą z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności jest całkowicie niezdolny do pracy. Obie córki uczą się. Pozostające do dyspozycji rodziny środki wystarczają na minimum egzystencji. Ponieważ nie jest to pierwsza sprawa jaką skarżący inicjuje przed tutejszym Wojewódzkim Sądem Administracyjnym więc okolicznością znaną z urzędu postaje, że należąca do skarżącego działka ma powierzchnię ok. 40 arów. Informację taką ujawnił był bowiem w sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 211/08. Z kolei wyjaśnienia jakie skarżący złożył przy sprawie prowadzonej do sygn. akt. III SO/Kr 8/08 dostarczają wiedzy, że schorzenia skarżącego były powodem jego bytności w szpitalu. Gdy chodzi o wysokość stałych miesięcznych wydatków to ograniczają się one do konieczności uiszczenia opłat za prąd i gaz, gdyż wodę skarżący czerpie ze studni, a telefonu nie posiada. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat (art. 246 § pkt. 1 ppsa) albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dalszych wezwań. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny jego aktualnej sytuacji. Ta jeśli się zważy, na realne dochody gospodarstwa domowego skarżącego, której w znacznej części pochłaniają wydatki na nośniki energii nie należy do łatwych. Biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącego nie ulega też większej wątpliwości, że pewna jej cześć musi być rezerwowana na wykup lekarstw. Ze względu na stan zdrowia skarżącego oraz wiek szkolny jego córek trudno wymagać od nich podjęcia jakiegoś dodatkowego zatrudnienia. Spojrzenia takiego nie zmienia w sposób zasadniczy ujawniony przez skarżącego majątek w postaci nieruchomości i domu w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Zarówno bowiem sprzedaż jak i obciążenie tego majątku w celu zdobycia środków na wynagrodzenie adwokata z wyboru, stanowiłoby w istocie pozbawienie rodziny skarżącej koniecznego utrzymania. Przy dochodach niższych od przeciętnych zarobków pracowników zatrudnionych w gospodarce rodzina nie miała też możliwości poczynienia specjalnych oszczędności. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.