III SA/Kr 952/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2024 r., znak: 1201-IEE.7113.1.40.2024.3.JM w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (1201-IEE.7113.1.40.2024.3.JM) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Stare Miasto z dnia 12 marca 2024 r ( 1212-SEE.7113.9.2.2024.1) oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegająca na zajęciu ruchomości. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków - Stare Miasto jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego G.T. (dalej jako: Zobowiązany albo Skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...] wystawionych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Śródmieście i tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie. W toku egzekucji Organ zajął pojazdy marki: S., F. oraz S. Na okoliczność tej czynności sporządzono Protokół zajęcia i odbioru ruchomości z 24.01.2024 r. wraz z trzema zawiadomieniami o zajęciu poszczególnych samochodów, które doręczono zobowiązanemu w dniu 31sycznia 2024 r.. W odpowiedzi Zobowiązany pismem z 06.02.2024r., złożył skargę na czynność egzekucyjną zajęcia ruchomości, w której wnosi o uchylenie czynności egzekucyjnej z tego powodu, że "wbrew informacji wskazanej w zawiadomieniach o zajęciu środka transportu - żaden z w/w samochodów nie stanowi własności Zobowiązanego, zatem nie może być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego." Zarzucono naruszenie art. 97 § 1, § 4 i § 4a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( dalej jako upea ) w zw. z art. 54b § 1, § 2 lit. a-c upea poprzez jego niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie. Organ egzekucyjny postanowieniem z 12.03.2024 r. oddalił skargę. Uznał bowiem, że zobowiązany w skardze nie podniósł argumentów zarzucających dokonanemu zajęciu naruszenia prawa. Organ zauważył, że samochód marki S. figuruje w bazie danych CEPIK jako własność zobowiązanego, natomiast pozostałe dwa samochody, tj. S. oraz F. figurują w CEPIK jako współwłasność zobowiązanego. Na postanowienie to Zobowiązany złożył zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 54, 97 i 98 upea. l dokonano ich wykładni. Wyjaśniono także dlaczego organ l instancji nie naruszył art. 7 i 77 kpa. Podkreślono, że organ l instancji prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Realizacja zasady ogólnej, zawartej w komentowanym przepisie, jest możliwa w wyniku kierowania się przez organ zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Należy wyjaśnić, że zasada proporcjonalności nakazuje podejmowanie przez administrację działań proporcjonalnych do zamierzonego celu, to znaczy, że nie powinny być nakładane na stronę obowiązki niewspółmierne do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Natomiast zasada bezstronności i zasada równości (równego traktowania) nakazują traktowanie przez władze publiczne w taki sam sposób podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji. W ocenie organu odwoławczego, wbrew temu co twierdzi pełnomocnik w skardze, nie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 § l kpa), gdyż organ egzekucyjny w zaskarżonym rozstrzygnięciu wyjaśnił skarżącemu jakimi przepisami prawa się kierował i organ egzekucyjny przedstawił przyczyny z powodu których oddalił skargę. Zdaniem organu odwoławczego nie doszło także do naruszenia art. 18, art. 29 § l i art. 59 upea, bowiem jak już zauważono powyżej nie było podstaw, aby uznać skargę za zasadną. Nawet gdyby skarga na czynności egzekucyjne została uznana za uzasadnioną to nie oznacza to, że jest to powód, aby umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 upea. Na postanowienie to pełnomocnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W skardze zarzucono naruszenie: 1. "art. 97 § 1, § 4 i § 4a upea w zw. z art. 54b § 1, § 2 lit. a-c upea poprzez jego niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie utrzymanie zajęcia i skierowanie egzekucji do ruchomości w postaci l% we współwłasności zajętych samochodów, które w sposób oczywisty jest niecelowa, nie doprowadzi bezpośrednio do wyegzekwowania środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne powoduje niewspółmierne wydatki egzekucyjne w stosunku do środków pieniężnych, które mogą być wyegzekwowane, w tym w szczególności kosztów opinii biegłego w zakresie wyceny wartości udziału w prawie własności tychże samochodów. 2. art. 7, ort. 8 § 1, art. 77 § l, art. 124 § 2 k.p.c. wzw. z art. 18, art. 29 § 1 i art. 59 § 1 upea poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, która doprowadziła do uznania, że zasadnym jest prowadzenie kierowanie egzekucji do ruchomości, które wprawdzie wchodzą skład majątku (w 1% udziału), jednakże oczywistym jest, że hipotetyczna kwota uzyskana ze sprzedaży nie pokryje kosztów egzekucyjnych, a nadto kierowanie egzekucji do przedmiotu nie będącego w ogóle własnością zobowiązanego." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest bezpodstawna. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (w niniejszej sprawie postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie w przedmiocie czynności zabezpieczającej, w postaci zajęcia ruchomości ( udziału we własności samochodu osobowego) na podstawie art. 97 § 1 i 98 u.p.e.a., co stanowi granice danej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawę prawną zaskarżonych postanowień stanowiły przepisy u.p.e.a., a w art. 97 i 98 u.p.e.a., któe regulują procedurę dokonania zajęcia w ramach egzekucji z ruchomości. Stosownie do art. 54 § 1, § 2 i § 3 upea, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, którą wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną - zgodnie z § 4 cyt. art. 54 u.p.e.a. - wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie. Skarga na czynności zabezpieczające nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania zabezpieczającego oraz podstaw jego prowadzenia. U.p.e.a. regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie (zob. wyroki: WSA w Warszawie z 22 stycznia 2004 r., III SA 1503/03; NSAz 10 lipca 2012 r., II FSK 2555/10; NSA z 23 czerwca 2023 r., l GSK 1426/19), jak i piśmiennictwie (zob. Marta Romańska w: System egzekucji administracyjnej, pod redakcją J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza; Wydawnictwo C.H.Beck, W. 2004, s. 536), przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. Zasada ta w pełni odnosi się do skargi na czynność zabezpieczającą, opartej na przepisie tym samym co skarga na czynność egzekucyjną, tj. art. 54 u.p.e.a. W świetle tego przepisu nie może być wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Jak stanowi przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, odpowiednio w ramach postępowania zabezpieczającego - wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zrealizowania zabezpieczenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne (zabezpieczające) - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego) - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej (zabezpieczającej). Zgodnie natomiast z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Egzekucję z ruchomości reguluje art. 97 §§ 1, 2 i 4 upea zgodnie z jego treścią do egzekucji z ruchomości zobowiązanego organ egzekucyjny przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Przy czym egzekucję z ułamkowej części ruchomości stanowiącej współwłasność zobowiązanego prowadzi się w sposób przewidziany dla egzekucji z ruchomości, lecz sprzedaży podlega wyłącznie udział zobowiązanego we współwłasności. Nie budzi zatem wątpliwości, że Organ zastosował przewidziany przez ustawę środek egzekucyjny. Ustawodawca wprost przewidział bowiem możliwość zajęcia udziału w ruchomości. Także przebieg czynności należy uznać za prawidłowy. Zgodnie z art. 98 upea zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny. Protokół podpisuje także zobowiązany, jeżeli jest obecny przy zajęciu, lub świadkowie, zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony. Pracownik obsługujący organ egzekucyjny umieszcza na zajętej ruchomości, jeżeli jest to możliwe lub nie powoduje nieproporcjonalnych trudności, znak ujawniający na zewnątrz jej zajęcie. Usunięcie, zniszczenie lub brak znaku ujawniającego na zewnątrz zajęcie ruchomości nie narusza zajęcia ruchomości. Powyższe czynności zostały wykonane prawidłowo. Nie można także uznać, aby zastosowany środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "uciążliwość" to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (por. wyroki WSA w: Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r., l SA/Gd 26/08 oraz 15 listopada 2017 r., l SA/Gd 1286/17; Warszawie z 22 marca 2017 r., III SA/Wa 2296/16). Stosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego jest zatem jedną z zasad w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oczywiście specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe. Same przepisy upea nie określają natomiast, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. Jednak przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować jego jak najmniejszą dolegliwością, a także efektywnością. Ocena stopnia dolegliwości poszczególnych środków egzekucyjnych należy do organu egzekucyjnego - to on jest bowiem "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, zajęcia udziały w samochodzie w wysokości 1 % za środek zbyt uciążliwy. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi nie ma znaczenia, że egzekucją objęto jedynie udział we własności samochodu należy podkreślić, że zgodnie z art. 97 § 4a upea organ egzekucyjny może sprzedać ruchomość, której współwłaścicielem jest zobowiązany, jeżeli pozostali współwłaściciele wyrażą zgodę na jej sprzedaż. Organ egzekucyjny przekazuje pozostałym współwłaścicielom środki pieniężne odpowiadające ich udziałom we współwłasności sprzedanej ruchomości. Ponadto stosownie do § 4b tego przepisu innym współwłaścicielom lub każdemu z nich przysługuje prawo nabycia zajętego udziału zobowiązanego po cenie oszacowania tego udziału. Jeżeli zamiar nabycia zajętego udziału zgłosi więcej niż jeden współwłaściciel, organ egzekucyjny sprzedaje udział temu współwłaścicielowi, który zaoferował najwyższą cenę. Ustawodawca zabezpieczył zatem w sposób odpowiedni interesy pozostałych współwłaścicieli. Ocena wysokości do możliwej do uzyskania kwoty jest na obecnym etapie postępowania przedwczesna. Ponadto ustawodawca nie wprowadził w tym zakresie ograniczeń, zastrzegł jedynie w art. 97 § 5 upea, że nie podlegają zajęciu ruchomości o wartości ponad kwotę potrzebną do zaspokojenia egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, jeżeli zobowiązany posiada inną podlegającą egzekucji ruchomość o wartości wystarczającej na zaspokojenie tych należności, a sprzedaż egzekucyjna tej ruchomości nie nastręcza trudności. Organ jest zatem jedynie zobowiązany do rozważenia, czy wartość zajętej ruchomości nie jest zbyt duża w stosunku do egzekwowanej należności. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów