III SA/Kr 955/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma A w J na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez R. A. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: Firma A R. A. w J – dalej skarżący, od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr. [...]. Podstawą wydania ww. postanowienia stanowił art. 216, art. 217, art. 218, art. 219, art. 223 § 1 i § 2 , art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ) – dalej jako Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U.2015.858). Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił skarżącemu kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 24.226,00 zł z tytułu importu towaru zgłoszonego w dniu [...] 2011 r. do procedury celnej dopuszczenia do obrotu wg SAD OGL [...] i powiadomił o retrospektywnym zaksięgowaniu w/w kwoty długu celnego. Decyzja została wysłana za pośrednictwem operatora pocztowego InPost S.A. w dniu 15 lutego 2016r. na adres pełnomocnika skarżącego adwokata D. W. i odebrana w dniu 8 marca 2016r. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. (data wpływu do organu 14 marca 2016 r.) adwokat D. W. zwrócił do Naczelnika Urzędu Celnego przedmiotową decyzję informując , że z dniem 23 lutego 2016 r. skarżący wypowiedział mu pełnomocnictwo ze skutkiem natychmiastowym w niniejszej sprawie, o czym organ podatkowy został poinformowany pismem z dnia 23 lutego 2016 r. Następnie pismem z dnia 23 marca 2016 r. skarżący złożył wniosek o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że do uchybienia terminowi doszło bez jego winy. Wyjaśnił, że w okresie od dnia 9 do 22 marca 2016 r. był niezdolny do pracy na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskiego z dnia 8 marca 2016 r. Skarżący podniósł , że w dniu 23 lutego 2016 r. z powodów finansowych wypowiedział pełnomocnictwo w niniejszej sprawie dotychczasowemu pełnomocnikowi i sprawą zajmuje się osobiście. Przedmiotowa decyzja została doręczona dotychczasowemu pełnomocnikowi w dniu 8 marca 2016 r., kiedy był chory i niezdolny do pracy , co potwierdza zaświadczenie lekarskie. W ocenie skarżącego , przedmiot postępowania jest na tyle skomplikowany, że wymaga pełnej sprawności umysłowej. Tymczasem skarżący w okresie od 9 do 22 marca 2016 r. przyjmował silne leki uniemożliwiające mu podejmowanie jakichkolwiek czynności wymagających skupienia, w tym sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Celnej stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania podniósł , że decyzja z dnia [...] 2016 r. została skutecznie doręczona osobie umocowanej tj. adwokatowi D. W. Wypowiedzenie pełnomocnictwa ww. pełnomocnikowi przez skarżącego odniosło skutek prawny w stosunku do organu celnego z chwilą zawiadomienia go o tym, a więc z dniem 23 lutego 2016 r. Organ podkreślił , że wypowiedzenie pełnomocnictwa nastąpiło już po podjęciu czynności doręczenia decyzji. Ponadto , mimo wskazania przez pełnomocnika adresu swojej Kancelarii jako adresu dla doręczeń , nie zapewnił odbioru decyzji pod tym adresem i mimo pozostawienia przesyłki w placówce pocztowej InPost S.A. i zawiadomieniu o tym , nie odbierał jej przez kilkanaście dni. W ocenie organu , późniejsze poinformowanie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie pozbawiło dokonanych czynności skuteczności, zaś poprawne zawiadomienie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa wywołuje skutek jedynie w odniesieniu do czynności procesowych podejmowanych od tego dnia, natomiast pozostaje bez wpływu na skuteczność czynności dokonanych przed tym dniem , w tym na skuteczność wcześniej dokonanego doręczenia przedmiotowej decyzji . Odwołanie pełnomocnictwa w trakcie okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej nie może bowiem wpływać na prawidłowość dokonanego doręczenia, skoro korespondencja w chwili jej nadania została prawidłowo skierowana do umocowanego przez skarżącego pełnomocnika, na wskazany przez niego adres. W niniejszej sprawie okoliczność odebrania przedmiotowej przesyłki została potwierdzona zarówno przez dotychczasowego pełnomocnika, jak i przez skarżącego . Zdaniem organu , wobec faktu prawidłowego i skutecznego doręczenia ww. decyzji termin 14 dni na wniesienie odwołania upłynął w dniu 22 marca 2016 r. Skarżący natomiast wniósł odwołanie w dniu 23 marca 2016 r. , a zatem po upływie ustawowego terminu , co oznacza że dokonana czynność jest bezskuteczna. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 162 §1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pomimo, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Mając powyższy zarzut na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2016 r. znak [...] oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W dalszej części skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodne z art. art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718) zwanej dalej w skrócie ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że nie zawiera ono wad powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację organu zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2016 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr [...]. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W świetle powyższego przepisu należy wskazać, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Natomiast konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy, a w konsekwencji uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji. W zależności od wyniku wstępnej kontroli organ albo przeprowadza postępowanie wyjaśniające, albo zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Należy wskazać, że akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/09 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Wskazać przy tym należy, że w przypadku zaistnienia wątpliwości co do ustalenia daty wniesienia odwołania od decyzji, na organie ciąży obowiązek poczynienia niezbędnych w tym zakresie ustaleń. Organ nie może bowiem domniemywać daty doręczenia decyzji , ani daty wniesienia odwołania, gdyż okoliczności te powinny być w sposób niebudzący wątpliwości ustalone w postępowaniu wstępnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 1020/07, LEX nr 497376). Z przedstawionych rozważań wynika zatem, że wydanie przez organ orzeczenia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej został przez stronę zachowany. Przenosząc powyższe rozważenia na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący udzielił w dniu 22 czerwca 2015 r. pełnomocnictwa adwokatowi D. W. do zastępstwa w sprawie przed Naczelnikiem Urzędu Celnego, dlatego decyzja z dnia [...] 2016 r. nr. [...] została wysłana w tym samym dniu na adres wskazanego pełnomocnika . W związku z niemożnością doręczenia decyzji, pismo zostało w dniu 22 lutego 2016 r. złożone na okres 14 dni w placówce pocztowej InPost S.A. Ostatecznie pismo zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi D. W. w dniu 8 marca 2016 r. Z akt sprawy wynika, że w dniu 23 lutego 2016 r. w Urzędzie Celnym zostało złożone pismo informujące o wypowiedzeniu przez skarżącego pełnomocnictwa ww. adwokatowi ze skutkiem natychmiastowym. Powołując się na tą okoliczność, przy piśmie z dnia 10 marca 2016 r. adwokat D. W. zwrócił Naczelnikowi Urzędu Celnego decyzję z dnia [...] 2016 r. podnosząc, że nie jest osobą upoważnioną do działania w przedmiotowej sprawie. Kwestią, która wymaga rozstrzygnięcia jest to, czy skuteczne prawnie może być doręczenie skarżonej decyzji adwokatowi, który przestał być już pełnomocnikiem po wyekspediowaniu przesyłki zawierającej tę decyzję oraz czy na takim pełnomocniku ciąży wywodzony z przepisów prawa cywilnego obowiązek działania na rzecz strony jeszcze przez okres dwóch tygodni po wypowiedzeniu pełnomocnictwa oraz jakie czynności w ramach tego obowiązku były pełnomocnik powinien był podjąć. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w orzeczeniu z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FSK 1231/13 "ustalenie, czy doręczenie powinno nastąpić na adres pełnomocnika, w tym to, czy pełnomocnik ten jest prawidłowo umocowany do działania za stronę musi nastąpić w dacie nadania pisma". Skoro więc na dzień 15 lutego 2016 r. adwokat D. W. był pełnomocnikiem skarżącego, organ nadając przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję miał podstawy do przyjęcia, że w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 145 §2 Ordynacji podatkowej , wedle którego pisma doręcza się pełnomocnikowi, jeśli strona takowego ustanowiła. Warto też zwrócić uwagę na wyrok z Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 2586/10, w którym wyraził pogląd, zgodnie z którym "stan wiedzy organu o istnieniu pełnomocnictwa powinien zostać oceniony na dzień dokonania konkretnej czynności, w tym wypadku nadania przesyłki na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Nadanie przesyłki w sposób prawidłowy na wskazany adres wiąże się również z oceną skuteczności jej doręczenia". Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zawiadomienie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa w niniejszej sprawie w dniu 23 lutego 2016 r. skutkuje tym, że od tego dnia organ obowiązany jest dokonywać czynność wobec strony osobiście lub wobec nowego pełnomocnika, o ile strona takiego ustanowiła. Sąd podziela również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym uwzględnienie okoliczności w postaci cofnięcia pełnomocnictwa w toku oceny skuteczności doręczenia (tj. poinformowania o takim cofnięciu po wysłaniu decyzji) prowadziłoby praktycznie do braku możliwości skutecznego doręczenia decyzji przez organ podatkowy. W takiej sytuacji skuteczne mogą okazać się bowiem celowe manipulacje przez stronę adresami do doręczeń dokonywane właśnie dla uniknięcia wywołującego skutki prawne doręczenia (por. II FSK 1614/10). W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ prawidłowo przyjął, że doręczenie decyzji nastąpiło zgodnie z przepisami prawa umocowanemu na dzień ekspedycji pisma pełnomocnikowi adwokatowi D. W. w dniu 8 marca 2016 r. W ocenie Sądu, organ nadając przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika i który nim pozostawał w dniu ekspedycji tj. w dniu 15 lutego 2016 r. , miał podstawy do zastosowania art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Skoro zaś decyzja została doręczona w dniu 8 marca 2016 r., od tego dnia należało liczyć termin do złożenia odwołania od decyzji. Termin ten upłynął w dniu 22 marca 2016 r., zatem odwołanie złożone w dniu 23 marca 2016 r. wniesiono po terminie. Tym samym wydanie przez organ odwoławczy postanowienia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej było zasadne i celowe w odniesieniu do kwestii procesowych wyłaniających się przy rozpatrywaniu sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.