III SA/Kr 956/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Ak w J na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] odmówił R. A. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: Firma A R. A. w J – dalej skarżący, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr. [...]. Podstawą wydania ww. postanowienia stanowił art. 162, 163 § 1, § 2 oraz § 3, art. 216, art. 217, art. 218, art. 219, art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U.2015.613 ) – dalej jako Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz U.2015.858) . Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił skarżącemu kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 24.226,00 zł z tytułu importu towaru zgłoszonego w dniu [...] 2011 r. do procedury celnej dopuszczenia do obrotu wg SAD OGL [...] i powiadomił o retrospektywnym zaksięgowaniu w/w kwoty długu celnego. Decyzja została wysłana za pośrednictwem operatora pocztowego InPost S.A. w dniu 15 lutego 2016r. na adres pełnomocnika skarżącego adwokata D. W. i odebrana w dniu 8 marca 2016r. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. (data wpływu do organu 14 marca 2016 r.) adwokat D. W. zwrócił do Naczelnika Urzędu Celnego przedmiotową decyzję informując , że z dniem 23 lutego 2016 r. skarżący wypowiedział mu pełnomocnictwo ze skutkiem natychmiastowym w niniejszej sprawie, o czym organ podatkowy został poinformowany pismem z dnia 23 lutego 2016 r. Następnie pismem z dnia 23 marca 2016 r. skarżący złożył wniosek o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że do uchybienia terminowi doszło bez jego winy. Wyjaśnił, że w okresie od dnia 9 do 22 marca 2016 r. był niezdolny do pracy na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskiego z dnia 8 marca 2016 r. Skarżący podniósł, że w dniu 23 lutego 2016 r. z powodów finansowych wypowiedział pełnomocnictwo w niniejszej sprawie dotychczasowemu pełnomocnikowi i sprawą zajmuje się osobiście. Przedmiotowa decyzja została doręczona dotychczasowemu pełnomocnikowi w dniu 8 marca 2016 r., kiedy był chory i niezdolny do pracy, co potwierdza zaświadczenie lekarskie. W ocenie skarżącego, przedmiot postępowania jest na tyle skomplikowany, że wymaga pełnej sprawności umysłowej. Tymczasem skarżący w okresie od 9 do 22 marca 2016 r. przyjmował silne leki uniemożliwiające mu podejmowanie jakichkolwiek czynności wymagających skupienia, w tym sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Celnej odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stwierdził , że zgodnie z art. 162 § 1 oraz § 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Pierwszą przesłanką do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest jego uchybienie. W analizowanej sprawie termin 14 dni na wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2016 r. upłynął w dniu 22 marca 2016 r., a odwołanie nadano w dniu 23 marca 2016 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego prośby o jego przywrócenie, co skarżący uczynił składając wniosek z dnia 23 marca 2016 roku i jednocześnie przyznał, że w dniu 8 marca 2016 roku został powiadomiony przez pełnomocnika adwokata D. W. o odbiorze przesyłki. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Termin do wniesienia tej prośby zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody licząc od tego dnia siedem dni. Termin ten został zachowany, gdyż skarżący wysłał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 23 marca 2016 r., a więc pierwszego dnia po ustaniu zwolnienia lekarskiego. Odnośnie czwartej przesłanki polegającej na braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, skarżący wskazał, że w okresie od dnia 9 do dnia 22 marca 2016 r. był niezdolny do pracy, na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskie. Ponadto skarżący poinformował, że w dniu 23 lutego 2016 r. wypowiedział pełnomocnictwo swojemu dotychczasowemu pełnomocnikowi oświadczając, że będzie w sprawie działał osobiście. Skarżący podniósł , że w dacie odbioru przez pełnomocnika przedmiotowej decyzji tj. w dniu 8 marca 2016 r., choroba nasiliła się i nie był w stanie w okresie zwolnienia lekarskiego ustosunkować się do treści ww. decyzji. Piątą przesłanką do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ma być przywrócony termin, tj. wnieść odwołanie, co zostało w niniejszej sprawie spełnione. W ocenie organu , warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez odwołującego się reguł starannego działania. Dokonując oceny, czy doszło do zawinienia skarżącego w dopuszczeniu do uchybienia terminu, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić je według obiektywnych mierników staranności. Zgodnie z bogatym orzecznictwem, choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi, zalicza się natomiast nagłą chorobę, która nie pozwoliła wyręczenie się inną osobą (I SA 1072/00). Z akt sprawy wynika, że skarżący jest leczony od 2005 roku (kopia zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 kwietnia 2015 r.). Tak więc charakter opisanej szczegółowo przez lekarza choroby wskazuje na jej długotrwały charakter. , a zatem nie jest to więc choroba nagła. Skarżący powinien więc zdawać sobie sprawę z tego, że w sytuacji powodującej stres (np. wydanie decyzji wymiarowej) jego stan zdrowia może ulec pogorszeniu, uniemożliwiającemu mu działanie. W tej sytuacji odwołanie dotychczasowego pełnomocnika , czy też brak ewentualnego wyręczenie się inną osobą przy dokonywaniu czynności procesowej (np. skorzystanie z pomocy osób, z którymi zamieszkuje lub innymi, czy też ustanowienie innego pełnomocnika), nie może być uznane za wyraz zachowania staranności w tej sprawie. W ocenie spełnienia kryterium starannego działania nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący miał świadomość, że w tym samym czasie prowadzone było kilkadziesiąt spraw przed organem I instancji. W każdej zakończonej przez Naczelnika Urzędu Celnego sprawie było wszczynane przez skarżącego postępowanie odwoławcze. Posiadając tą wiedzę oraz mając na uwadze własny stan zdrowia (chorobę przewlekłą, zdiagnozowaną już w 2005 roku), skarżący powinien Reasumując w ocenie Dyrektora Izby Celnej w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka polegająca na uprawdopodobnieniu braku winy w niezachowaniu terminu. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 162 §1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania pomimo, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Mając powyższy zarzut na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2016 r. znak [...] oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W dalszej części skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodne z art. art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718) zwanej dalej w skrócie ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że nie zawiera ono wad powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację organu zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2016 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr [...]. Zagadnienie przywrócenia terminu reguluje art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Stosownie natomiast do art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego wynika, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe w przypadku łącznego spełnienia ww. przesłanek. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Tym samym przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 776/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taką przeszkodą może być siła wyższa, tj. powódź, pożar czy inne zdarzenie, które uniemożliwiło zainteresowanemu dochowanie terminu, a którego on nie wywołał i któremu nie mógł zapobiec przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Może to być również np. nagła choroba, która uniemożliwiła bądź to osobiste dokonanie czynności bądź też wyręczenie się osobą trzecią. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się więc z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przez stronę przy dokonywaniu czynności procesowej. Dodatkowo należy wskazać, iż artykuł 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania (uprawdopodobnienia), że przyczyna ta była niezależna od woli i wiedzy zainteresowanego, a ciężar dowodu, iż podanie złożone zostało w terminie, jak też ewentualne spóźnienie jest niezawinione, spoczywa na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r., a jego działanie świadczy co najmniej o jego niedbalstwie. O braku winy nie może przesądzać sam fakt choroby lub pozostawania na zwolnieniu lekarskim, gdyż powołując się na to, jako fakt uniemożliwiający dokonanie czynności procesowej, zainteresowany winien wykazać, że rodzaj i przebieg choroby rzeczywiście pozbawiły go możliwości podjęcia działania, w tym także poprzez inną osobę (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt II FSK 2638/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminowi nie ogranicza się bowiem do ustalenia, czy twierdzenia wnioskodawcy o chorobie są wiarygodne, a należy uwzględniać również to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminowi. W ocenie Sądu, choroba skarżącego i okoliczności sprawy nie stanowią, jak słusznie przyjął organ , obiektywnej przyczyny, która uniemożliwiłaby skarżącemu dochowanie należytej staranności i wniesienie odwołania w terminie. Przedstawione przez skarżącego zaświadczenie lekarskie z dnia 8 marca 2016 r. nie daje, zaś podstaw do przyjęcia, iż jego choroba uniemożliwiła mu właściwe wykonywanie obowiązków. Z treści zaświadczenie lekarskiego wynika, że choroba skarżącego nie wymagała leżenia ("skarżący może chodzić"). Fakt przedłożenia zaświadczenia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Jak wykazano powyżej choroba ta nie wykluczała możliwości dokonywania czynności procesowych osobiście przez skarżącego, czy też przez osobę trzecią (np. adw. M. G.). Z analizy akt sprawy wynika ponadto, że decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. znak [...] organ I instancji prawidłowo nadał w dniu 15 lutego 2016 r. na adres pełnomocnika skarżącego adwokata D. W. (pełnomocnictwo w aktach sprawy). Zdaniem Sądu takie działanie organu było prawidłowe, ponieważ w tym okresie pełnomocnikiem skarżącego był adwokat D. W. Natomiast skarżący w dniu 23 lutego 2016 r. sam wypowiedział pełnomocnictwo ww. adwokatowi i udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia spraw administracyjnych adwokatowi M. G. Tym samym od tej daty w imieniu i na rzecz skarżącego mógł podejmować czynności także w sprawie administracyjnej o znaku [...] pełnomocnik adwokat M. G. W ocenie Sądu w sytuacji, w której ustanowiony w dniu 23 lutego 2016 r. nowy pełnomocnik ma wiedzę o tym, kto był poprzednim pełnomocnikiem skarżącego, a także wiedzę co do znaków spraw prowadzonych przez organ I instancji wobec skarżącego (dokładne sygnatury spraw zostały przekazane przez skarżącego nowemu pełnomocnikowi, co wynika z pisma z dnia 23 lutego 2016 r. w którym adwokat M. G. wymienia szczegółowo sprawy prowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego, niedbalstwem ze strony nowego pełnomocnika było niezainteresowanie się stanem sprawy lub etapem jej załatwiania. W sytuacji, w której skarżący udzielił pełnomocnictwa w toku rozpoznawanej sprawy administracyjnej, powinnością nowego pełnomocnika winno być bezzwłoczne zapoznanie się ze stanem sprawy i dowiedzeniem się, czy np. nie została wydana decyzja i nie biegnie termin do wniesienia odwołania. Udzielając pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi strona winna mieć pewność, że pełnomocnik ten podejmie wszelkie niezbędne czynności zmierzające do ochrony interesu mandanta (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 966/16, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem podjęcia jakiekolwiek czynności jest posiadanie przez pełnomocnika wiedzy co do stanu sprawy. Gdyby adwokat M. G. już w dniu 23 lutego 2016 r. zapoznał się ze stanem sprawy to wiedziałby, że została wydana decyzja przez organ I instancji, a tym samym mając taką wiedzę powinien podjąć działania zmierzające do podjęcia kolejnych czynności w sprawie. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 22/09, zgodnie z którym, przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony (lub pełnomocnika), okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", jakie nakłada ustawodawca, polega na dopełnieniu przez pełnomocnika obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę wyłączającą przywrócenie terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego również nie dochował staranności w prowadzeniu sprawy administracyjnej i nie uzasadnił przyczyn nie dochowania terminu uprawdopodabniających jego przywrócenie. Na marginesie dodać należy, że całokształt spraw w których stroną jest skarżący wskazuje na pewien rozdźwięk pomiędzy jego twierdzeniami o rzekomej niemożności podejmowania czynności z powodu choroby, a rzeczywiście podejmowanymi przez niego czynnościami. Sądowi z urzędu jest wiadomo, że w terminie przypadającym na absencję chorobową, w dniu 11 marca 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący składał osobiście "wniosek o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania (...) do spraw o nr. [...] od [...] do [...] oraz [...] od [...] do [...] dotyczących zgłoszeń celnych z okresu od dnia 2 marca 2011 r." (sygn. akt III SA/Kr 1072/16). W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.