III SA/Kr 959/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skarg T. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania zasiłku stałego z dnia 14 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania świadczenia niepieniężnego w postaci opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. K. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania Zaskarżonymi przez T. P. decyzjami z dnia 14 czerwca 2010 r. znak [...] oraz [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje Wójta Gminy z dnia [...] 2010r. znak [...] o wstrzymaniu skarżącemu pomocy w formie zasiłku stałego z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wysokości 444,00 zł przyznanego decyzją znak [...] z [...] 2009r. od 15.02.2010r. i ustaleniu, że wysokość świadczenia należnego do wypłaty za okres od 01.02.2010r. do 14.02.2010r. w wysokości 222,00 zł będzie wypłacona po opuszczeniu zakładu karnego oraz znak [...] o wstrzymaniu skarżącemu świadczenia niepieniężnego w postaci opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od 15.02.2010r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 2 ust. 1 i 2, art. 4, art. 13 ust.1, art. 37 ust. 1 i art. 106 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2010 Nr 125 poz. 842) oraz art. 138 ust. 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2010 Nr 182 poz. 1228). Decyzje zapadły w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Wójt Gminy decyzjami z dnia [...] 2009r. znak [...] przyznał T. P. zasiłek stały od dnia 01.08.2009r. do 28.02.2011r. w wysokości 444,00 zł miesięcznie z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Decyzją znak [...] Wójt Gminy przyznał T. P. świadczenie niepieniężne w postaci opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od 01.08.2009r. do czasu pobierania zasiłku stałego tj. do 28.02.2011r. w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego. U podstaw decyzji legły ustalenia, że T. P. jest osobą nie uzyskującą dochodu, samotnie gospodarującą i całkowicie niezdolną do pracy, legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Po uzyskaniu przez Wójta Gminy informacji z Zakładu Karnego o tym, że T. P. przebywa w tym zakładzie od 15.02.2010r. i termin końca kary przypada na dzień 13.08.2011r. Wójt Gminy wydał w dniu [...] 2010r. decyzję znak [...] na podstawie art. 104, 107, 108 i 163 kpa art.106 ust.1, ust.5 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej o wstrzymaniu skarżącemu pomocy w formie zasiłku stałego z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wysokości 444,00 zł przyznanego decyzją znak [...] z [...] 2009r. od 15.02.2010r. i ustaleniu, że wysokość świadczenia należnego do wypłaty za okres od 01.02.2010r. do 14.02.2010r. w wysokości 222,00 zł będzie wypłacona po opuszczeniu zakładu karnego oraz decyzję znak [...] na podstawie art. 104, 107 , 108 i 163 kpa oraz art. 106 ust. 1 i ust. 5 ustawy o pomocy społecznej o wstrzymaniu skarżącemu świadczenia niepieniężnego w postaci opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od 15.02.2010r. W uzasadnieniu w/w decyzji organ stwierdził, że na czas odbywania kary pozbawienia wolności osobie odbywającej tą karę nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. W odwołaniu od w/w decyzji T. P. kwestionując ich zasadność podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej. W szczególności ma poważne problemy ze wzrokiem, niedotlenienie mózgu a ponadto leczy się neurotraumatologicznie, ma orzeczoną grupę inwalidzką oraz, że jest osobą bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jedynym jego dochodem był zasiłek stały otrzymywany z pomocy społecznej. Nie może liczyć na pomoc rodziców, gdyż ojciec nie żyje, a matka ma zbyt niską emeryturę. Z otrzymywanych przez niego świadczeń potrącane były alimenty na rzecz małoletnich dzieci tj. D. i J. Obecnie przebywa w Zakładzie Karnym. Po rozpoznaniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisane na wstępie decyzje. Organ ten podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji, z których wynika, że Pan T. P. jest osobą odbywającą karę pozbawiania wolności w zakładzie karnym i jako taki nie jest uprawniony do otrzymywania pomocy w formie zasiłku stałego z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ani też do pomocy niepieniężnej w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne do czasu zakończenia odbywanej kary. Organ zwrócił przy tym uwagę na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że fakt odbywania kary pozbawienia wolności podobnie jak fakt tymczasowego aresztowania wyklucza możliwość przyznania pomocy społecznej. Osoby odbywające tego rodzaju karę tracą prawo do wszystkich świadczeń pomocowych i nie nabywają uprawnień do świadczeń w czasie przebywania w zakładzie karnym. Uzasadnienia takiej regulacji można upatrywać w fakcie pozostawania osadzonych na utrzymaniu państwa. Tym samym argumenty skarżącego nie mogły przynieść żądanego skutku z uwagi na niemożność orzekania w niniejszych sprawach na zasadzie uznania administracyjnego. Decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego stały się przedmiotem skarg T. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w których powtórzył zarzuty z odwołania do decyzji pierwszych instancji, akcentując pozostawanie w trudnej sytuacji materialnej i zobowiązania wobec małoletnich dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzję, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się wskazanymi kryteriami należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skarg T. P. Bezsporną w sprawie jest okoliczność, że T. P. przebywa w Zakładzie Karnym od dnia 15.02.2010r., przy czym termin końca kary przypada na dzień 13.08.2011r. Art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi wprost, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń społecznych. Przepis ten ma takie znaczenie, iż osoba przebywająca w zakładzie karnym nie może starać się o przyznanie świadczeń z prawa pomocy i fakt odbywania kary pozbawienia wolności jest samoistną przesłanką do odmowy przyznania tego rodzaju świadczeń. Uzasadnieniem pozbawienia prawa do świadczeń osób odbywających karę pozbawienia wolności jest fakt pozostawania osadzonych na utrzymaniu państwa, poza tym wobec tych osób ryzyko wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy praktycznie nie występuje. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeksu karnego wykonawczego (Dz.U. z 1997r., Nr 90, poz. 557) osobie odbywającej karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum 3 razy dziennie posiłek, o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej 1 gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie (art. 109-111 k.k.w.). Natomiast w sytuacji gdy dana osoba zostaje pozbawiona wolności w trakcie pobierania świadczeń z pomocy społecznej i legitymuje się decyzjami w przedmiocie przyznania świadczeń wówczas niezbędne jest wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że przewidziana jest możliwość zmiany lub uchylenia na niekorzyść strony bez jej zgody decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s, tym samym przepis ten daje podstawy do zastosowania art. 163 kpa, który stanowi z kolei, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy ogólne. W rozpatrywanej sprawie zaistniała wskazana w cytowanych przepisach sytuacja. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza bowiem (pismo Kierownika Działu Ewidencji Zakładu Karnego z 09 kwietnia 2010 r. Nr [...]), że skarżący pobierający świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od 01.08. 2009 r. i w formie opłacania składki na ubezpieczenie społeczne również od 01.08.2009r. rozpoczął odbywanie kary pozbawienia wolności od dnia 15.02.2010r. Skoro osoby odbywające wymienioną karę tracą prawo do wszystkich świadczeń pomocowych, to zasadne było wstrzymanie skarżącemu pomocy w przyznanych formach od wskazanego wyżej dnia 15.02.2010 r. Od tego bowiem dnia skarżący pozostaje na utrzymaniu państwa i zakład karny w którym przebywa zapewnia mu odpowiednie warunki mieszkaniowe, a także opiekę zdrowotną, posiłki oraz odzież. Decyzje poprzedzone zostały wywiadem środowiskowym (k.11), w którym stwierdzono istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie okoliczności. Wstrzymanie wypłacania świadczeń z pomocy społecznej na czas odbywania kary pozbawienia wolności nie wyklucza ponownego ubiegania się o świadczenia z po opuszczeniu zakładu karnego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa i skargi T. P. w oparciu o art. 151 p.p.s.a. podlegają oddaleniu. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).