III SA/Kr 964/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2014 r. wniosku Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 czerwca 2014 r. [ ] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: wniosek oddalić. W dniu 16 czerwca 2014 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie z 10 czerwca 2014 r. [.....]. W dniu 10 lipca 2014 r. do sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z T. Wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trzema córkami. W skład jego majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazał też, że dochody rodziny wynoszą 20 groszy dziennie na osobę. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 28 sierpnia 2014 r. do tut. Sądu skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia zatytułowany "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy". Zarządzeniem z dnia 8 września 2014 r. wezwano skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedstawienia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania dokumentów w postaci: 1. oświadczenia czy skarżący jest bezrobotnym a jeżeli tak, to przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu statusu bezrobotnego, 2. kopii wszystkich decyzji o przyznaniu zasiłków, 3. oświadczenia o braku uzyskania dochodów z prac dorywczych przez skarżącego oraz żonę, 4. oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, w tym kserokopii rachunków i faktur. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu prawidłowo w dniu 18 września 2014 r. W dniu 23 września 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym wyjaśnił on, iż jego wydatki wynoszą "zero". Ponadto skarżący oświadczył, iż nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, natomiast żona jest zarejestrowana w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Skarżący przedłożył również kopie decyzji o przyznaniu jego żonie G. Ś. zasiłku okresowego w wysokości 811,50 zł, oraz zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 500 zł. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu, z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wynika faktyczna sytuacja majątkowa skarżącego. Skarżący wzywany do uzupełnienia wniosku nie złożył oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, w tym kserokopii rachunków i faktur, oświadczając jedynie, iż jego wydatki "są zero". Brak udzielenia żądanej odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący nie wykazał swojej sytuacji majątkowej. Powyższe świadczy o tym, iż skarżący nie może być uznany za osobę zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.